DƯƠNG THỊ XUÂN QUÝ – NỮ NHÀ BÁO TRÊN CHIẾN TRƯỜNG

DƯƠNG THỊ XUÂN QUÝ – NỮ NHÀ BÁO TRÊN CHIẾN TRƯỜNG

(1941–1969)

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những người chiến sĩ ra trận bằng khẩu súng, có những người ra trận bằng ngòi bút. Dương Thị Xuân Quý là một trong những người phụ nữ như thế – một nhà báo, nhà văn đã đem tuổi thanh xuân của mình đến với chiến trường, ghi lại cuộc sống và tinh thần chiến đấu của quân dân nơi tuyến lửa. Chị sinh ngày 19 tháng 4 năm 1941 tại Hà Nội, quê ở thôn Phú Thịnh, xã Mễ Sở, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.

Từ năm 1961 đến 1968, Dương Thị Xuân Quý là phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam. Khi cuộc chiến tranh phá hoại lan rộng, chị có mặt tại nhiều vùng tuyến lửa, trực tiếp đến những nơi bom đạn ác liệt để viết về cuộc sống, chiến đấu và những con người bình dị mà anh hùng.

Năm 1965, chị tình nguyện xin vào chiến trường miền Nam. Tháng 4 năm 1968, khi con gái còn nhỏ, chị gửi con lại cho gia đình rồi vượt Trường Sơn vào chiến trường. Tháng 7 năm ấy, chị nhận nhiệm vụ làm phóng viên Tạp chí Văn nghệ Giải phóng Trung Trung Bộ (Khu 5).

Mang theo cuốn sổ và cây bút, chị đi đến những vùng chiến sự ác liệt để ghi lại sự thật của chiến tranh. Chị không chỉ quan sát từ hậu cứ mà luôn mong muốn được đến nơi nguy hiểm nhất, được sống cùng nhân dân và chiến sĩ để viết bằng những trải nghiệm chân thực của chính mình. Cuối năm 1968, chị xin xuống chiến trường Quảng Đà, nơi đang diễn ra những trận chiến vô cùng khốc liệt.

Nhưng chiến trường cũng là nơi người cầm bút phải đối mặt với cái chết. Đêm 8 tháng 3 năm 1969, trong một trận càn quét ác liệt của quân đội Hàn Quốc tại thôn Thi Thại, xã Xuyên Tân, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, Dương Thị Xuân Quý đã anh dũng hy sinh. Chị ra đi khi mới 28 tuổi, để lại người chồng là nhà thơ Bùi Minh Quốc và cô con gái nhỏ.

Sự hy sinh của Dương Thị Xuân Quý là một mất mát lớn đối với nền văn học và báo chí cách mạng Việt Nam. Chị để lại những tác phẩm như “Chỗ đứng”, “Hoa rừng” cùng những trang nhật ký và bài viết giàu sức sống về con người, quê hương và chiến trường. Năm 2007, chị được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật.

Sau 37 năm nằm lại chiến trường, hài cốt của chị được gia đình tìm thấy vào năm 2006. Người nữ nhà báo năm nào cuối cùng cũng trở về với quê hương, trong vòng tay của gia đình và sự tri ân của đồng đội, đồng bào