Dương Thị Xuân Quý - Nữ phóng viên chiến trường với nụ cười hoa lửa

Sinh ra trong một gia đình trí thức giàu truyền thống yêu nước tại Hà Nội, Dương Thị Xuân Quý (1941 - 1969) đã sớm mang trong mình ngọn lửa đam mê văn chương và chí khí kiên cường. Từ cô nữ sinh trắc địa mỏ năng nổ đến người phóng viên báo Phụ nữ Việt Nam xông xáo trên mọi tuyến lửa miền Bắc, chị luôn sẵn sàng lao vào những nơi gian khổ nhất để ghi lại mạch sống chiến đấu của dân tộc.

Tháng 4/1968, gác lại tình riêng và gửi lại con gái nhỏ mới 16 tháng tuổi cho người thân, chị vượt Trường Sơn vào chiến trường Khu V máu lửa. Giữa những đợt bom B52 rải thảm, những cơn sốt rét rừng hành hạ và cái đói quay quắt, nữ nhà báo ấy vẫn sáng lên đôi mắt rắn rỏi, tràn đầy sức sống. Chị miệt mài viết nên những trang thiên ký sự và truyện ngắn đầm thắm tình quê hương như "Hoa rừng", "Tiếng hát trong hang đá".

Không chọn những vùng đất an toàn, chị quả quyết xin dấn thân vào Quảng Đà - tọa độ lửa ác liệt nhất miền Nam thời bấy giờ. Bất chấp nguy hiểm rình rập, chị gửi gắm trọn vẹn lý tưởng vào những dòng nhật ký vượt lên trên sự sống và cái chết để được sống, được ghi chép và chiến đấu cùng nhân dân kiên cường.

Đêm 8/3/1969, trong một trận càn quét ác liệt của kẻ thù tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, người con gái Hà Nội ấy đã anh dũng hy sinh khi mới 28 tuổi xuân. Sự ngã xuống của nữ phóng viên, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý không chỉ để lại những tác phẩm văn học giá trị mà còn khắc họa một biểu tượng bất tử về lòng quả cảm và khát vọng cống hiến cho tự do của Tổ quốc. Chị được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007.