ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN - BẢN TRƯỜNG CA CỦA ĐÁ, MÁU VÀ TUỔI THANH XUÂN CỨU NƯỚC

Về mặt địa lý, Trường Sơn là một rào cản tự nhiên khổng lồ với rừng thiêng nước độc, đèo dốc hiểm trở và khí hậu vô cùng khắc nghiệt.

Nhưng khi đặt Lược đồ Địa lí ấy chồng lên những trang Lịch sử hào hùng của dân tộc, dãy núi ấy không còn là những đường đồng mức vô tri. Nơi đó đã hóa thành một huyền thoại mang tên: Đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là một con đường giao thông thông thường, mà là mạch máu thiêng liêng nối liền hai nửa giang sơn, là chiến hào vĩ đại nhất của thế kỷ XX, và là nơi chứng kiến sự cống hiến tột bậc của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Lịch sử chưa từng ghi nhận một con đường nào được xây dựng bằng nhiều máu, nước mắt, ý chí và tuổi thanh xuân đến thế!

Tiếng gọi non sông và sự khai sinh của "Mạch máu" Trường Sơn

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền. Đế quốc Mỹ ra sức biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới, dựng lên chính quyền tay sai và lê máy chém đi khắp miền Nam để tàn sát đồng bào yêu nước. Giữa những năm tháng đen tối ấy, một yêu cầu lịch sử bức thiết được đặt ra: Phải nhanh chóng chi viện sức người, sức của từ hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến lớn miền Nam để đồng bào ta đánh giặc.

Nhưng chi viện bằng cách nào khi biển Đông bị hạm đội Mỹ phong tỏa, còn trên bộ là mạng lưới đồn bốt địch giăng kín? Giải pháp duy nhất là vượt qua rào cản tự nhiên khắc nghiệt nhất: Dãy Trường Sơn. Ngày 19 tháng 5 năm 1959 (đúng vào ngày sinh nhật Bác Hồ), "Đoàn công tác quân sự đặc biệt" – sau này gọi là Đoàn 559 – được thành lập. Con đường Hồ Chí Minh chính thức được khai sinh từ những lối mòn nhỏ bé nhất của đồng bào dân tộc thiểu số.

Những ngày đầu mở đường, khẩu hiệu hành động của Đoàn 559 là: "Đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng". Bộ đội ta phải luồn lách dưới những tán rừng rậm rạp, gùi trên lưng những kiện hàng nặng 50-70kg, băng qua những vách đá dựng đứng, đối mặt với thú dữ và những cơn sốt rét rừng chết người. Mỗi bước chân tiến về phương Nam đều phải đánh đổi bằng mồ hôi và cả máu. Nhưng tiếng gọi của miền Nam ruột thịt đã tiếp thêm sức mạnh phi thường, biến những người lính mở đường thành những "đôi chân đồng, vai sắt".

Cuộc đọ sức vô tiền khoáng hậu giữa ý chí con người và bom đạn vô hình

Nhận thấy sự nguy hiểm của tuyến đường Trường Sơn, đế quốc Mỹ đã biến nơi đây thành một "tọa độ chết", một chiến trường thử nghiệm những loại vũ khí hủy diệt tối tân nhất của thời đại.

Nếu ngày nay chúng ta sử dụng công nghệ số để mô phỏng hình ảnh không gian, thì hơn nửa thế kỷ trước, người Mỹ đã dùng công nghệ điện tử để thiết lập "Hàng rào điện tử McNamara" giăng khắp Trường Sơn. Hàng vạn cây nhiệt đới, máy chấn động, máy bay thám thính không người lái được rải xuống để phát hiện từng bước chân của bộ đội ta. Phát hiện đến đâu, hàng triệu tấn bom đạn gầm rú trút xuống đến đó. Cây rừng bị phạt trọc, những ngọn núi bị bạt đi hàng chục mét, đất đá bị cày xới, đỏ quạch như máu. Tàn bạo hơn, chúng rải hàng chục triệu lít chất độc da cam/dioxin để hủy diệt mầm sống, hòng làm lộ ra những tuyến đường bí mật dưới tán lá rậm rạp.

Phương Tây từng kiêu ngạo tuyên bố: "Với sức tàn phá này, đến một con kiến cũng không thể lọt qua Trường Sơn". Thế nhưng, chúng đã lầm! Bom đạn có thể phá nát đồi núi, nhưng không thể phá được ý chí thống nhất đất nước của dân tộc Việt Nam.

Địch đánh phá một con đường, ta mở ra ba, bốn con đường khác. Địch đánh ban ngày, ta đi ban đêm. Từ những lối mòn gùi thồ nhỏ bé ban đầu, Đường Trường Sơn đã vươn mình, hóa thành một "trận đồ bát quái" khổng lồ với tổng chiều dài lên tới gần 20.000 km, gồm nhiều trục dọc, trục ngang đan xen nhau. Vĩ đại hơn, ta còn xây dựng được cả một hệ thống đường ống dẫn xăng dầu dài hàng ngàn kilomet xuyên qua núi đồi, cung cấp nhiên liệu cho các đoàn xe vận tải cơ giới tiến thẳng vào chiến trường miền Đông Nam Bộ, vươn tận đến thủ phủ kháng chiến – Trung ương Cục miền Nam.

Những đóa hoa rừng bất tử và bản anh hùng ca của tuổi đôi mươi

Nói đến Trường Sơn, không thể không nói đến lực lượng Thanh niên xung phong – những người đã hiến dâng những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời cho tuyến đường rực lửa. Họ là những chàng trai, cô gái vừa rời ghế nhà trường, tuổi đời chỉ mười tám, đôi mươi – độ tuổi vươn tới ngưỡng cửa của Đoàn Thanh niên mà Đội viên chúng ta ngày nay đang hướng tới.

“Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước/ Mà lòng phơi phới dậy tương lai”.

Trên những cung đường tử thần như đèo Mụ Dạ, ngầm Ta Lê, trọng điểm đèo Đá... nơi một ngày có thể hứng chịu hàng trăm trận bom, những người thanh niên xung phong vẫn kiên cường bám trụ. Thiếu thốn trăm bề: thiếu cơm ăn, thiếu áo mặc, thiếu nước sinh hoạt, tóc rụng vì sốt rét... nhưng nụ cười vẫn nở trên môi. Họ làm cọc tiêu sống dẫn đường cho xe qua ngầm trong đêm tối. Họ dùng sức người để phá bom nổ chậm, san lấp hố bom, giữ cho "mạch máu" thông suốt.

Lịch sử sẽ mãi khắc ghi hình ảnh 10 cô gái thanh niên xung phong ở Ngã ba Đồng Lộc. Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, một quả bom oan nghiệt đã cướp đi sinh mệnh của cả 10 chị khi đang làm nhiệm vụ san lấp hố bom. Chị lớn nhất 24 tuổi, em út mới vừa tròn 17. Các chị đã vĩnh viễn nằm lại dưới lòng đất mẹ, máu của các chị đã hòa vào đất đá Trường Sơn, để những đoàn xe không kính tiếp tục lăn bánh ra tiền tuyến.

Và còn biết bao nữ lái xe Trường Sơn dũng cảm, tay lái lụa lách qua màn bom đạn giặc; biết bao chiến sĩ giao liên gục ngã bên vệ đường nhưng tay vẫn nắm chặt tài liệu mật. Hơn 2 vạn chiến sĩ, thanh niên xung phong đã hy sinh trên tuyến đường này. Họ hóa thân thành những nhành lan rừng dẫu mỏng manh nhưng kiêu hãnh, tỏa hương thơm ngát cho độc lập, tự do.

Điểm chạm lịch sử - Từ rừng thiêng đến ngày toàn thắng

16 năm ròng rã (1959 - 1975), tuyến đường Trường Sơn đã thực hiện xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình. Nó đã chuyên chở hơn 1 triệu tấn vũ khí, đạn dược, lương thực; đưa hơn 2 triệu lượt cán bộ, chiến sĩ từ hậu phương vào tiền tuyến và từ tiền tuyến trở ra hậu phương.

Đường Trường Sơn không chỉ vươn tới các chiến trường Tây Nguyên, mà còn len lỏi, hội tụ về vùng đất miền Đông Nam Bộ đất đỏ bazan kiên trung, nơi có chiến khu D, có Trung ương Cục miền Nam – cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam. Nhờ dòng máu nóng từ Trường Sơn đổ về, quân và dân miền Nam như được tiếp thêm sức mạnh trào dâng, làm nên những chiến thắng vang dội: từ Đồng Khởi, Bình Giã, Đồng Xoài... cho đến Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiếc xe tăng húc đổ cổng Dinh Độc Lập mang trên mình những giọt bùn đất của đại ngàn Trường Sơn. Đại thắng mùa Xuân năm 1975 có một phần đóng góp vô cùng to lớn, mang tính quyết định của con đường huyền thoại mang tên Bác.

Hành trang Đội viên bước vào kỷ nguyên số

Gấp lại trang sử hào hùng, tắt đi màn hình Lược đồ số hóa về mạng lưới đường Hồ Chí Minh, trong lòng tôi - một Đội viên ưu tú - là một sự tĩnh lặng đầy thành kính và trân trọng.

Tôi nhận ra rằng, chúng ta hôm nay được sống trong một nền giáo dục hiện đại, được tiếp cận với giáo dục STEM, được tự do thiết kế những trò chơi trí tuệ, những mô hình học tập tiên tiến... tất cả là nhờ sự hy sinh không tiếc máu xương của những thế hệ "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

Bài học từ đường Trường Sơn để lại cho thiếu nhi Việt Nam hôm nay thật sâu sắc:

Bài học về ý chí vươn lên và khả năng sáng tạo. Nếu cha anh ta xưa kia biết ngụy trang đường ống xăng dầu dưới lớp cỏ tranh, biết thiết kế hệ thống đường hầm bí mật để chiến thắng máy móc tối tân của giặc; thì thế hệ học sinh hôm nay không thể viện lý do khó khăn để lùi bước trước tri thức. Sự sáng tạo trong chiến tranh phải được tiếp nối bằng sự sáng tạo trong học tập, trong việc làm chủ khoa học công nghệ, biến những "lược đồ tư duy" thành những dự án mang lại giá trị thực tế cho cộng đồng.

Tinh thần đoàn kết và ý thức kỷ luật. Một chiến dịch mở đường khổng lồ không thể thành công nếu thiếu sự đồng lòng. Môi trường Đội, môi trường học đường chính là nơi tốt nhất để chúng ta rèn luyện tinh thần làm việc nhóm, tôn trọng sự khác biệt và cùng nhau hướng tới mục tiêu chung.

Bảo tồn và lan tỏa giá trị lịch sử. Lịch sử không phải là những con số để học thuộc lòng. Trách nhiệm của chúng ta là dùng chính năng lực thời đại mới - công nghệ số, truyền thông - để kể lại câu chuyện về thế hệ cha anh một cách sinh động nhất. Lịch sử địa phương, những di tích cách mạng trên chính quê hương mình cần được gìn giữ và tôn vinh.

“Đường Trường Sơn xe anh qua, suối đèo dốc bao nhiêu gian khổ. Cho quê hương vui mùa chiến thắng, vẫy gọi ta tiến lên...”

Đường Trường Sơn năm xưa nay đã được nâng cấp thành tuyến đường Hồ Chí Minh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trải nhựa thênh thang, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Lịch sử đã lùi xa, nhưng "Hào khí Trường Sơn" thì vĩnh viễn không bao giờ tắt.

Tự hào khoác trên vai chiếc khăn quàng đỏ - một góc nhỏ của lá cờ Tổ quốc nhuốm máu đào của các chiến sĩ Trường Sơn, tôi xin hứa sẽ biến lòng biết ơn thành hành động thiết thực. Tôi sẽ không ngừng học tập, trau dồi đạo đức, nâng cao kỹ năng số, thực hiện thật tốt 5 điều Bác Hồ dạy. Tuổi trẻ Việt Nam hôm nay quyết tâm xây dựng một "tuyến đường" mới - tuyến đường đưa đất nước Việt Nam vươn lên làm chủ công nghệ, kinh tế, để non sông gấm vóc ta mãi mãi đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, xứng đáng với sự hy sinh vĩ đại của một thế hệ anh hùng!