Dương Văn Dúng Kể về 10/1945, địch cho 2 chiếc tàu quân sự đến trên vùng biển Trường Long Hòa thăm dò.

Cụ : Dương Văn Dúng Kể về 10/1945, địch cho 2 chiếc tàu quân sự đến trên vùng biển Trường Long Hòa thăm dò.

Khi nghe chúng tôi hỏi về các trận chiến mà cụ hoài niệm nhất trong cuộc đời lính hải quân của mình. Ông kể về Quận ủy và Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Cầu Ngang – Duyên Hải chỉ đạo phải diệt cho được đồn Cồn Lợi (1945 - 1950):

Giữa tháng 10/1945, địch cho 2 chiếc tàu quân sự đến trên vùng biển Trường Long Hòa. Ngay lập tức, Ủy ban Kháng chiến Cầu Ngang – Duyên Hải ra lệnh cho đơn vị Tự vệ chiến đấu quận cùng các đơn vị Tự vệ các xã ven biển cùng hàng ngàn người dân trong huyện kéo về xây dựng phòng tuyến dài hơn 50 km dọc theo bờ biển từ Long Vĩnh, Trường Long Hòa qua Hiệp Thạnh lên tới Mỹ Long. Trong suốt hơn một tuần lễ, quân dân Cầu Ngang – Duyên Hải dựng trại, tổ chức luân phiên nhau tuần tra canh gác, thỉnh thoảng khua mõ gióng trống, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ quê hương đất nước. Ngày 02/12/1945, hai chiếc tàu sắt của thực dân Pháp từ ngoài khơi tiến vào vùng biển Cồn Ngao bắn phá thăm dò. Vấp phải sự kháng cự mãnh liệt của đơn vị Cộng hòa vệ binh cùng một bộ phận Chi đội 14 và quân dân Hiệp Thạnh, tàu địch lui ra biển mà không tổ chức đổ bộ.

Thời gian này, các đơn vị Cộng hòa vệ binh tỉnh Trà Vinh thường về đóng quân trên địa bàn các xã ven biển Hiệp Thạnh, Trường Long Hòa, Long Vĩnh. Rất nhiều thanh niên Duyên Hải đã hăng hái lên đường nhập ngũ, gia nhập các đơn vị Cộng hòa vệ binh, chiến đấu chống thực dân Pháp trên địa bàn tỉnh Trà Vinh.

Ngày 12/12/1945, thực dân Pháp huy động tàu chiến và máy bay đổ quân theo hai cánh, đánh chiếm tỉnh lỵ Trà Vinh. Trước thế địch đang mạnh, Tỉnh ủy - Ủy ban nhân dân ra lời kêu gọi Nhân dân đô thị thực hiện “tiêu thổ kháng chiến”. Từ đó, hàng ngàn gia đình đã tự phá hủy nhà cửa, rời bỏ các đô thị, tản cư về vùng nông thôn tự do, mà đặc biệt là vùng ven biển Cầu Ngang – Duyên Hải. Theo sự chỉ đạo của Tỉnh ủy - Ủy ban nhân dân tỉnh, đơn vị Tự vệ chiến đấu quân Cầu Ngang – Duyên Hải đưa quân về phối hợp với đơn vị Cộng hòa vệ binh tỉnh và đơn vị Tự vệ chiến đấu quân huyện Châu Thành và nhân dân các địa phương thiết lập các mặt trận chung quanh tỉnh lỵ, quyết không để địch thực hiện âm mưu đánh nhanh thắng nhanh. Tại mặt trận Bàng Đa, các chiến sĩ Tự vệ chiến đấu quân Cầu Ngang – Duyên Hải như Huỳnh Văn Nhành (người Trường Long Hòa), Dương Công Nghiệp (Năm Nghiệp, người Long Toàn) đã anh dũng chiến đấu, gây cho địch nhiều thiệt hại, phải tháo lui trở về tỉnh lỵ Trà Vinh.