Gạc Ma – Vòng tròn bất tử giữa biển khơi

Có những câu chuyện lịch sử khiến người ta tự hào, nhưng cũng có những câu chuyện khiến mỗi lần nhắc lại, lòng người không khỏi nghẹn ngào. Trận chiến Gạc Ma ngày 14 tháng 3 năm 1988 là một câu chuyện như thế — câu chuyện về những người lính Hải quân Việt Nam đã hy sinh khi làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

1. Những người lính trẻ lên đường ra Trường Sa

Vào tháng 3 năm 1988, tình hình tại khu vực quần đảo Trường Sa trở nên căng thẳng. Hải quân Việt Nam triển khai lực lượng đến các bãi đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, cắm cờ và xây dựng công trình trên đảo.

Trong số những người được giao nhiệm vụ có các chiến sĩ công binh và bộ đội Hải quân trên tàu HQ-604, do thuyền trưởng Vũ Phi Trừ chỉ huy.

Họ rời đất liền, vượt qua vùng biển rộng lớn để đến với những bãi đá giữa trùng khơi. Nhiều người trong số họ còn rất trẻ, mới ở độ tuổi đôi mươi. Họ cũng có gia đình, cha mẹ, anh chị em và những ước mơ giản dị như bao người khác.

Có người vừa rời mái nhà thân thuộc. Có người còn chưa kịp thực hiện lời hứa với gia đình. Nhưng khi nhận nhiệm vụ, họ vẫn lên đường, mang theo lá cờ đỏ sao vàng và trách nhiệm của người lính.

Ngày ấy, Gạc Ma không phải một hòn đảo lớn với nhà cửa, cây xanh như nhiều người hình dung. Đó là một bãi đá san hô giữa biển, nơi điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn và mỗi nhiệm vụ đều phải đối mặt với sóng gió, hiểm nguy.

2. Buổi sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988

Rạng sáng ngày 14 tháng 3, các chiến sĩ Việt Nam đang chuyển vật liệu lên bãi đá Gạc Ma và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ khu vực cắm cờ.

Tình hình nhanh chóng trở nên căng thẳng khi lực lượng Trung Quốc đưa quân lên bãi đá, tìm cách giành lá cờ Việt Nam. Các chiến sĩ Việt Nam kiên quyết bảo vệ lá cờ và vị trí mình đang làm nhiệm vụ.

Trong cuộc đối đầu ấy, Trung úy Trần Văn Phương cùng đồng đội đã đứng lên bảo vệ lá cờ Tổ quốc. Khi xung đột xảy ra, anh bị bắn và hy sinh.

Sự hy sinh của người chỉ huy trẻ trở thành một trong những hình ảnh đau thương nhất của trận chiến. Anh ngã xuống khi đang làm nhiệm vụ giữa biển khơi, nơi cách xa gia đình và quê hương hàng trăm cây số.

Nhưng những người đồng đội của anh vẫn tiếp tục bám trụ.

Các chiến sĩ hiểu rằng mình đang đối mặt với một lực lượng có vũ khí mạnh hơn. Dù vậy, họ vẫn cố gắng bảo vệ lá cờ và thực hiện nhiệm vụ được giao

Khi các chiến sĩ Trung Quốc tìm cách giành lá cờ Việt Nam, những người lính của ta đã tập hợp thành một vòng tròn quanh lá cờ trên bãi đá.

Họ đứng sát bên nhau, lấy chính thân mình làm thành một hàng bảo vệ lá cờ. Đó là hình ảnh thường được nhắc đến với tên gọi “Vòng tròn bất tử Gạc Ma”.

Trong vòng tròn ấy có những người lính mang quân hàm khác nhau, đến từ những miền quê khác nhau, nhưng cùng chung một nhiệm vụ. Họ không đứng đó vì danh tiếng hay phần thưởng. Họ đứng đó bởi lá cờ trên bãi đá không chỉ là một tấm vải, mà còn là biểu tượng của chủ quyền đất nước và nhiệm vụ mà họ được giao phó.

Khi tiếng súng vang lên, nhiều chiến sĩ đã ngã xuống. Hạ sĩ Nguyễn Văn Lanh bị thương trong cuộc giằng co bảo vệ cờ, nhưng vẫn trở thành một trong những người sống sót để sau này kể lại ký ức đau thương ấy.

Hình ảnh vòng tròn Gạc Ma không có nghĩa là tất cả những người lính đều đứng yên trong cùng một tư thế suốt trận chiến. Đó là biểu tượng được lưu giữ từ sự kiện có thật: các chiến sĩ đã tập hợp để bảo vệ lá cờ và kiên quyết không dễ dàng rời bỏ vị trí của mình.

4. Tàu HQ-604 chìm giữa biển

Trong khi các chiến sĩ đang làm nhiệm vụ trên bãi đá, những tàu chiến Trung Quốc nổ súng vào tàu HQ-604 của Việt Nam.

Con tàu bị trúng đạn, hư hỏng nặng rồi chìm dần xuống biển. Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh. Phó Lữ đoàn trưởng Trần Đức Thông cũng hy sinh trong trận chiến.

Giữa tiếng súng, biển động và sự hỗn loạn, những người còn sống tìm cách cứu đồng đội. Có người bị thương, có người kiệt sức giữa biển, có người phải vật lộn với sóng nước để tìm đường đến nơi an toàn.

Ở khu vực Cô Lin, thuyền trưởng Vũ Huy Lễ chỉ huy tàu HQ-505 lao lên bãi, giữ tàu bám trụ tại đó dù bị tấn công. Hành động này góp phần bảo vệ vị trí Cô Lin, không để đối phương chiếm giữ bãi đá này.

Ở khu vực Len Đao, các chiến sĩ trên tàu HQ-605 cũng chiến đấu và chịu tổn thất nặng nề.

Trận chiến tại ba bãi đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao đã khiến 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam hy sinh. Con số 64 thường được nhắc đến khi nói về trận Gạc Ma, nhưng chính xác hơn, đó là tổng số liệt sĩ hy sinh trong cuộc chiến đấu tại khu vực Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao ngày 14 tháng 3 năm 1988, không phải tất cả đều hy sinh riêng tại bãi đá Gạc Ma.

5. Những người nằm lại và những người trở về

Sau trận chiến, có những gia đình nhận tin con trai mình đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Hãy thử hình dung một người mẹ ở quê nhà vẫn chờ con trở về sau chuyến công tác. Một người cha vẫn nghĩ rằng khi hoàn thành nhiệm vụ, con mình sẽ lại bước qua cánh cửa nhà. Nhưng rồi, tin dữ đến, để lại khoảng trống không gì có thể bù đắp.

Với những người lính đã hy sinh, hành trình cuộc đời dừng lại giữa biển khơi. Với những người sống sót, ký ức về ngày hôm ấy trở thành nỗi đau theo họ suốt nhiều năm.

Nhưng lịch sử Gạc Ma không chỉ có mất mát. Đó còn là câu chuyện về những người đã kiên cường giữ vững Cô Lin và Len Đao, về những người lính cứu đồng đội, về những người trở về để kể lại sự thật cho các thế hệ sau.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến Gạc Ma, người Việt Nam lại tưởng nhớ những người đã ngã xuống. Các hoạt động dâng hương, tưởng niệm và tri ân được tổ chức để nhắc nhở mọi người về sự hy sinh của 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân