GANG THÉP THÁI NGUYÊN – HÀNH TRÌNH LỊCH SỬ

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

GANG THÉP THÁI NGUYÊN – HÀNH TRÌNH LỊCH SỬ

Ngược dòng lịch sử. Năm 1958, Thái Nguyên vinh dự được Đảng, Chính phủ và Bác Hồ kính yêu lựa chọn là địa điểm để xây dựng Khu Công nghiệp Gang thép Thái Nguyên, ngày 4/6/1959, Khu Gang thép Thái Nguyên với công suất thiết kế 10 vạn tấn thép cán/năm được Hội đồng Chính phủ ra Quyết định thành lập. Ngày 24/10/1959 Đảng bộ Công trường được thành lập, tiếp đó lần lượt các tổ chức Công đoàn, Đoàn thanh niên được thành lập và đi vào hoạt động. Theo tiếng gọi của Đảng, hơn 2 vạn cán bộ, chiến sĩ và nam, nữ thanh niên từ khắp mọi miền Tổ quốc đã tụ hội về Thái Nguyên xây dựng Khu công nghiệp Gang thép đầu tiên của nước nhà. Ngày 2/9/1960, công trường chính thức làm lễ khởi công đổ bê tông móng lót Lò cao số 1, mở đầu xây dựng các hạng mục công trình của Khu Công nghiệp Gang thép Thái Nguyên. Với tinh thần đoàn kết, lao động cần cù, dũng cảm, sáng tạo, không quản ngại khó khăn, gian khổ, san đồi, bạt núi, bốc, xúc hàng triệu mét khối đất đá, đổ hàng vạn tấn bê tông để xây dựng nên khu công nghiệp luyện kim đầu tiên của Việt Nam.

Bà Dương Vân Cẩm – Kỹ sư luyện kim Công ty Gang thép giai đoạn 1959-1988

Lúc lên gang thép thì vẫn còn 59 quả đồi chưa san, tôi là người đầu tiên đến đây thì công trường bắt đầu mở, tụi tôi cùng với chuyên gia Trung Quốc mở các bản vẽ thiết kế để chuẩn bị cho xây dựng.

Những năm đầu xây dựng và đi vào hoạt động, giữa muôn vàn khó khăn, thiếu thốn song chính bởi có những chủ trương đúng đắn được thực thi bởi một tập thể đoàn kết, mà Gang thép Thái Nguyên đã liên tục lập những dấu ấn phát triển. Đến năm 1963, cơ bản hệ thống điện, đường bộ, đường sắt và các đơn vị liên quan đã được thành lập, sẵn sàng “Tất cả cho mẻ gang đầu tiên ra lò thắng lợi!". Khẩu hiệu đã được hiện thực hoá vào thời khắc 8h30 ngày 29/11/1963, tại Lò cao số 1 - Xưởng Luyện gang, hàng vạn con tim vỡ òa niềm vui sướng khi mẻ gang đầu tiên rực rỡ ra lò. Thời khắc đó đã đi vào lịch sử và trở thành ngày truyền thống Công nhân Gang thép Thái Nguyên, là niềm tự hào của đội ngũ các thế hệ người Công nhân Gang thép.

Ông Lê Trọng Hiệp – Nguyên cán bộ kỹ thuật xưởng Luyện gang Công ty Gang thép Thái Nguyên

Trong giấy phút lịch sử đáng ghi nhớ ấy, bản thân tôi cũng như mọi người đều vô cùng sung sướng vì quá xúc động, quá phấn khởi, nhiều người đã chảy cả nước mắt, chúng tôi cầm tay nhau, bá vai nhau, thậm chí có nhiều người tung mũ đều đồng thanh hô lớn thắng lợi rồi, gang đã ra lò, hoan hô gang đã ra lò.

Ngay từ những ngày đầu thành lập, cánh chim đầu đàn của ngành công nghiệp luyện kim Việt Nam đã luôn nhận được sự quan tâm thường xuyên, sát sao của Trung ương Đảng, Chính phủ mà đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 8/6/1959, Bác Hồ đã đến thăm Công trường lần thứ nhất. Ngày 13/3/1960, Bác đến thăm Công trường lần thứ hai. Lần thứ ba cũng là lần cuối cùng Người về thăm Khu Gang thép vào ngày 1/1/1964. Người nói “Với Khu Gang thép, đồng bào Thái Nguyên có thể tự hào rằng về công nghiệp nặng thì đồng bào miền xuôi phải thi đua với đồng bào miền núi… Cán bộ và công nhân có thể tự hào rằng sau hơn 3 năm lao động cần cù, tự tay mình đã ngăn sông xẻ núi, xây dựng một Khu Gang thép to lớn đầu tiên của nước ta”. Người cũng đã dạy đội ngũ cán bộ, công nhân Khu Gang thép: “Để làm ra gang thép tốt thì người công nhân và cán bộ phải tôi luyện tinh thần cách mạng, lập trường giai cấp và ý thức làm chủ cho cứng rắn như thép, như gang; nhất là cán bộ, đảng viên và đoàn viên phải làm như thế”. Thấm nhuần lời dạy của Người mỗi lần về thăm, lớp lớp các thế hệ cán bộ, đảng viên, đoàn viên, đội ngũ công nhân lao động Công ty Gang thép Thái Nguyên luôn khắc sâu trong tim, vượt qua nhiều khó khăn, gian khổ trong quá trình xây dựng, phát triển Công ty và cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau này.

Giai đoạn từ năm 1964-1974 với Gang thép Thái Nguyên là giai đoạn vừa sản xuất vừa chiến đấu. Những khẩu hiệu hành động nổi tiếng: “Khi Tổ quốc cần, sẵn sàng đổi máu lấy thép”, “Lao động quên mình vì sự nghiệp Gang thép của Tổ quốc”… cùng các phong trào thi đua được phát động và tham gia nhiệt tình của đảng viên, đoàn viên. Với tinh thần “bám máy, bám lò, coi vị trí sản xuất là vị trí chiến đấu”, đội ngũ cán bộ, công nhân Gang thép Thái Nguyên đã dũng cảm chiến đấu ngoan cường đánh trả máy bay của giặc Mỹ, bám trụ sản xuất dưới mưa bom bão đạn để dòng gang rực rỡ ra lò…

Trong số cán bộ, công nhân Gang thép có 3 đồng chí được phong tặng Anh hùng quân đội là: Nguyễn Thế Thao, Tạ Quang Tỷ và Vũ Danh Tòng.

Anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Thế Thao – Nguyên chiến sĩ đội Gang thép

Tiểu đoàn 6 Gang thép có 500 quân vào sư đoàn 312 thành một tiểu đoàn, được lệnh của hai nước thống nhất đưa sư đoàn 312 sang Lào, vì bản chất Tiểu đoàn 6 toàn là công nhân Gang thép, dù sao bản chất anh hùng dũng cảm đã kinh qua các thời kỳ công nhân nên khi điều Tiểu đoàn 6 đi luôn giành thắng lợi.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, cả nước đi lên Chủ nghĩa xã hội, Gang thép Thái Nguyên cũng bước sang một giai đoạn mới, bắt tay vào khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục và phát triển sản xuất. Đặc biệt, từ năm 1975 đến năm 1976, lần lượt tại Nhà máy Luyện cán thép Gia Sàng và Xưởng Luyện thép Lưu Xá, những mẻ thép đầu tiên đã rực rỡ ra lò trong niềm hân hoan của đội ngũ.

Từ năm 1980 đến năm 1982, chịu ảnh hưởng nặng nề từ sau chiến tranh và bao vây cấm vận, nền kinh tế nước ta bị mất cân đối nghiêm trọng đã làm nảy sinh nhiều tư tưởng về hướng đi của Gang thép. Xí nghiệp liên hợp Gang thép đã đề nghị cấp trên cho chuyển từ chế độ quản lý bao cấp sang mô hình quản lý mới đó là sản xuất - kinh doanh Xí nghiệp liên hợp. Được sự quan tâm của cấp trên, ngày 16/12/1981, Hội đồng Bộ trưởng đã ra quyết định số 155 phê duyệt phương án do Xí nghiệp liên hợp Gang thép kiến nghị. Theo quyết định, “Lấy thép nuôi thép” là phương án đã khẳng định sự dũng cảm, dám chịu trách nhiệm về sự tồn tại và phát triển của chính mình.

Từng bước, từng bước vượt qua khó khăn, Gang thép Thái Nguyên đã vững vàng cùng đất nước đổi mới, ghi dấu thành công. Giai đoạn từ năm 1986-2005 ghi những dấu ấn của Công ty trong việc nhanh chóng tiếp cận, vận dụng sáng tạo cơ chế quản lý mới; tập trung đổi mới công nghệ, thiết bị theo hướng hiện đại, phát huy nội lực, đổi mới phát triển, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đa dạng hoá sản xuất và các loại sản phẩm, cải tiến quản lý, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đặc biệt, được sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của Trung ương Đảng và Chính phủ hai nước Việt Nam và Trung Quốc, Công ty đã triển khai thực hiện thành công Dự án đầu tư cải tạo và mở rộng sản xuất giai đoạn I với tổng vốn đầu tư gần 700 tỷ đồng.

Để nâng cao năng lực sản xuất thép cán, năm 2003, Công ty đầu tư xây dựng Nhà máy Cán thép Thái Nguyên với công suất 300.000 tấn/năm, với tổng mức đầu tư gần 470 tỷ đồng. Tiếp đó năm 2008, đầu tư xây dựng Công ty Cổ phần Cán thép Thái Trung với tổng mức đầu tư là 1.411 tỷ đồng, với công suất 500.000 tấn thép cán/năm, thiết bị và công nghệ của ITALIA.

Thực hiện chủ trương của Chính phủ về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, từ ngày 01/7/2009, Công ty chính thức chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty cổ phần với vốn điều lệ 1.840 tỷ đồng, trong đó vốn Nhà nước chiếm 65%. Thích ứng nhanh với cơ chế quản lý mới; Công ty đã tăng cường công tác quản trị điều hành, chủ động bồi dưỡng, đào tạo nâng cao trình độ đội ngũ để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ được giao...

Sản phẩm Thép TISCO đã được tin tưởng lựa chọn, sử dụng trong hầu hết các công trình trọng điểm quốc gia như: Thủy điện Hòa Bình, đường dây tải điện 500KV Bắc Nam, Nhà ga Sân bay quốc tế Nội Bài, Cầu Nhật Tân, Toà nhà Quốc hội, Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, Trung tâm hội nghị Quốc gia, …; thâm nhập vào thị trường Canada, các quốc gia Đông Nam Á. Thương hiệu TISCO được công nhận Hàng Việt Nam chất lượng cao, Nhãn hiệu uy tín Việt Nam, Thương hiệu nổi tiếng với người tiêu dùng. Thương hiệu nổi tiếng ASEAN, TOP 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam, TOP 100 thương hiệu sản phẩm dịch vụ, TOP 10 Thương hiệu uy tín - Chất lượng Quốc gia năm 2023 và nhiều giải thưởng có giá trị khác. Hệ thống phân phối phủ khắp cả nước đã đem TISCO ngày càng gần hơn tới người tiêu dùng.

Trong quá trình phát triển, mặc dù trong bối cảnh chung ngành Thép có những thời điểm gặp rất nhiều khó khăn, nhưng Gang thép Thái Nguyên với thương hiệu TISCO vẫn duy trì sản xuất kinh doanh ổn định, đảm bảo việc làm, thu nhập cho người lao động.

Ra đời trong những năm tháng chiến tranh gian khó, song Gang thép Thái Nguyên đã vượt qua những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất để vững vàng phát triển, dựng xây trở thành một biểu tượng cho khí phách, tầm vóc của ngành công nghiệp luyện kim Việt Nam. Sự ra đời, phát triển của Gang thép Thái Nguyên cũng đã định danh tên gọi “thành phố Thái Nguyên – thành phố Thép” trong tâm trí mỗi người dân Việt Nam. Trong hành trình vinh quang ấy, có xương máu đã đổ, có những sai lầm đã bị trả giá, song với tinh thần đoàn kết và bản lĩnh của người thợ Gang thép, Công ty đã giữ vững được ổn định chính trị nội bộ, tiếp tục đưa Công ty phát triển và khẳng định vị thế như ngày hôm nay.

Gang thép Thái Nguyên đã vinh dự được đón nhận nhiều phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước, như: Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Huân chương Độc lập, Huân chương Lao động Hạng Nhất, Nhì, Ba,... Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Đảng bộ, các tổ chức Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh Công ty đã phát huy được vai trò, vị thế, hoạt động đồng bộ theo chức năng, nhiệm vụ của mỗi tổ chức. Từ hiệu quả đạt được trong sản xuất kinh doanh, Công ty luôn quan tâm, chăm lo đến đời sống vật chất, tinh thần cho gần 3.500 cán bộ, công nhân viên người lao động. Chỉ tính 3 năm trở lại đây ghi nhận mức lương bình quân trên 10 triệu đồng/người/tháng. Công ty đã phối hợp xây dựng 17 nhà “Mái ấm Công đoàn”, “Nhà tình nghĩa”; tặng gần 12.000 suất quà cho công nhân viên chức, lao động và thăm hỏi động viên đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, gia đình chính sách. Tập trung cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động theo mô hình “6 nhà” và tổ chức 14 nhà ăn ca tự chọn ... phục vụ người lao động tại 15 đơn vị thành viên và 9 Công ty con, Công ty liên kết. TISCO luôn là doanh nghiệp có đóng góp quan trọng vào nguồn thu ngân sách của tỉnh Thái Nguyên. Mỗi năm, Công ty dành hàng tỷ đồng đóng góp cho các hoạt động an sinh xã hội: Tết Vì Người nghèo, Xóa nhà dột nát, xây dựng Nông thôn mới.... Những thành quả đạt được là những dấu ấn quan trọng trong hành trình lịch sử Gang thép Thái Nguyên qua hơn 60 năm xây dựng và phát triển.

Trải qua muôn vàn khó khăn, trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không làm phai nhạt ý chí, tinh thần thép của cả đội ngũ; các thế hệ cán bộ, công nhân viên ngành thép đã trưởng thành từ đây có quyền tự hào về những gì Gang thép Thái Nguyên ngày hôm nay có được. Từ một Khu công nghiệp với dây chuyền sản xuất khép kín với quy mô công suất 10 vạn tấn thép cán /năm, đến nay, công suất thép cán đạt 1 triệu tấn/năm; doanh thu bình quân báo cáo riêng 3 năm gần đây đạt trên 16 nghìn tỷ đồng. Cùng với nỗ lực không ngừng trong sản xuất và đầu tư cải tiến, đổi mới, với phương châm “Chất lượng hàng đầu, sản phẩm và dịch vụ đa dạng, thoả mãn tối đa lợi ích của khách hàng”, Gang thép Thái Nguyên hôm nay đang được kế thừa, phát triển bởi một đội ngũ tâm huyết, trách nhiệm, năng động, dám nghĩ dám làm, dũng cảm vượt khó khăn, trở ngại, tiên phong chinh phục những đỉnh cao mới.

Từ khi Đảng ta chủ trương thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, sản phẩm của Gang thép Thái Nguyên với thương hiệu TISCO đã có mặt trên thị trường trong nước, khu vực và quốc tế và trở thành một thương hiệu mạnh nổi tiếng. Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên đã trở thành một trong những doanh nghiệp lớn tại Việt Nam; doanh nghiệp có vị thế trong bản đồ ngành công nghiệp luyện kim nước nhà.

Những giá trị làm nên sức mạnh của Gang thép Thái Nguyên đều là sự nối tiếp mạch nguồn những giá trị vật chất, tinh thần của các thế hệ cán bộ, đảng viên, công nhân lao động Gang thép Thái Nguyên đã dầy công xây dựng, vun đắp, bảo vệ và phát huy trong hành trình lịch sử đã qua. Ngày hôm nay, Gang thép Thái Nguyên với truyền thống: “ĐOÀN KẾT – LAO ĐỘNG CẦN CÙ – DŨNG CẢM – SÁNG TẠO” đang tiếp tục vươn tầm để không ngừng phát triển, kiến tạo những giá trị mới, đóng góp vào sự nghiệp CNH-HĐH đất nước.