Gánh Cả Trường Sơn: Bóng Dáng Mẹ Việt Nam

Gánh Cả Trường Sơn: Bóng Dáng Mẹ Việt Nam

Đêm Trường Sơn.

Cái tên thôi đã gợi lên bản anh hùng ca bi tráng nhất của thế kỷ. Nhưng nếu chiến công là ánh sáng rực rỡ của ngày, thì chính những câu chuyện thầm lặng của đêm đã dệt nên tấm thảm vĩ đại ấy. Đêm ấy, không có tiếng súng, chỉ có tiếng lá rừng xào xạc như lời ru miên man, và tiếng kẽo kẹt đều đặn của chiếc đòn gánh tre già.

Chị Sáu – đó là cái tên người ta hay gọi, nhưng chị không phải là một chiến sĩ cầm súng, chị là một "chiến binh thầm lặng" của hậu phương, một người phụ nữ được mệnh danh là "bà đỡ" của thương binh và tử sĩ trên con đường huyết mạch Tây Trường Sơn (hoặc Đường 559). Chị, cùng hàng ngàn phụ nữ khác, là hiện thân của lòng mẹ, sức chịu đựng phi thường đã được lịch sử Việt Nam khắc ghi qua cụm từ "phụ nữ gánh thương binh".

Quê chị Sáu ở vùng đất Quảng Bình, nơi hứng chịu mưa bom bão đạn dữ dội nhất. Cái đói, cái rét, tiếng máy bay gầm rú đã trở thành một phần của hơi thở. Năm tháng chiến tranh, khi con đường mòn Hồ Chí Minh mở ra, sự sống và cái chết đã chuyển dịch không ngừng trên từng tấc đất. Công việc của chị Sáu bắt đầu từ những ngày đầu chiến dịch, khi quân đội ta chưa có đủ phương tiện cơ giới để tải thương. Đòn gánh và võng dù trở thành công cụ chủ yếu. Một đầu gánh là chiếc võng dù căng rộng, bọc kín mít một người thương binh. Đầu kia là một bao gạo hoặc dụng cụ y tế, để giữ thăng bằng.

Không có con đường nào là bằng phẳng trên dải đất Trường Sơn. Chị Sáu bước đi như một cái bóng giữa rừng sâu, dưới vành trăng khuyết và những vệt sáng lờ mờ xuyên qua tán lá. Đôi chân trần của chị dẫm lên đá sỏi, rễ cây chằng chịt, đã chai sạn đến mức không còn cảm thấy đau đớn. Mỗi bước chân là một sự nỗ lực phi thường, kéo lê khối trọng lượng vượt quá sức vóc nhỏ bé của người phụ nữ Việt Nam.

“Khi mình gánh một người lính bị thương, không chỉ là gánh cái thân xác họ, mà mình còn gánh cả nỗi đau và niềm hy vọng. Họ là con của mình, là em của mình. Chỉ cần nghĩ đến đó, thì dù đòn gánh có nặng trĩu, mình vẫn thấy nhẹ hơn nỗi lo sợ không kịp cứu được họ.” – Lời kể này của một nữ tải thương năm xưa đã lột tả hết tinh thần của chị Sáu và đồng đội.

Chị nhớ nhất chuyến đi định mệnh vào cuối năm 1968. Trận đánh ác liệt ở một cao điểm đã làm hàng chục chiến sĩ bị thương nặng. Bệnh xá dã chiến nằm cách đó gần mười cây số đường rừng. Trời mưa tầm tã, con đường trơn như đổ mỡ. Chị nhận gánh một Thiếu úy thông tin bị mảnh bom găm sâu vào đùi và một chiến sĩ trẻ mới mười tám tuổi bị thương ở ngực.

Đêm hôm đó, chị đã phải đi một mình, trong ánh đèn pin được che bằng vải dù để tránh lộ vị trí. Tiếng rên khe khẽ của người lính trẻ làm tim chị quặn thắt. Chị thường xuyên dừng lại, dùng nước mưa để lau mặt cho họ, và thầm thì kể những câu chuyện quê nhà, về cánh đồng lúa đang vào mùa, về cây đa đầu làng, để xua đi cơn đau.

“Cố lên con trai, sắp đến nơi rồi. Ráng ngủ một chút đi con, rồi sáng mai con sẽ thấy các bác sĩ. Mẹ cũng thương con như con mẹ vậy.” Chị không phải là mẹ ruột của họ, nhưng trong giờ phút sinh tử ấy, họ là những đứa con mà chị đang phải giành giật với Thần Chết.

Có những đoạn dốc cao dựng đứng, chị Sáu phải dùng dây rừng buộc quanh thân mình, rồi bò lên từng chút một, dùng cả bốn chi để kéo chiếc võng dù chứa người thương binh. Bùn đất bám vào người, vào tóc, vào cả nụ cười mệt mỏi của chị. Lưng chị Sáu, sau những năm tháng gánh vác, đã còng đi thấy rõ, như một vầng trăng khuyết bị gió sương Trường Sơn làm cho biến dạng.

Sự hy sinh của chị Sáu và những người phụ nữ tải thương không chỉ dừng lại ở việc gánh vác vật chất. Họ còn là người giữ lửa tinh thần cho tiền tuyến. Khi các chiến sĩ kiệt sức, đói lả, thì câu chuyện vui của chị, nắm cơm nhỏ trộn muối vừng của chị, hay đơn giản chỉ là hơi ấm từ bàn tay chị vỗ về đã trở thành nguồn sức mạnh vô giá. Họ là những chứng nhân của sự tàn khốc và cũng là người bảo tồn niềm tin mãnh liệt vào ngày chiến thắng.

Họ đã gánh những người lính bị thương về, và cũng không ít lần, họ phải gánh những người lính đã nằm xuống. Công việc này còn nặng nề hơn, vì ngoài thể xác, họ còn gánh cả nỗi đau mất mát, gánh cả lời hứa với hương hồn người đã khuất: “Phải đưa con về với đất mẹ, về với đồng đội.”

Những chiếc đòn gánh của họ, dẫu nặng trĩu sương gió và máu, không bao giờ gãy. Nó đã gánh cả một thế hệ chiến sĩ Việt Nam vượt qua bao ghềnh thác, bom đạn để tiếp tục chiến đấu.

Lịch sử chiến tranh đã ghi nhận vai trò không thể thiếu của lực lượng Thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến. Trong đó, hình ảnh "người phụ nữ gánh thương binh" đã trở thành một biểu tượng Văn học – Lịch sử bất hủ, đại diện cho lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần nhân ái vô bờ bến của người phụ nữ Việt Nam. Họ là những người đã biến con đường hiểm nguy Trường Sơn thành con đường của tình thương và sự sống.

Hòa bình lập lại, chị Sáu trở về với nếp nhà tranh cũ kỹ. Không có huy chương, không có lễ đón. Vết thương chiến tranh in hằn trên da thịt và trong ký ức. Mỗi khi nghe tiếng võng đu đưa, chị lại nhớ về tiếng kẽo kẹt của đòn gánh, về những gương mặt lấm lem bùn đất mà chị đã cứu sống.

Sức nặng của chiến tranh có thể làm còng lưng người phụ nữ, nhưng không thể làm lay chuyển được ý chí và tinh thần nhân đạo của họ. Câu chuyện của chị Sáu và những phụ nữ tải thương khác mãi là một chương rực rỡ và cảm động, nhắc nhở chúng ta rằng, chiến thắng vĩ đại của dân tộc được xây dựng từ vô vàn những hy sinh thầm lặng, từ những gánh nặng mà những đôi vai nhỏ bé đã can đảm mang vác.

Người phụ nữ gánh thương binh. Họ không chỉ gánh một cơ thể, họ gánh cả tiền đồ đất nước, gánh cả vận mệnh dân tộc trên đôi vai đầy nghị lực của mình.