Gánh trọng trách Quốc công tiết chế

Sau khi thôn tính Nam Tống, nhà Nguyên tăng sức ép đối với Đại Việt. Triều Trần phải chuẩn bị cho một cuộc xâm lược lớn, trong đó quân đội các vương hầu và các địa phương cần được đặt dưới sự chỉ huy thống nhất.

Tháng 10 năm 1283, Trần Quốc Tuấn được giao chức Tiết chế, thống lĩnh quân đội chống giặc. Trọng trách ấy đưa ông từ vị trí một vương hầu cầm quân thành người tổ chức và điều hành lực lượng trên nhiều hướng. Những quyết định về bố trí quân, giữ các nơi hiểm yếu và ứng cứu lẫn nhau đều cần có một đầu mối chung.

Việc giao quyền diễn ra trước lúc quân Nguyên tràn sang. Triều đình dành thời gian chuẩn bị người chỉ huy cũng như chuẩn bị quân lực. Với Trần Quốc Tuấn, đây là bước ngoặt trực tiếp dẫn tới vai trò của ông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1287–1288. Danh xưng Quốc công tiết chế từ đó gắn liền với trách nhiệm giữ nước mà ông đảm đương.