Gặp gỡ Võ Duy Dương và bước vào con đường kháng chiến

Sau khi Pháp mở rộng xâm lược Nam Bộ, phong trào kháng chiến của nhân dân địa phương phát triển ở nhiều nơi.

Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Nhâm Tuất, nhường cho Pháp ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ là Gia Định, Định Tường và Biên Hòa.

Nhưng việc ký hòa ước không khiến cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Bộ chấm dứt.

Nhiều lực lượng tiếp tục chiến đấu ở các vùng nông thôn và căn cứ hiểm yếu.

Trần Trọng Khiêm lúc này đã sinh sống tại Nam Bộ và có kinh nghiệm tổ chức khai hoang, hiểu địa hình địa phương. Theo tư liệu của tỉnh Đồng Tháp, ông cùng Thiên hộ Võ Duy Dương xây dựng căn cứ ở Gò Tháp trong Đồng Tháp Mười.

Võ Duy Dương là một trong những thủ lĩnh kháng Pháp tiêu biểu ở Nam Bộ.

Gò Tháp có vị trí thuận lợi về mặt địa hình. Khu vực Đồng Tháp Mười với hệ thống sông rạch và địa hình đặc biệt tạo điều kiện cho lực lượng nghĩa quân xây dựng căn cứ.

Trần Trọng Khiêm tham gia vào việc tổ chức lực lượng và xây dựng công sự.

Theo một số tư liệu, ông từng quan sát và ghi nhớ kiểu bố trí công sự ở Fort Sutter, California, trong thời gian sống tại Hoa Kỳ. Khi trở về Việt Nam, những hiểu biết ấy được ông vận dụng trong việc xây dựng căn cứ.

Nếu thông tin này được đặt trong bối cảnh cuộc đời ông, đây là một chi tiết rất thú vị.

Những trải nghiệm ở nước ngoài tưởng như đã khép lại khi ông trở về Việt Nam, nhưng đến thời điểm kháng chiến, một phần kiến thức từng tiếp nhận ở California lại trở thành kinh nghiệm hữu ích.

Trần Trọng Khiêm vì vậy là một nhân vật có sự kết nối đặc biệt giữa lịch sử Việt Nam và thế giới bên ngoài.

Ông từng sống ở Hoa Kỳ, nhưng khi đất nước có chiến tranh, ông quay trở lại với quê hương và tham gia kháng chiến.

Đây chính là bước chuyển cuối cùng trong cuộc đời ông: từ người phiêu bạt trở thành nghĩa quân chống Pháp.