Gặp lại đồng đội sau ba mươi năm

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An. Ông nói rằng trong đời người lính có những cuộc chia tay tưởng chỉ vài tháng, nhưng rồi kéo dài thành ba mươi năm.

Đó là vào mùa thu năm 2005.

Hội cựu chiến binh huyện tổ chức buổi gặp mặt những người từng chiến đấu trên tuyến Trường Sơn. Từ sáng sớm, ông đã mặc bộ quần áo chỉnh tề, cẩn thận lấy chiếc khăn tay cũ bỏ vào túi áo như một thói quen từ thời chiến.

Mẹ ông khi ấy đã mất nhiều năm.

Trước lúc đi, ông thắp một nén hương trên bàn thờ rồi khẽ nói:

“Hôm nay con đi gặp lại anh em.”

Con đường ra huyện giờ đã trải nhựa.

Xe cộ đông hơn xưa rất nhiều.

Nhưng lòng ông lại hồi hộp như ngày đầu nhập ngũ.

Đến hội trường, người đã đứng chật sân.

Mái đầu bạc nhiều hơn mái đầu đen.

Có người chống gậy.

Có người đeo kính dày.

Có người đi tập tễnh vì vết thương cũ.

Ông nhìn quanh, cố tìm những gương mặt của tuổi hai mươi năm nào.

Nhưng thời gian đã làm thay đổi quá nhiều.

Đang loay hoay giữa đám đông, ông bỗng nghe một giọng khàn khàn phía sau:

“Dinh… có phải Dinh Quỳnh Lưu không?”

Ông quay lại.

Trước mặt là một người đàn ông gầy, tóc bạc gần hết, trên má còn một vết sẹo dài.

Hai người nhìn nhau rất lâu.

Rồi cùng thốt lên:

“Hòa!”

Chính là Hòa – người đồng đội quê Diễn Châu từng chia cho ông nửa điếu thuốc, từng buộc lại vết thương ở chân và từng ôm chầm lấy ông trong ngày chiến thắng.

Ba mươi năm.

Từ chàng trai hai mươi tuổi đến người đàn ông tóc bạc.

Họ bước tới rồi ôm chặt lấy nhau giữa sân hội trường.

Cụ kể:

“Cái ôm ấy giống hệt ngày 30 tháng 4, chỉ khác là tóc chúng tôi đã bạc.”

Không ai nói được câu nào trong mấy giây đầu.

Rồi Hòa cười mà mắt đỏ hoe:

“Tưởng không còn gặp lại ông nữa.”

Dinh vỗ mạnh vào vai bạn:

“Tôi cũng thế.”

Xung quanh, nhiều người lặng lẽ nhìn hai ông già ôm nhau mà rưng rưng nước mắt.

Họ ngồi xuống một góc sân, nhìn nhau mãi như sợ chỉ cần chớp mắt thì người kia lại biến mất.

Hòa hỏi:

“Ông còn nhớ con suối năm ấy không?”

“Nhớ chứ. Ông kéo tôi khỏi dòng nước lũ mà.”

“Còn đôi dép mòn đến đế?”

“Ông còn nhớ à?”

Hòa cười lớn:

“Nhớ cả chuyện ông cấy lúa chậm nữa.”

Hai người cùng cười vang.

Tiếng cười của hai ông già nhưng vẫn còn nguyên âm vang của những chàng lính trẻ năm nào.

Họ kể cho nhau nghe về cuộc đời sau chiến tranh.

Hòa làm nghề biển rồi về hưu.

Dinh gắn bó với ruộng đồng.

Người còn vợ.

Người đã góa.

Người có con làm giáo viên.

Người có cháu đang học đại học.

Những câu chuyện bình dị của đời thường mà ngày ở Trường Sơn họ từng nghĩ là điều xa xỉ.

Đến lúc điểm danh đồng đội cũ, không khí chợt lắng xuống.

Tên từng người được đọc lên.

Có người có mặt, đứng dậy mỉm cười.

Có người vắng mặt vì ốm đau.

Và có nhiều cái tên được đọc kèm hai chữ “đã mất.”

Mỗi lần nghe một cái tên, hai ông lại nhìn nhau im lặng.

Hòa khẽ nói:

“Tuấn không còn nữa.”

Dinh gật đầu:

“Tôi biết.”

Cả hai cùng cúi đầu.

Trong khoảnh khắc ấy, họ không còn ngồi trong hội trường năm 2005 nữa, mà như đang trở lại Trường Sơn của ba mươi năm trước, nơi những người bạn trẻ còn cười nói quanh bếp lửa.

Buổi trưa, hội trường vang tiếng hát cũ.

Một bài hát Trường Sơn được cất lên.

Nhiều người hát không còn đúng nhịp, giọng đã run vì tuổi tác, nhưng ai cũng hát hết lòng.

Dinh quay sang thấy Hòa đang lau nước mắt.

Ông giả vờ không nhìn thấy.

Hòa cười gượng:

“Bụi vào mắt.”

Dinh bật cười:

“Ba mươi năm rồi mà ông vẫn đổ cho bụi.”

Cả hai lại cười.

Chiều về, họ đứng rất lâu ngoài cổng hội trường.

Không ai muốn chia tay thêm lần nữa.

Hòa nắm chặt tay bạn:

“Đừng để ba mươi năm nữa mới gặp.”

Dinh siết lại:

“Không đâu.”

Rồi ông lấy trong túi chiếc khăn tay cũ đưa cho Hòa xem.

Hòa sững người:

“Ông còn giữ thật à?”

“Giữ để nhớ anh em.”

Hòa im lặng rất lâu rồi nói nhỏ:

“May mà chúng ta còn sống để gặp lại nhau.”

Nhiều năm sau, tôi hỏi cụ Dinh:

“Điều gì khiến cụ xúc động nhất trong buổi gặp ấy?”

Ông không nghĩ lâu.

“Là lúc vừa nghe tiếng gọi đã nhận ra nhau.”

Tôi hỏi:

“Sau ba mươi năm mà vẫn nhận ra được sao?”

Ông mỉm cười:

“Người ngoài nhìn thấy mái tóc bạc. Còn chúng tôi nhìn thấy chàng trai Trường Sơn năm nào.”

Rồi ông nói thêm:

“Thời gian có thể làm già đi khuôn mặt, nhưng không làm già được tình đồng đội.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng có những tình bạn được tạo nên trong những năm tháng bình yên, và có những tình đồng đội được tôi luyện giữa bom đạn nên bền chặt suốt cả cuộc đời.

Gặp lại đồng đội sau ba mươi năm vì thế không chỉ là cuộc hội ngộ của hai người lính già. Đó là cuộc gặp giữa quá khứ và hiện tại, giữa tuổi hai mươi và mái đầu bạc, giữa những người đã cùng nhau đi qua chiến tranh và may mắn còn sống để nắm lại bàn tay nhau trong hòa bình.

Và có lẽ, điều đẹp nhất của buổi gặp năm ấy không phải những tấm ảnh lưu niệm, mà là cái ôm thật chặt của hai người cựu binh và câu nói nghẹn ngào.