Gặp lại đồng đội sau ba mươi năm

Đó là mùa thu năm 2005. Ban liên lạc đơn vị tổ chức buổi gặp mặt tại thị xã. Từ sáng sớm tôi đã dậy chuẩn bị. Mở chiếc hộp gỗ cũ, tôi lấy bộ quân phục đã cất nhiều năm và chiếc huân chương lau thật nhẹ.

Mặc quân phục vào, tôi soi gương mà thấy vừa quen vừa lạ. Tóc đã bạc gần hết, lưng không còn thẳng như thời trai trẻ, nhưng trong lòng bỗng rộn lên như ngày chuẩn bị lên đường nhập ngũ.

Khi đến hội trường, tôi đứng chững lại vài giây.

Trước mắt là những người đàn ông tóc bạc, có người chống gậy, có người đeo kính dày, có người bụng đã phệ ra vì tuổi tác. Nếu gặp ngoài đường, có lẽ tôi khó mà nhận ra.

Rồi một người nhìn tôi thật lâu, bỗng reo lên:

— Dinh! Thằng Dinh Quỳnh Lưu phải không?

Tôi quay phắt lại.

Đó là Lâm.

Cậu lính trẻ nhất tiểu đội ngày nào giờ tóc đã hoa râm. Chúng tôi ôm chầm lấy nhau như chưa hề có ba mươi năm xa cách.

Tôi nghe rõ tiếng Lâm nghẹn lại bên tai:

— Tao cứ tưởng không còn gặp lại mày nữa.

Tôi cũng không nói nên lời.

Chỉ vài phút sau, những tiếng gọi vang lên khắp hội trường:

— A, Hùng đây rồi!

— Ông vẫn còn nhớ tôi không?

— Lại đây ôm cái nào!

Những người lính già ôm nhau, cười rồi khóc như những đứa trẻ.

Có người đưa tay sờ vết sẹo trên mặt bạn cũ rồi nói:

— Vết này trận ở miền Đông đây mà.

Có người chỉ mái tóc bạc:

— Bom đạn không làm bạc, cuộc đời mới làm bạc đấy.

Cả đám cười ồ lên.

Buổi gặp bắt đầu bằng phút mặc niệm.

Khi danh sách đồng đội đã hy sinh được đọc lên, cả hội trường im phăng phắc. Tôi nghe từng cái tên như vang lại từ quá khứ: Nguyễn Văn Hòa, Trần Văn Tuấn, Lê Văn Bình…

Nhiều người cúi đầu rất lâu.

Sau phút mặc niệm, chúng tôi ngồi quây quần quanh những chiếc bàn dài. Câu chuyện tưởng như không bao giờ hết.

Lâm kể chuyện về quê làm thợ mộc.

Hùng kể những năm đi kinh tế mới.

Tôi kể chuyện học làm nông dân trở lại và những đêm vết thương trở trời khi mưa xuống.

Mỗi người mang theo một cuộc đời khác nhau, nhưng chỉ cần nhắc đến Trường Sơn, đến trận đánh cuối cùng, đến tiếng pháo đêm tháng tư, là mọi khoảng cách của ba mươi năm biến mất.

Có lúc chúng tôi cười nghiêng ngả vì những chuyện vụng về thời lính.

Có lúc cả bàn lặng đi khi nhắc đến người đã mất.

Buổi chiều, ban tổ chức mang ra tấm ảnh đơn vị chụp năm 1975.

Chúng tôi đứng chen quanh bức ảnh đã ố vàng. Những gương mặt trẻ măng nhìn ra từ quá khứ.

Lâm chỉ vào một người rồi hỏi:

— Nhớ không, thằng này hay giấu lương khô ăn đêm.

Tôi bật cười.

Rồi ngón tay tôi dừng lại ở anh Hòa.

Không ai nói gì thêm.

Một khoảng lặng rất dài trôi qua giữa những người lính già.

Trước khi chia tay, chúng tôi chụp một bức ảnh mới.

Lần này không còn những chàng trai hai mươi tuổi, mà là những ông già tóc bạc đứng cạnh nhau. Nhưng khi máy ảnh chuẩn bị bấm, không biết ai hô lớn:

— Tiểu đội, chú ý!

Theo phản xạ, tất cả chúng tôi đứng nghiêm.

Cả hội trường bật cười, còn mắt nhiều người thì đỏ hoe.

Tối hôm ấy trở về, tôi đặt bức ảnh mới cạnh tấm ảnh cũ trong chiếc hộp gỗ.

Một bên là tuổi trẻ.

Một bên là mái đầu bạc.

Giữa hai tấm ảnh là ba mươi năm cuộc đời.

Tôi ngồi rất lâu rồi thầm nghĩ:

Điều quý giá nhất mà chiến tranh để lại cho những người lính không phải là huân chương hay chiến công, mà là tình đồng đội — thứ có thể im lặng suốt ba mươi năm, nhưng chỉ cần gặp lại là sống dậy nguyên vẹn như chưa từng có ngày xa cách.