Gặp người chiến sĩ cuối cùng của Hội thề Rừng Rong

Ở tuổi gần trăm, ông Tô Văn Ri vẫn còn minh mẫn, khỏe mạnh và đặc biệt là ký ức về những năm tháng kháng chiến vẫn vẹn nguyên như mới hôm qua. Mỗi lần nhắc lại câu chuyện xưa, giọng ông chậm lại, đầy xúc động.

Cuối năm 1945, khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, chúng đưa lực lượng lớn với xe tăng, thiết giáp từ Sài Gòn tiến lên Tây Ninh. Trước tình hình đó, ông Ri cùng nhiều người dân địa phương đã lập tuyến phòng thủ tại Suối Sâu (nay thuộc phường An Tịnh, thị xã Trảng Bàng) để ngăn bước tiến của địch. Tuy nhiên, do lực lượng quá chênh lệch, tuyến phòng thủ nhanh chóng bị phá vỡ. Các chiến sĩ buộc phải rút lui, người ẩn trong dân, người vào rừng để bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ.

Chính trong những ngày gian khó ấy, một khu rừng rậm rạp rộng khoảng 10 ha đã trở thành nơi tụ họp bí mật. Nơi đây có những cây cổ thụ to lớn, tán lá dày đặc, che kín cả khoảng trời. Các chiến sĩ phải phát quang từng nhánh cây để tạo chỗ sinh hoạt. Từ những lần hẹn nhau “ra rừng rong”, cái tên Rừng Rong dần hình thành và gắn bó với họ từ đó.

Sau khi củng cố lại lực lượng, chứng kiến cảnh giặc đàn áp dã man, lòng căm thù trong mỗi người ngày càng dâng cao. Đêm 30 Tết năm Ất Dậu (1.2.1946), trước sự chứng kiến của người dân An Tịnh, 27 thanh niên yêu nước đã tụ họp tại Rừng Rong, chính thức thành lập Đội tự vệ chiến đấu huyện Trảng Bàng. Dưới lá cờ Tổ quốc, họ cùng nhau đọc vang lời thề thiêng liêng, quyết chiến đấu đến cùng vì độc lập tự do.

Ngay trong đêm ấy, họ thực hiện nghi thức cắt máu ăn thề, hình thành nên Hội thề Rừng Rong – một dấu mốc quan trọng trong phong trào cách mạng tại địa phương. Khi đó, ông Ri mới 25 tuổi, cùng nhiều thanh niên khác dấn thân vào con đường chiến đấu. Sau lễ tuyên thệ, một số người ở lại hoạt động tại căn cứ, kết hợp đấu tranh chính trị và vũ trang, trong khi 19 người khác gia nhập lực lượng chủ lực để trực tiếp chiến đấu.

Những trận đánh sau đó vô cùng ác liệt. Ngay trận đầu tại Cây Sồi (nay thuộc Củ Chi), nhiều chiến sĩ đã ngã xuống. Máu của họ đã nhuộm đỏ trang sử đầu tiên của Hội thề Rừng Rong.

Tinh thần quả cảm ấy không dừng lại ở một thế hệ. Về sau, nó tiếp tục lan tỏa, góp phần hình thành các lực lượng cách mạng như Tiểu đoàn 14 trong phong trào Đồng Khởi, hay hệ thống địa đạo chiến đấu An Thới – một “cánh cửa thép” bảo vệ vùng căn cứ quan trọng. Hội thề Rừng Rong từ đó trở thành biểu tượng cho ý chí kiên cường và khát vọng độc lập của người dân Tây Ninh.

Ngày đất nước hoàn toàn giải phóng năm 1975, chỉ còn 7 trong số 27 người trở về, còn lại đã hy sinh vì Tổ quốc. Theo thời gian, những người sống sót cũng lần lượt ra đi, đến nay chỉ còn lại ông Tô Văn Ri – người chiến sĩ cuối cùng của Hội thề năm xưa. Ông sống bình dị bên con cháu, chăm sóc hoa lan, nhưng trong tim vẫn luôn giữ trọn ký ức hào hùng.

Để ghi nhớ sự kiện lịch sử này, tại chính khu rừng năm xưa, một khu di tích đã được xây dựng khang trang. Tên của 27 chiến sĩ được khắc trên bia đá, cùng các công trình tưởng niệm như tượng đài, sân lễ, nhà bia. Nơi đây đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia và trở thành địa chỉ đỏ cho các thế hệ trẻ tìm về.

Mỗi năm, vào mùng 7 tháng Giêng, người dân An Tịnh lại tổ chức họp mặt truyền thống, thắp hương tưởng nhớ những người đã hy sinh, đồng thời nhắc nhở thế hệ hôm nay về một thời oanh liệt.

Dù đã trải qua hơn bảy thập kỷ, tinh thần của Hội thề Rừng Rong vẫn còn sống mãi – như một ngọn lửa âm ỉ nhưng bền bỉ trong lòng người dân Tây Ninh, nhắc nhớ về lòng yêu nước, ý chí bất khuất và khát vọng tự do không bao giờ tắt.