GẶP NGƯỜI ĐƯỢC BÁC HỒ GẮN HUY HIỆU CHIẾN SỸ ĐIỆN BIÊN LÊN NGỰC ÁO

“Khi được Bác Hồ gắn Huy hiệu chiến sỹ Điện Biên lên ngực áo, tôi đứng ở vị trí gần giữa hàng quân. Tôi còn nhớ rõ, các cán bộ và chiến sỹ quân phục và mũ lưới chỉnh tề đứng nghiêm trang, im phăng phắc nhưng nét mặt ai cũng lộ vẻ vui mừng, tự hào vì quân ta đã toàn thắng. Khi Bác Hồ đến gần, tôi ưỡn ngực thật căng, chân đi giày nhón lên như muốn cao hơn một chút để Bác dễ gắn Huy hiệu cho mình. Người mặc bộ đồ ka ki màu sáng, mái tóc cắt ngắn trắng bạc như cước, nhìn tôi trìu mến và hơi cúi xuống để gắn lên ngực áo chiếc Huy hiệu lấp lánh, sáng đẹp có hình lá cờ tung bay trên nóc hầm Đờ Cát và người lính Điện Biên mặc áo trấn thủ đang ghì chắc tay súng”- ông Sâm hồi tưởng trong niềm xúc động nhớ về Bác Hồ - vị Cha già kính yêu, linh hồn của cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ và chiến thắng lừng lẫy năm nào ở lòng chảo Điện Biên Phủ năm xưa.

Nhẹ nhàng gỡ chiếc khung ảnh xuống, nâng niu trên hai bàn tay như kỷ vật vô giá của mình, ông bảo: “Khi ấy, đúng vào thời khắc chiều ngày 7/5 lịch sử khi quân ta tràn lên từ mọi hướng, cắm lá cờ Chiến thắng trên nóc hầm Đờ Cát-xtơ-ri thì mình mới chớm 16 tuổi. Có lẽ, vì mình là chiến sỹ nhỏ tuổi nhất tham gia đánh trận Điện Biên nên được Bác Hồ tặng thưởng Huy hiệu của Người”. Quả thật, nhìn bức ảnh mừng công hiếm hoi quý giá, có lẽ được chụp vào thời điểm trước khi đại quân ta trở về tiếp quản Thủ đô Hà Nội vào tháng 10/1954, ở thủ đô gió ngàn của chiến khu Việt Bắc, tại đó Bác Hồ tặng thưởng Huy hiệu cho cán bộ, chiến sỹ tiêu biểu trực tiếp đánh trận Điện Biên mới thấy ông Sâm “lọt thỏm” trong hàng quân khi ấy. “Tôi nhớ, sau khi đánh trận đợt đầu vào sân bay Mường Thanh, tôi bị thương vào đùi, còn toàn đơn vị thì được lệnh rút ra ngoài củng cố lực lượng để cho đơn vị khác vào thay tiếp tục chiến đấu ác liệt. Sau chiến thắng chiều ngày 7/5 lịch sử, một buổi sáng tôi được lệnh cấp trên về chiến khu Việt Bắc dự lễ mừng công và thật bất ngờ, tôi được Bác Hồ tặng thưởng Huy hiệu chiến sỹ Điện Biên cao quý tại đó”- ông Sâm xúc động.

Nắng mai tràn ngập căn phòng, khuôn mặt người lính già sáng lên, nhớ về những ngày tháng gian khổ, ác liệt nhất của chiến dịch Điện Biên Phủ. Sinh ra trong gia đình nông dân nghèo khó ở Trà Lĩnh- Cao Bằng, nhà đông con, cuộc sống nghèo khó, chả biết trông cậy vào ai, ông được bố gửi gắm cho người anh họ là ông Bế Đăng Khoa, khi ấy đang là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 202, thuộc Quân khu Việt Bắc. Vậy là ông vào làm “Bộ đội Cụ Hồ” làm lính liên lạc cho đơn vị do ông bác mình chỉ huy, được phiên vào quân số của đơn vị tham gia chiến đấu ở địa bàn Cao Bằng. Cuối năm 1953, ông Sâm được biên chế vào C9, D675, Quân khu Việt Bắc hành quân từ Cao Bằng về Thái Nguyên học chính trị và kỷ luật chiến trường, sau đó “lật cánh” hành quân bộ vượt qua Đèo Khế, xuyên rừng Phù Yên ròng rã hàng tháng trời để tập kết xung quanh lòng chảo Điện Biên chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử sau này. “Cứ đêm đi ngày nghỉ, toàn đường mòn và cắt xuyên rừng già, khẩu hiệu là “đi không dấu nấu không khói” để che mắt máy bay và biệt kích địch để giấu lực lượng, tạo cú đấm bất ngờ, bao nhiều gian khổ, hy sinh không kể xiết”- ông Sâm hồi tưởng về những ngày tháng hành quân trong nắng cháy mưa sa và bom đạn ác liệt năm nào. Rồi đơn vị ông cũng đến nơi tập kết để chuẩn bị bước vào đánh sân bay Mường Thanh, cắt đứt đường tiếp tế hàng không của địch. Vốn nhanh nhẹn lại mưu trí, anh lính trẻ Bế Văn Sâm được giao làm nhiệm vụ liên lạc, chạy bộ truyền tin, đưa mệnh lệnh từ cấp đại đội đến trung đội và từng tổ chiến đấu. Không súng ống, chỉ với đôi giày vải và chiếc mũ lưới ngụy trang trên đầu, chiếc túi vải đeo chéo lưng, với quả lựu đạn ngang hông, chiến sỹ Sâm bất chấp mưa bom bão đạn kẻ thù, cả bom pháo dội từ trên xuống và đạn nhọn bắn thẳng từ các ụ súng, lô cốt, vọng gác của địch để truyền tin kịp thời, chính xác, đầy đủ nhất cho quân ta chiến đấu và chiến thắng.

“Để tiêu diệt sân bay Mường Thanh, bộ đội ta đào hào bao vây, cô lập địch nhưng mưa rừng rất lớn kéo dài hàng chục ngày liền gây rất nhiều khó khăn. Địch lợi dụng hầm hào kiên cố quyết liệt cố thủ, bộ đội ta phải dầm mình dưới mưa quần nhau với địch, máu trộn với bùn non, vô cùng ác liệt. Hy sinh nhiều nhất là lúc công đồn trong đêm, một tiểu đội có 12 người, lúc rút ra chỉ còn 1-2 người, còn đâu đều nằm lại với chiến hào sũng nước. Bấy giờ ngay bản thân tôi cũng không biết mình sẽ còn sống đến ngày hôm nay. Sau hơn 1 tháng chiến đấu ròng rã, không biết bao nhiêu chiến sỹ ta đã hy sinh, cuối cùng bộ đội ta hoàn toàn làm chủ sân bay Mường Thanh, cắt đứt cuống họng tiếp tế của địch ở Him Lam, Bản Kéo, đồi Độc Lập đẩy quân địch vào thất bại trông thấy”- ông Sâm kể lại. Nghe câu chuyện của ông, ngắm chiếc Huy hiệu chiến sỹ Điện Biên được Bác Hồ tặng thưởng, tôi như nghe âm vang khúc tráng ca về những người lính cụ Hồ từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu “năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt/máu trộn bùn non/gan không núng, chí không mòn” để làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ còn vang vọng mãi đến hôm nay và mai sau.

Ông Sâm bảo, trong tâm trí của ông không bao giờ quên những lời dặn dò của Bác trong buổi lễ mừng công năm nào: “Hôm nay, Bác thay mặt Đảng và Chính phủ trao cho các chiến sĩ lập công xuất sắc trong Chiến dịch Điện Biên Phủ Huân chương Chiến công. Riêng Bác còn tặng thêm mỗi cháu một ngôi sao đỏ và một tấm Huy hiệu”. Nhận chiếc Huy hiệu Bác gắn trên ngực áo thật đẹp, giữ gìn như báu vật về những năm tháng hào hùng máu và hoa của dân tộc, nhưng cũng mãi sau này người lính trẻ Điện Biên Phủ mới 16 tuổi ấy mới biết về lai lịch người sáng tạo ra huy hiệu là hai họa sĩ Mai Văn Hiến và Nguyễn Bích, đều là những bậc đại thụ của nền mĩ thuật cách mạng. Huy hiệu hình tròn được, trên cùng mặt huy hiệu là chữ Xuân 1954, bên dưới có hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng, trên cờ có dòng chữ: Quyết chiến quyết thắng. Dưới lá cờ là hình ảnh người chiến sĩ đội mũ nan cầm súng đang trong tư thế xung phong, dưới cùng là dòng chữ màu trắng trên nền màu xanh: “Chiến sĩ Điện Biên Phủ”. Chiếc Huy hiệu đã trở thành biểu tượng kết tinh cho lòng yêu nước và ý chí sắt đá, tinh thần chiến đấu dũng cảm ngoan cường của dân tộc Việt Nam “chín năm làm một Điện Biên/ nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng”.

Ở nhà người lính già Điện Biên Phủ Bế Văn Sâm, tôi lật giở những con số ghi trong cuốn Lịch sử lực lượng vũ trang Lào Cai: Trong suốt 9 năm trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, quân và dân Lào Cai đã cùng bộ đội chủ lực chiến đấu hơn 1.100 trận lớn nhỏ, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 7.700 tên địch, bắn cháy và bắn hỏng 7 máy bay, thu 1.122 súng các loại, 9 xe ô tô quân sự, 18 máy vô tuyến điện và hàng trăm tấn đạn dược. Khắc phục mọi khó khăn, tích cực tham gia kháng chiến phục vụ các chiến dịch, Lào Cai đã huy động hàng trăm nghìn công người, hàng chục nghìn công ngựa, đóng góp nhiều tấn thóc, ngô, gạo và 356 triệu đồng tiền ngân hàng. Những con số định tính nhưng ẩn chứa đằng sau là những mồ hôi công sức và hy sinh xương máu của những người con Lào Cai với chiến thắng hào hùng, oanh liệt của dân tộc.

Sau chiến thắng, cuối năm 1954 ông Sâm ra quân chuyển ngành sang làm công nhân ở đoàn Địa chất 17 Sơn La. Đến năm 1959, ông chuyển lên tỉnh Lào Cai làm việc ở đoàn Địa chất 24, thăm dò quặng apatit ở khu vực Cam Đường, quặng đồng ở Bát Xát. Bàn chân người lính Điện Biên năm nào đạp núi cắt rừng đánh giặc lại tiếp tục trèo non lội suối tìm “vàng đỏ, vàng nâu” làm giàu cho đất nước, quê hương. Rồi ông nghỉ công việc, trở về vùng đất ven Ngòi Đường sinh cơ lập nghiệp đến nay. “Điều hạnh phúc nhất là mình còn được trở về trong khi biết bao đồng đội đã hy sinh năm lại với đất đai, cây cỏ Điện Biên năm nào. Vì thế, mình luôn biết ơn, gìn giữ và lan truyền những phẩm chất cao quí của người lính Cụ Hồ cho thế hệ hôm nay và mai sau”- ông Sâm tâm tình như với chính mình.

Hôm chúng tôi đến, sau câu chuyện về những năm tháng không quên ở mảnh đất Điện Biên năm nào, ông lại cùng chúng tôi đến quây quần bên các cháu học sinh ở Trường tiểu học Bình Minh kể lại thời khắc hào hùng bộ đội ta cắm lá cờ chiến thắng lên nóc hầm Đờ Cát trong tiết Thu cao xanh vời vợi. Dưới bóng lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa sân trường, người lính già râu tóc bạc phơ, ngực áo quân phục lấp lánh Huy hiệu chiến sỹ Điện Biên được Bác Hồ tặng thưởng 60 năm trước. Hình ảnh ấy thật đẹp...!