GHI NHỚ VỀ BỘ ĐỘI NAM TIẾN
Đoạn kể lại những ngày đầu tổ chức các đoàn quân Nam tiến sau khi thực dân Pháp nổ súng ở Sài Gòn (23/9/1945). Theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Tổng chỉ huy, Tổng tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái khẩn trương điều động cán bộ, vũ khí và các đơn vị từ miền Bắc vào chi viện cho Nam Bộ. Người kể chuyện được giao nhiệm vụ theo đoàn quân Nam tiến để giúp tổ chức thông tin liên lạc, huấn luyện cán bộ và tiếp nhận vật tư cho chiến trường miền Nam. Trên hành trình từ Hà Nội vào Nam, các đoàn quâ
| Sáng sớm ngày 24 tháng 9 năm 1945, anh Hoàng Văn Thái, Tổng tham mưu trưởng cho gọi tôi (lúc đó là trưởng phòng bí thư) lên gặp có việc đột xuất. Anh nói đại ý, ngày hôm qua (23-9) bọn Pháp đã đánh Sài Gòn. Theo chỉ thị của Bác Hồ và anh Văn (đồng chí Võ Nguyên Giáp), Bộ Tổng tham mưu cần đưa ngay lực lượng và điều cán bộ vào chi viện cho Nam Bộ. Anh nói tiếp, ngay đêm qua đã điện vào Chiến khu 5, Chiến khu 6 đưa lực lượng chi viện vào Nam Bộ. Ngoài Bắc, nhất là Hà Nội đang trong cảnh "nghìn cân treo sợi tóc", "thù trong giặc ngoài”, vẫn phải đưa gấp mọi thứ vào chi viện cho Nam Bộ. Anh Hoàng Văn Thái giao nhiệm vụ: Du Phong mời ngay các anh Nam Long, Vi Dân, Hữu Thành, Thu Sơn, Quang Trung... là những người đã được anh Văn báo cáo lên Bác, được Bác duyệt, về Bộ nhận nhiệm vụ vào Nam Bộ chiến đấu. Tôi sang văn phòng viết giấy triệu tập, đóng dấu "hỏa tốc" đưa anh em đội liên lạc đặc biệt dùng xe ô tô (xe Jeép) đến từng người. Dù đã có điện, có công văn cho các chi đội, các tỉnh, các trường quân chính về kế hoạch tác chiến, về việc chọn cử cán bộ vào Nam Bộ chiến đấu, nhưng để được khẩn trương hơn nữa, anh Hoàng Văn Thái trực tiếp xuống Nam Định kiểm tra, giao cho cơ quan quân sự tỉnh Nam Định nhiệm vụ thường trực đón tiếp bộ đội Nam tiến. Anh đến ngôi chùa có sân rộng cạnh ga Nam Định là nơi tập kết các đơn vị trước khi lên tàu vào Nam. Anh xuống Thái Bình giao thêm nhiệm vụ đào tạo cấp tốc cán bộ tiểu đội trưởng để bổ sung cho Nam Bộ. Rồi anh đi Kiến An, Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn..., đôn đốc đơn vị Đông Triều, chi đội Bắc Bắc lên đường càng sớm càng tốt. Tiếp đó, anh đi Thái Nguyên, Bắc Cạn, Cao Bằng. Tại Cao Bằng, tôi và anh Lê Tùng Sơn được dự lễ tiễn đưa trung đội do anh Hoàng Đình Giong chỉ huy. Lễ tiễn được tổ chức ở khu rừng trúc thuộc xã Trần Hưng Đạo, hầu hết đội viên là người các dân tộc Tày, Nùng. Đồng chí Lã, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng đến nói chuyện. Nhân dân địa phương lưu luyến tiễn đưa anh em lên ô tô về Nam Định để lên tàu hỏa vào Nha Trang. Xuống Thái Bình (lần thứ hai) anh Hoàng Văn Thái giao thêm nhiệm vụ cho tỉnh đăng cai nhận quân ở Hải Phòng, Kiến An sang, cùng với lực lượng của tỉnh xây dựng thành chi đội Hải Kiến Thái. Anh bàn với đồng chí Bắc, Tỉnh đội trưởng; đồng chí Nam, Chính trị viên Tỉnh đội về chọn cử cán bộ chỉ huy chi đội, kịp đưa cả chi đội sang Nam Định lên tàu Nam tiến. Đúng vào thời điểm đó, anh Văn giao cho tôi vào làm chánh văn phòng giúp việc anh Nguyễn Sơn (anh Nguyễn Sơn vừa có quyết định làm chủ tịch Ủy ban kháng chiến miền Nam). Tôi đến gặp anh Nguyễn Sơn đang làm việc với anh Hoàng Văn Thái ở Bộ Tổng tham mưu (16 Nguyễn Du, Hà Nội). Anh Hoàng Văn Thái ngoảnh sang anh Nguyễn Sơn ngồi cạnh, ân cần dặn tôi: Tôi và anh Sơn đã thống nhất giao cho Du Phong vào trong đó làm ba việc. Du Phong cần chuẩn bị tài liệu mang theo, để giúp anh Sơn làm việc: Một là, giữ liên lạc thông suốt giữa Ủy ban kháng chiến miền Nam với Bộ Tổng tham mưu ở Hà Nội; tổ chức mạng lưới thông tin, có cả đội liên lạc đặc biệt để giữ được mạch máu thông tin giữa đơn vị đang tác chiến với Ủy ban kháng chiến miền Nam, cũng như với Hà Nội. Hai là, do lực lượng chiến đấu tại chỗ và lực lượng chi viện ngày càng mở rộng mà cán bộ quá thiếu, trong ấy cũng như ngoài này quyết tâm thực hiện chỉ thị của Bác Hồ, vừa khẩn trương mở lớp bổ túc cán bộ ngắn hạn, vừa mở lớp tương đối quy mô dài hạn. Do đó cần có tài liệu huấn luyện, cần tổ chức mở lớp ngay mới có cán bộ. Có thể chuyển ra Hà Nội một số sau khi đào tạo, ngoài Hà Nội cũng chuyển vào, để trao đổi kinh nghiệm cho nhau. Ba là, ngoài Hà Nội, Bộ sẽ cố gắng sớm chuyển vào trong đó một số vũ khí, quần áo, thuốc men, trong đó tổ chức tiếp nhận và chuyển đến các đơn vị đang chiến đấu kịp thời. Ngoài này cũng tận dụng đường thủy đưa đến Quy Nhơn. Anh Nguyễn Bá Phát đang tiếp nhận hàng bằng đường thủy đấy! Còn các công việc khác anh Nguyễn Sơn sẽ giao. Tôi gấp rút bàn giao công việc văn phòng Bộ Tổng tham mưu và văn phòng Bộ Quốc phòng cho anh Nguyễn Sĩ Là, đồng thời soạn một số tài liệu cần thiết mang theo. Tôi đến gặp anh Quang Đạm nhận các bộ luật mật mã, gặp anh Hoàng Đạo Thúy nhận tài liệu về tổ chức mạng lưới thông tin... Tôi còn sang Tổng hành dinh quân Tưởng ở Hà Nội lấy một bức công hàm, đề phòng dọc đường hành quân gặp quan quân Tưởng đang giải giáp quân Nhật ra ngăn chặn tàu hỏa gây khó khăn như đã xảy ra một số vụ ở ga Thanh Hóa và ga Đà Nẵng. Khoảng 18 giờ một ngày cuối tháng 11 năm 1945, tôi lên xe con theo anh Hoàng Văn Thái xuống Nam Định để cùng anh em đi tàu Nam tiến như kế hoạch đã định. Công việc từ lúc được lệnh vào Nam đến lúc lên xe con đến Nam Định chưa đầy 24 giờ đồng hồ. Khi đến khu tập kết Nam Định, các đơn vị được sắp xếp biên chế lại, bổ sang cán bộ. Tôi được bổ sung vào ban chỉ huy hành quân. Đoàn tàu Nam tiến lần này có cả toa chở vũ khí, quân trang, thuốc men, cả kiện quà tết bà con Hà Nội tặng anh em chiến đấu tại Nam Bộ. Đồng chí Hoàng Văn Thái, Tổng tham mưu trưởng đến thăm cán bộ nói chuyện với anh em đã tập hợp trước sân chùa. Tôi cũng được đứng trong hàng quân Nam tiến, được nghe đồng chí Tổng tham mưu trưởng động viên. Anh Hoàng Văn Thái bắt nhịp cho cả đoàn quân hát bài hành khúc ca "Phất cờ Nam tiến" do anh sáng tác khi Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân được thành lập. Có lần, anh kể, khi sáng tác bài hát này, anh đã mơ ước, một ngày nào đó, sẽ có đội quân hùng mạnh tiến về phía Nam. Hôm nay, mơ ước đã thành hiện thực. Đội quân ấy là các chi đội, các cán bộ, các chiến sĩ khí thế hùng dũng đang lên đường vào Nam. Bài hát có đoạn: "Cờ giải phóng phất cao, mau thẳng tiến, trời phương Nam dân chúng đang chờ ta!". Tiếng hát mỗi lúc một vang to, bay xa, hùng tráng "mau phất cờ lên tiến tới cho kịp thời cơ. Sông Cửu Long reo hò đang đón chờ. Dãy Trường Sơn chuyển mình giục quân ta mau tiến tới!". Bài hành khúc ca "Phất cờ Nam tiến" nhịp điệu hùng mạnh có sức cổ vũ lớn đối với cán bộ chiến sĩ hành quân Nam tiến. Buổi tiễn đưa ở ga Nam Định rất cảm động. Không khí vui vẻ tin tưởng hẹn ngày chiến thẳng trở về. Đồng bào trên sân ga, cả anh chị em đường sắt đều hướng về đoàn quân Nam tiến, vỗ tay theo nhịp bài hát. Anh Hoàng Văn Thái siết chặt tay tôi khi tôi bước lên tàu. Anh ân cần dặn như để tôi yên tâm: Du Phong cứ vào Nam công tác, chiến đấu, tôi sẽ đến gặp cụ, chị, cả Thục (em ruột tôi làm việc ở Bộ Tổng tham mưu)1 (Khi còn ở Thái Bình anh Hoàng Văn Thái cũng dạy học như tôi, từng chỉ đạo tôi đứng ra tổ chức Hội Ái hữu nhà giáo, sau là Hội Viên chức cứu quốc. Anh có biết bố tôi (ông Đồ Nho) và vợ tôi (hoạt động trong Phụ nữ cứu quốc Chợ Rã)). |
