(Ghi theo lời kể của Cựu chiến binh Trần Quang Vũ, Đại đội 3, Trung đoàn 567, bảo vệ biên giới Vị Xuyên - Hà Tuyên 1984)

Nhiều người chỉ biết đến cuộc chiến tranh chống Mỹ, nhưng với thế hệ chúng tôi, những năm tháng bảo vệ biên giới phía Bắc tại mặt trận Vị Xuyên mới là những ngày đông dài và khốc liệt nhất. Đỉnh núi đất 685 ngày ấy được mệnh danh là “Lò vôi thế kỷ”. Pháo binh địch bắn phá suốt ngày đêm, biến những ngọn núi đá xanh thành những ngọn núi vôi trắng xóa vì đá bị nổ nát vụn. Đơn vị tôi chốt giữ một hang đá nhỏ ngay sát tiền duyên. Mùa đông năm 1984 lạnh thấu xương, sương mù dày đặc đến mức đứng cách nhau hai mét cũng không nhìn rõ mặt.

Tôi và người bạn cùng tiểu đội tên là Đức quê ở Hải Phòng cùng trực một mâm pháo cao xạ. Hai đứa chia nhau một chiếc chăn bông rách, nhường nhau từng hớp nước sặc mùi thuốc súng. Nước sinh hoạt cực kỳ khan hiếm, phải hứng từng giọt rỉ ra từ kẽ đá trong hang. Đêm đó, địch bất ngờ tổ chức một đợt tấn công quy mô lớn bằng bộ binh, dưới sự yểm trợ của trận địa pháo bầy. Đạn pháo bắn trúng cửa hang làm sập một mảng đá lớn, đè nghiến lên đôi chân của Đức. Tôi lao vào bới đá, tay rướm máu nhưng tảng đá quá lớn, một mình tôi không thể nhấc nổi.

Địch đã bò lên đến rất gần, tiếng súng AK và lựu đạn nổ chát chúa ngay ngoài cửa hang. Đức đẩy tôi ra, hét lớn: “Vũ, mặc kệ tao! Bắn đi, chúng nó tràn lên bây giờ!”. Tôi khóc, tay lăm lăm khẩu súng bắn trả vào những bóng đen đang lao đến trong sương mù. Đức nén đau, dùng hết sức lực còn lại bò đến vị trí thùng lựu đạn, rút chốt một quả mỏ vịt, chờ sẵn. Cậu ấy bảo tôi: “Nếu chúng nó vào được đây, tao sẽ nổ súng cùng chết với chúng nó. Mày phải sống để về kể lại cho gia đình tao biết”.

May mắn thay, đại đội phía sau đã kịp thời chi viện, đẩy lùi đợt tấn công của địch. Khi chúng tôi nhấc được tảng đá ra, đôi chân của Đức đã nát vụn, cậu ấy lịm đi vì mất máu và cái lạnh tái tê của vùng biên ải. Đức được đưa về tuyến sau và giữ được mạng sống, nhưng mất đi vĩnh viễn đôi chân. Trận chiến Vị Xuyên năm ấy đã lấy đi xương máu của biết bao anh em, nhưng chúng tôi đã không lùi bước một tấc, giữ vững từng mỏm đá, từng đường biên của Tổ quốc. Ký ức về “Lò vôi thế kỷ” và lời nói của Đức đêm đó vẫn theo tôi suốt cuộc đời.