Gia đình bà Nguyễn Thị Đây - Những chảo đường đỏ lửa nuôi quân

Trong những năm kháng chiến, vùng Hưng Định – Lái Thiêu nổi tiếng với những vườn cây ăn trái và các lò nấu đường thủ công. Nhịp sống bên ngoài vẫn diễn ra như một vùng quê lao động bình thường, nhưng phía sau những khu vườn và mái nhà của người dân là cả một mạng lưới cơ sở cách mạng hoạt động bí mật. Gia đình bà Nguyễn Thị Đây là một trong những gia đình đã âm thầm góp sức vào mạng lưới ấy.

Sống trong khu vực thường xuyên bị kiểm soát, các thành viên trong gia đình bà luôn phải thận trọng. Cán bộ cách mạng khi trở về địa phương cần có nơi trú ẩn, thức ăn và người nắm tình hình để bảo đảm an toàn. Gia đình bà Đây đã mở cửa đón cán bộ, chuẩn bị chỗ nghỉ và theo dõi những diễn biến xảy ra trong xóm.

Mỗi khi có dấu hiệu lùng sục, người trong gia đình tìm cách báo cho cán bộ kịp thời ẩn náu hoặc rút sang cơ sở khác. Những hoạt động này phải được thực hiện kín đáo, bởi nếu bị phát hiện, cả gia đình có thể bị bắt và hệ thống cơ sở cách mạng tại địa phương cũng có nguy cơ bị phá vỡ.

Bên cạnh việc nuôi giấu cán bộ, bà Đây còn tham gia chuyển thư và tin tức. Dưới dáng vẻ của một người phụ nữ đi chợ hoặc thăm bà con, bà mang theo những mẩu tin quan trọng đến các cơ sở. Có lúc thư được giấu trong đồ dùng hoặc lẫn giữa hàng hóa; có lúc bà phải ghi nhớ nội dung rồi trực tiếp truyền đạt để không để lại dấu vết.

Nhiệm vụ khó khăn không kém là chuẩn bị lương thực cho bộ đội. Một gia đình riêng lẻ khó có thể cung cấp đủ số lượng gạo, cá khô, mắm và rau củ cho lực lượng đang hoạt động. Vì vậy, bà Đây đi đến các xóm, gặp những gia đình đáng tin cậy để vận động đóng góp. Người có gạo góp gạo, người có rau góp rau; mỗi phần dù ít nhưng khi tập hợp lại đã trở thành nguồn tiếp tế quý giá.

Bà đặc biệt chú ý đến các lò nấu đường tại địa phương. Những lò này có sẵn các chiếc chảo lớn, thường được dùng để cô đặc nước mía. Khi bộ đội cần một lượng cơm lớn, bà vận động chủ lò cho sử dụng chảo nấu đường để nấu cơm. Công việc phải được tổ chức nhanh chóng và giữ bí mật, tránh để người lạ phát hiện dấu hiệu bất thường.

Những chiếc chảo vốn phục vụ việc làm ăn của người dân đã trở thành bếp nuôi quân. Gạo được đưa đến từ nhiều gia đình, củi được chuẩn bị sẵn, người nhóm lửa, người nấu, người chia cơm thành từng phần. Sau khi hoàn tất, cơm và thức ăn được bí mật chuyển đến nơi bộ đội đóng quân.

Việc nấu một lượng lớn cơm giữa vùng địch kiểm soát luôn tiềm ẩn nguy hiểm. Khói bếp, mùi thức ăn hoặc sự xuất hiện của nhiều người có thể gây chú ý. Vì vậy, bà Đây và các gia đình thường chọn thời điểm thích hợp, phân công người cảnh giới và tạo vỏ bọc như đang chuẩn bị cho công việc của lò đường hoặc một sinh hoạt bình thường trong xóm.

Sự đóng góp của gia đình bà không chỉ nằm ở số gạo hay những bữa cơm được chuyển đến bộ đội. Quan trọng hơn, gia đình đã góp phần vận động, kết nối nhiều người dân cùng tham gia. Từ một mái nhà cơ sở, phong trào hỗ trợ cách mạng lan sang các gia đình khác, tạo thành thế trận dựa chắc vào lòng dân.

Chiến tranh đã lùi xa, những lò nấu đường thủ công dần không còn hoạt động như trước, nhưng câu chuyện về những chiếc chảo lớn được dùng để nấu cơm nuôi bộ đội vẫn là một ký ức đẹp của vùng Hưng Định. Đó là minh chứng cho sự sáng tạo và lòng yêu nước của nhân dân: bất cứ vật dụng nào trong đời sống, từ chiếc giỏ đi chợ đến chảo nấu đường, đều có thể trở thành phương tiện phục vụ kháng chiến.

Gia đình bà Nguyễn Thị Đây không trực tiếp tạo nên những chiến công vang dội trên trận địa, nhưng đã góp phần giữ vững cơ sở, bảo vệ cán bộ và bảo đảm nguồn lương thực cho lực lượng cách mạng. Chính những gia đình bình dị ấy đã tạo nên hậu phương vững chắc ngay giữa vùng địch kiểm soát, góp phần đưa cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi.