Gia đình danh tướng Bùi Thị Xuân từng bị voi chà và...'tru di tam tộc' ?

Thứ Bảy, 27/12/2025Hồ Chí Minh29^oCBạn cần biếtTiện íchLiên hệTheo dõi báo trênQuảng cáoĐặt báoĐăng nhậpChính trịThời sựThế giớiKinh tếĐời sốngSức khỏeGiới trẻGiáo dụcDu lịchVăn hóaGiải tríThể thaoCông nghệXeVideoTiêu dùngThời trang trẻVăn hóaGia đình danh tướng Bùi Thị Xuân từng bị voi chà và...'tru di tam tộc' ?Lê Công Sơn- lecongsontn@gmail.com03/01/2021 10:35 GMT+7Trong lịch sử Việt Nam, Bùi Thị Xuân là nữ danh tướng sống anh hùng, chết oanh liệt. Và những câu chuyện ít biết về cuộc đời bà được GS Nguyễn Quốc Trị công bố từ nhiều nguồn tư liệu chính thống ông đã cất công sưu tầm.Trong cuốn sách Nguyễn Văn Tường và cuộc chiến chống đô hộ Pháp của triều Nguyễn - vừa nhận giải thưởng Sách Hay lần thứ 10 ở hạng mục Sách phát hiện (do Khai Tâm và NXB Tổng hợp TP.HCM ấn hành), nhà nghiên cứu GS Nguyễn Quốc Trị cho biết: "Bùi Thị Xuân là một nhân vật nòng cốt của triều Cảnh Thịnh, có họ hàng bên ngoại với vua Quang Toản như Thái sư Bùi Đắc Tuyên. Cũng như chồng là Trần Quang Diệu, bà còn là một tướng tài của Tây Sơn đánh đến cùng không chịu đầu hàng, và với tư cách đó, phải bị tội như các tướng khác trong cùng trường hợp. Cuối năm 1801, lúc Vua Quang Toản, sau khi mất Phú Xuân chạy ra Bắc, rồi mang 30 ngàn quân trở vào vùng sông Gianh để lấy lại thủ đô Huế, thì bà cũng mang theo 5 ngàn quân của bà. Hai bên đánh nhau dữ dội, quân Vua Gia Long bị thiệt hại khá nặng và phải lùi".Nữ tướng Bùi Thị Xuân (Tranh của Phan Thanh Nam)Tìm hiểu qua Thực lục thì vai trò của nữ kiệt họ Bùi được xác nhận trong trận đánh quyết định cuối cùng rất rõ: “Đầu năm 1802, khi quân Tây Sơn tấn công mạnh vào lũy Trấn Ninh. Giặc đến sát lũy Trấn Ninh, vua sai quân túc trực ra ụ bắn ở cửa, bắn giết được hơn một nghìn quân giặc. Giặc đem hết quân đến sát núi Đâu Mâu, bám vào như kiến mà bò lên. Quân ta từ trên núi thả đá xuống, quân giặc bị đè chết rất nhiều. Vợ Trần Quang Diệu là Bùi Thị Xuân cưỡi voi thúc quân liều chết đánh từ sáng đến trưa chưa chịu lui. Vừa gặp thủy binh của Nguyễn Văn Trương, nhân được gió đông bắc, đánh phá quân giặc ở ngoài biển cướp được 20 chiếc thuyền, bộ binh giặc nghe tin thủy binh thua, sợ mà tan vỡ. Quang Toản chạy. Nguyễn Văn Kiên đem quân đầu hàng".Tư liệu ở Liệt truyện còn nói rõ hơn nữa về vai trò quan trọng của bà Bùi trong trận đánh này: “Khi Vua Quang Toản sợ muốn rút quân, Thị Xuân nắm cương ngựa lại cố xin lại vây, quân đốc thúc đánh, từ sáng đến trưa chưa chịu lui. Chợt nghe thủy quân bị Nguyễn Văn Trương đánh thua, mới sợ mà tan chạy cả”. Và trong số “đồ đảng” của Vua Quang Toản “đều xử trị hết phép, bêu đầu cho mọi người biết là Trần Quang Diệu, Võ Văn Dũng” thì như vậy bà đã bị cực hình cưu thủ, chém và bêu đầu cho mọi người biết như hai ông đó, chứ không có chuyện bị voi chà. Và du có cho là bà bị tội voi chà đi nữa, cũng không thể có cái cảnh bà dõng dạc thẳng tiến đến trước mặt một con voi làm cho nó kính sợ bà như là một chủ cũ của nó, vì tội lăng trì cho 5 voi xé xác không cho phép sự việc xảy ra như vậy.AdvertisementsX"Chính sử cũng đã kể rõ ràng cách xử án lăng trì cho 5 voi xé xác. Nếu là đầu cùng 2 chân và 2 tay của bà phải bị quan quân thi hành bản án buộc vào 5 con voi mỗi con đi một hướng để xé xác, thì làm sao bà có thể tự do tiến đến trước đầu 1 con voi để thị uy với nó được", Giáo sư Nguyễn Quốc Trị phân tích.Con gái nữ danh tướng Bùi Thị Xuân có bị hình phạt nặng như mẹ ?Về người con gái còn nhỏ tuổi của bà thì càng không thể bị hình phạt voi xé, hay xử tử vì liên đới trách nhiệm với cha là chính phạm là Trần Quang Diệu và mẹ là Bùi Thị Xuân. Bởi, theo luật lệ của Đông phương thời đó đặt nặng quyền lợi và trách nhiệm hỗ tương của những người cùng một gia tộc như một người làm quan thì cả họ được nhờ, con dại cái mang, phụ trái tử hoàn cha vay con trả, chớ không theo chủ nghĩa tự do cá nhân, ai làm nấy chịu, ai làm nấy ăn, như luật lệ Tây phương.Nữ tướng anh hùng Bùi Thị Xuân qua nét vẽ của các họa sĩẢnh: T.LGiáo sư Nguyễn Quốc Trị cho biết qui định ở thời đó: "Gia tộc dựa trên nguyên tắc phụ hệ, con lấy họ cha, và nguyên tắc trọng nam, giới nữ được coi như thuộc họ nhà chồng. Ngoài ra, vì bản chất yếu đuối, giới nữ cũng được luật lệ áp dụng hình phạt nhẹ hơn là đối với nam giới. Thật vậy, khi một người phạm một tội nặng nhất, như là “mưu làm phản và làm sự đại nghịch” thì chính người ấy bị xử tử đem lăng trì, còn những người thuộc nam giới cùng họ, là cha, ông, con, cháu, anh em từ 16 tuổi trở lên bị tội trảm, còn con trai từ 15 tuổi trở xuống, cùng mẹ; con gái; vợ cả vợ bé, chị em gái và vợ cả, vợ bé của con kẻ chính phụ ấy đều cấp cho các nhà công thần dùng làm nô. Nếu con gái (kể cả chị em gái) đã định gả rồi, giao trả cho người chồng. Các con cháu (của chính phạm) đã đi làm con nuôi người khác, và vợ (của chính phạm) mới hỏi chưa cưới, đều không bắt tội”.Đặc biệt, theo Giáo sư Nguyễn Quốc Trị tiết lộ trong sách đã dẫn, rằng: luật nhà Nguyễn không có dùng hình phạt 'tru di tam tộc, giết tất cả những người trong ba họ, là họ cha, họ mẹ, và họ bà nội, như thiên hạ thường tưởng tượng."Chính vì vậy, cô con gái của nữ kiệt Bùi Thị Xuân không thể nào bị xử lăng trì voi chà, hay xử tử bằng một cách nào khác được", Giáo sư Nguyễn Quốc Trị khẳng định trong cuốn giải thưởng sách hay Nguyễn Văn Tường và cuộc chiến chống đô hộ Pháp của triều Nguyễn. Dành cho bạn37 tờ trúng xổ số miền Nam đài Đồng Nai: Đại lý 'ôm' vé ế của người bán dạoSở hữu nhà phố biển Vũng Tàu chỉ cách TP HCM 90 phút di chuyểnTP.HCM: Vừa có khách trúng lớn xổ số miền Nam ngày 26 tháng 12Bình luậnGửi bình luậnKhám phá thêm chủ đềNXB Tổng hợp TP.HCMNguyễn Văn Tường và cuộc chiến chống đô hộ Pháp của triều Nguyễnnữ danh tướng nhà Nguyễngiải thưởng Sách HayKhai tâmBùi Thị XuânTin đọc nhiềuTrung tá quân đội kể chuyện chế tạo 'sát thủ' diệt UAVBiệt thự tại Hòa Lạc giá chỉ bằng 1 căn chung cư nội đ​ô Hà NộiGiấu gia đình chuyện có hai con nhỏ, người đàn ông báo tin theo cách đặc b…Vinhomes Cần Giờ: Sống ở biển, đi làm Q1, villa giá chỉ 100tr/m2Kỹ sư 90 tuổi gây xúc động tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốcCăn hộ 1PN+ view biển hồ trung tâm Ocean Park 2 vốn chỉ 600trDành cho bạnTrung tá quân đội kể chuyện chế tạo 'sát thủ' diệt UAVMở khoá giỏ hàng nội bộ với những căn biệt thự biển Casa BlancaGiấu gia đình chuyện có hai con nhỏ, người đàn ông báo tin theo cách đặc b…Mở bán nhà phố biển hot nhất Sun Group tại Vũng Tàu từ 23,8 tỷSở hữu nhà phố biển Vũng Tàu chỉ cách TP HCM 90 phút di chuyểnKỹ sư 90 tuổi gây xúc động tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốcSun Group mở bán biệt thự song lập chỉ từ 26 tỷ59 đội tranh tài hấp dẫn tại vòng loại giải bóng đá Thanh Niên sinh viên V…TP.HCM tặng 7.500 vé máy bay, tàu xe cho công nhân về quê đón tếtMở khóa giỏ hàng nội bộ biệt thự biển hot nhất Vũng TàuThực hư về các công cụ chuyên bẻ khóa iOS 26Mở bán biệt thự đơn lập liền kề Sun World giá chỉ từ 38 tỷCó thể bạn quan tâm5 dấu mốc thay đổi cả ngành AI trong năm 2025Từ bom tấn DeepSeek với mô hình mã nguồn mở đến việc AI bắt ...Lộ diện siêu phẩm Căn hộ biển Cần Giờ được đợi chờ bấy lâuQuỹ căn đẹp, sinh lời & thanh khoản cao cho nhà đầu tư thông ...Cuối năm muốn nâng cấp flagship Samsung, đâu là lựa chọn dành cho bạnGalaxy S25 Ultra, Galaxy Z Fold7 và Galaxy Z Flip7 không chỉ ...Căn hộ 1PN+ view biển hồ trung tâm Ocean Park 2 vốn chỉ 600trCoca-Cola và hành trình làm mới di sản tết Việt bằng AIMở bán biệt thự đơn lập liền kề Sun World giá chỉ từ 38 tỷThêm nhiều thiết bị Galaxy được thử nghiệm One UI 8.5MIK Group mở bán căn hộ full nội thất tại OCP2, giá từ 1,8 tỷ/cănĐọc thêmTin tức công nghệNgười dùng lo lắng khi Zalo cập nhật điều khoản dịch vụỨng dụng nhắn tin Zalo vừa cập nhật một số điều khoản dịch vụ, trong đó có những yêu cầu liên quan đến quyền truy cập, sử dụng dữ liệu khiến không ít người dùng bất ngờ và lo lắng.Giáo dụcNữ sinh lớp 8 đánh nữ sinh lớp 6: 'Bồ tao sao mày tỏ tình'Một clip đăng trên mạng xã hội hơn 1 giờ đã có hàng trăm người vào bình luận, thể hiện sự bức xúc với hình ảnh nữ sinh lớp 8 liên tục chửi thề và nắm đầu nữ sinh lớp 6 đánh. Sự việc diễn ra...Phục hồi nhanh sau nội soi tái tạo dây chằng chéo bằng kỹ thuật all insideTin tài trợChính trịTổng Bí thư Tô Lâm dự Đại hội Thi đua yêu nướcSáng nay 27.12, Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng và Nhà nước tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ 11.Thời sựBán chim trời, thú rừng công khai thách thức pháp luậtBất chấp pháp luật nghiêm cấm săn bắt, buôn bán động vật hoang dã, tình trạng rao bán chim cò, thú rừng vẫn diễn ra công khai trên mạng xã hội và các tuyến đường tại TP.HCM.Kinh tếTP.HCM chính thức 'bấm nút' thông qua bảng giá đấtTại cuộc họp chuyên đề ngày 26.12, HĐND TP.HCM đã chính thức thông qua Nghị quyết quy định bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1.1.2026 trên địa bàn TP.Sức khỏeCó phải uống nước lá vối giúp giảm mỡ máu, tốt cho người bệnh gout?Dưới đây là những lý do nước lá vối được ví như một 'vị cứu tinh' cho hệ tiêu hóa sau những bữa ăn thịnh soạn, đồng thời giúp giảm mỡ máu, tốt cho người bệnh gout.Thế giớiBác sĩ cảnh báo căn bệnh lây lan toàn cầu chưa có thuốc trịTrong lúc thế giới bước vào mùa lễ hội cuối năm, giới chuyên gia y tế đang phát đi cảnh báo về một căn bệnh đang lan ra toàn cầu, và chưa có liệu pháp điều trị.Thời sựBẫy lừa đảo xuyên biên giới: Cuộc tháo chạy khỏi những 'địa ngục trần gian'Sau chuỗi ngày phải sống ở những "địa ngục trần gian", nhiều người đã quyết định đánh cược mạng sống, để chạy thoát thân mong có cơ hội được trở về Việt Nam.Giáo dụcDạy con thời AI: 'Đánh thì ân hận, im lặng thì bế tắc''Tôi rất bế tắc, có lúc thấy mình đúng là một người mẹ thất bại khi con ương bướng. Nói nhẹ nhàng con không nghe, gào thét con cũng không thay đổi, khi không thể kiềm chế tôi đã đánh con',...Pháp luậtNghi phạm giết người đêm Giáng Sinh bị bắt khi định trốn sang CampuchiaĐồn biên phòng cửa khẩu Mỹ Quý Tây (Bộ đội biên phòng tỉnh Tây Ninh) đã bắt giữ Huỳnh Kim Long khi đang làm thủ tục trốn sang Campuchia. Đây là nghi phạm giết người tại TP.HCM vào đêm Giáng...Sức khỏeNghiên cứu: Dầu cá omega-3 'cứu tinh' cho người bệnh thậnDầu cá omega-3 mang lại nhiều lợi ích như bảo vệ tim, giảm viêm, hỗ trợ thị lực và trí não. Tuy nhiên, danh sách các tác dụng tuyệt vời này vẫn còn tiếp tục kéo dài.Thời sựLật xe chở đoàn giáo viên đi từ thiện ở Lào Cai, 8 người tử vongXe khách 29 chỗ chở đoàn giáo viên đi từ thiện ở Lào Cai xảy ra sự cố, bị lật khiến 8 người tử vong.Thế giớiThư ký báo chí Nhà Trắng đầu tiên mang thai khi đương chứcThư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thông báo mang thai con thứ hai, trở thành người đầu tiên mang thai khi giữ chức vụ này.Dân sinhĐiều tra vụ phát hiện cánh tay người trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan ThiếtVụ việc hy hữu - một cánh tay người được phát hiện trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết, cạnh vệt máu dài nhưng không thấy thi thể nạn nhân. Vụ việc đang được Công an tỉnh Lâm Đồng điều tra,...Bóng đá Việt NamQuả bóng bạc Đình Bắc và U.23 Việt Nam tập gym tại Qatar, HLV Kim loại 1 cầu thủ ngày nào?18 giờ theo giờ địa phương (tức 21 giờ theo giờ Việt Nam) ngày 26.12, đội U.23 Việt Nam đã có buổi tập đầu tiên tại Qatar nhưng là tập gym để hồi phục lại thể lực sau chặng bay dài 8 tiếng...xChính trịThời sựThế giớiKinh tếĐời sốngSức khoẻGiới trẻGiáo dụcDu lịchVăn hoáGiải tríThể thaoCông nghệXeThời trang trẻVideoBạn đọcRao vặtĐặt báoQuảng cáoRSSTòa soạnChính sách bảo mậtTheo dõi báo trênHotline0906 645 777Liên hệ quảng cáo0908 780 404Tổng biên tập: Nguyễn Ngọc ToànPhó tổng biên tập: Hải ThànhPhó tổng biên tập: Lâm Hiếu DũngPhó tổng biên tập: Trần Việt HưngTổng thư ký tòa soạn: Đức TrungGiấy phép xuất bản số 110/GP - BTTTT cấp ngày 24.3.2020 © 2003-2025 Bản quyền thuộc về Báo Thanh Niên. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.