Gia Long

Gia Long (Nguyễn Phúc Ánh) (1762–1820)

Nguyễn Phúc Ánh là vị hoàng đế sáng lập ra triều Nguyễn – triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam. Trải qua tuổi thơ và thanh xuân đầy gian nan, trốn chạy sự truy sát của lực lượng Tây Sơn, ông đã kiên trì gây dựng lại lực lượng, mượn sự trợ giúp từ bên ngoài và tận dụng tối đa sự ủng hộ của các hào kiệt miền Nam để dần khôi phục giang sơn. Sau nhiều thập kỷ chiến tranh đẫm máu, năm 1802, ông tiêu diệt hoàn toàn nhà Tây Sơn, thống nhất đất nước từ Bắc chí Nam, lấy niên hiệu là Gia Long và chọn Huế làm kinh đô mới.

Đóng góp lớn nhất của Gia Long là việc thống nhất lãnh thổ giang sơn về một mối sau hơn hai thế kỷ bị chia cắt đẫm máu, định hình rõ nét cương thổ quốc gia từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau. Dưới thời trị vì của ông, hệ thống hành chính được quy hoạch lại, bắt đầu xây dựng kinh đô Huế quy mô, bề thế với hệ thống thành quách, lăng tẩm mang đậm dấu ấn kiến trúc cung đình. Ông cũng là người cho tu sửa, hoàn thiện hệ thống giao thông xuyên suốt đất nước như con đường cái quan nối liền Bắc Nam.

Dù chính sách đối nội và đối ngoại của ông sau này vấp phải nhiều tranh luận lịch sử (như việc mở cửa cho thế lực phương Tây can thiệp ban đầu hay xử lý nghiêm ngặt các thế lực đối lập), nhưng công lao quy tụ giang sơn, thống nhất bờ cõi của Gia Long vẫn là một dấu ấn lịch sử không thể phủ nhận.