Giác Hải – Vị tướng già không bao giờ đầu hàng

Người kể: Trần Văn Minh – người con của đồng đội Giác Hải, được cha truyền lại từng chi tiết, từng lời dạy của cụ.

Tôi là Trần Văn Minh. Cha tôi đã theo cụ Giác Hải từ khi cụ đã ngoài 60 tuổi, vẫn cưỡi ngựa, dẫn quân ra trận. Cụ không xuất thân gia đình quý tộc, chỉ là người nông dân, nhưng khi giặc Minh chiếm nước, cụ đã đứng lên và không bao giờ buông vũ khí. Đây là câu chuyện thật, đúng như đã xảy ra.

Khi quân Minh đô hộ, cai trị hà khắc, nhiều người đã bỏ cuộc, chấp nhận sống trong nô lệ. Giác Hải lúc đó đã cao tuổi, vẫn đi khắp núi rừng, tập hợp những người không muốn khuất phục. Người thân khuyên cụ:

– Tuổi đã cao, nghỉ ngơi đi, để lớp trẻ làm!

Cụ lắc đầu, trả lời:

"Tuổi cao không có nghĩa là không yêu nước. Mắt tôi có thể mờ, nhưng lòng tôi vẫn thấy rõ lẽ phải. Tay tôi có thể yếu, nhưng vẫn cầm được vũ khí. Ngày nào còn thở, ngày đó còn chiến đấu."

Năm 1416, cụ cùng Lê Lợi, Nguyễn Trãi và những người anh hùng khác lập hội thề ở núi Lam Sơn, cùng hứa: "Đánh đuổi giặc Minh, giành lại độc lập, không bao giờ đầu hàng". Trong những ngày gian khổ nhất, lương thực cạn, bệnh tật lan rộng, nhiều người rời đi, nhưng Giác Hải vẫn ở lại, nói với mọi người:

"Ai đi cũng được, tôi không đi. Tôi sẽ chết trên mảnh đất này, chứ không bao giờ quên lời thề."

Cụ tham gia bao trận chiến, dù đã già, vẫn đi đầu, chia sẻ gian khổ cùng chiến sĩ. Khi bị thương, vẫn không rời chiến tuyến. Trước khi hy sinh trên chiến trường, năm 1418, cụ gọi con cháu đến, dặn:

"Tôi không được thấy ngày thắng lợi rồi. Các con hãy tiếp tục chiến đấu, giữ vững lời thề. Ngày nước nhà độc lập, hãy đến mộ tôi báo tin, để tôi được yên nghỉ."

Kể đến đây, ông Minh lau nước mắt, rồi nói:

"Ngày nay, khi các con nghe tên Giác Hải, hãy nhớ: cụ đã già, yếu, không có nhiều thời gian. Nhưng cụ đã dành những ngày cuối cùng của cuộc đời cho Tổ quốc. Cụ chứng minh: yêu nước không bao giờ quá muộn, không bao giờ quá già, chỉ cần có lòng quyết tâm, thì bất kỳ ai cũng có thể để lại dấu ấn vĩ đại."