Giai Điệu Đêm Sông Gâm

Tên câu chuyện: Giai Điệu Đêm Sông Gâm

Nhân chứng lịch sử

• Ông: Bàn Văn Chòi (Sinh năm 1946, nguyên chiến sĩ Tiểu đoàn Vận tải thủy bộ thuộc Quân khu Việt Bắc, chuyên chở vũ khí trên dòng sông Gâm, Tuyên Quang).

Mô tả câu chuyện

Câu chuyện đưa ta về vùng đất Chiêm Hóa (Tuyên Quang) bên dòng sông Gâm xanh biếc và cuồn cuộn thác ghềnh trong những năm tháng chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ. Đó là mối tình mộc mạc và kiên cường giữa một anh lính vận tải thủy ngày đêm chèo chống vượt thác ghềnh và cô nữ dân quân bến phà người Dao tay súng tay chèo, được gắn kết bằng một chiếc vòng bạc đúc thủ công từ vỏ đạn và những câu páo dung ngân vang trong đêm trăng sáng ven sông.

Nội dung chi tiết

Mùa xuân năm 1971, tuyến vận tải qua bến phà Chiêm Hóa trên dòng sông Gâm (Tuyên Quang) là trọng điểm chịu sự oanh tạc gay gắt của máy bay địch nhằm cắt đứt tuyến đường chi viện cho chiến khu Việt Bắc. Bàn Văn Chòi là chiến sĩ vận tải thủy trẻ tuổi, ngày đêm điều khiển mảng luồng và thuyền nan chở đạn dược, lương thực vượt qua những gầm thác dữ dội. Ngay sát bến vượt, Đặng Thị Mùi – cô nữ dân quân người Dao có đôi mắt sáng và tay chèo điêu luyện – ngày đêm túc trực không rời tay súng, vừa làm nhiệm vụ chèo thuyền đưa đón bộ đội, vừa quan sát máy bay địch để phối hợp nổ súng bảo vệ bến đò.

Chòi và Mùi gặp nhau trong một đêm mưa lũ khi nước thượng nguồn sông Gâm đổ về cuồn cuộn làm đứt dây neo chiếc mảng chở đầy hàng hóa quân sự. Chòi không ngần ngại lao mình xuống dòng nước xiết để cố gắng giữ lấy mảng, nhưng bị dòng nước cuốn trôi dạt vào mỏm đá ngầm. Mùi cùng tổ dân quân nhanh chóng điều khiển thuyền nan lao ra cứu vớt, kịp thời kéo Chòi lên bờ khi anh đã lả đi vì lạnh và kiệt sức. Dưới ánh trăng mờ ảo hắt lên từ mặt nước, sự dũng cảm và ân cần chăm sóc của cô gái người Dao đã khắc sâu vào trái tim người lính trẻ.

Từ sau đêm sinh tử ấy, những lần bến phà có giờ nghỉ giữa hai đợt chuyển quân, họ thường hẹn nhau dưới tán cây cổ thụ ven bến nước. Chòi vốn khéo tay, đã xin một vỏ đạn đồng pháo cao xạ, cẩn thận mài giũa và đúc thành một chiếc vòng bạc nhỏ nhắn, khắc hình một cánh én bay cùng tên viết tắt của hai người để làm quà tặng Mùi. Cô thẹn thùng đón nhận chiếc vòng, đeo vào cổ tay thon gọn rồi trao lại cho anh chiếc khăn tay thêu tay mộc mạc, kèm theo lời hứa thủy chung sắt son.

Thế nhưng, chiến tranh khốc liệt không chừa một ai. Trong một trận tọa độ ác liệt vào mùa hè năm đó, khu vực bến phà bị bom tọa độ tàn phá nặng nề. Mùi bị thương ở chân do sức ép của bom, được đồng đội chuyển gấp về tuyến điều trị dài hạn rồi xuất ngũ về bản. Chòi tiếp tục theo đơn vị bám trụ dòng sông làm nhiệm vụ. Thông tin đứt đoạn, hai người thất lạc nhau suốt mấy chục năm ròng rã.

Hết chiến tranh, ông Chòi phục viên trở về quê hương, mang theo những vết thương chiến trận và chiếc khăn tay kỷ vật trong ký ức. Bà Mùi xây dựng gia đình tại Tuyên Quang, âm thầm cất giữ chiếc vòng bạc vỏ đạn trong chiếc túi thổ cẩm nhỏ như một phần linh hồn tuổi trẻ không thể phai mờ. Cả hai đều đinh ninh rằng mối tình thời hoa lửa ấy đã chìm vào dĩ vãng của núi rừng Việt Bắc.

Đến tháng 5 năm 2025, trong một dịp Ban liên lạc Cựu chiến binh tỉnh Tuyên Quang tổ chức buổi gặp mặt truyền thống, định mệnh đã mỉm cười với họ. Nhờ sự kết nối của các đồng đội cũ, ông Chòi và bà Mùi có dịp hội ngộ ngay bên miền dòng sông Gâm lịch sử.

Khi ông Chòi bước đến gần, cất tiếng gọi tên cũ bằng tiếng Dao thân thương và giơ cổ tay ra hiệu, bà Mùi bàng hoàng đánh rơi chiếc túi thổ cẩm trên tay. Bà chậm rãi mở túi lấy ra chiếc vòng bạc vỏ đạn năm xưa – vẫn sáng bóng qua bao thăng trầm thời gian. Hai người già nắm chặt tay nhau, những giọt nước mắt hạnh phúc lăn dài trên gò má, trọn vẹn nghĩa tình sau hơn nửa thế kỷ chờ mong bên dòng nước cuộn trào.

Bạn có muốn chúng ta tiếp tục khám phá thêm một câu chuyện đầy xúc động khác trong hành trình sưu tầm ký ức này không?