Giai điệu viết giữa những năm tháng không quên
Tác giả: Nhữ Vũ Khánh Linh
Những giai điệu không chỉ để nghe, mà còn mang theo ký ức của cả một thời đại. Với Đỗ Nhuận, âm nhạc đã đồng hành cùng những năm tháng đấu tranh của dân tộc, từ những sáng tác trước Cách mạng Tháng Tám đến những ca khúc gắn với kháng chiến và công cuộc xây dựng đất nước. Ông được biết đến như một trong những nhạc sĩ tiên phong của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam.
Ngày 10-12-1922, Đỗ Nhuận sinh tại Hải Dương. Từ nhỏ, ông đã say mê âm nhạc và tự học, từng bước tìm tòi con đường sáng tác của riêng mình. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã có những sáng tác như Chiều tù, Côn Đảo, Du kích ca, thể hiện sự gắn bó của âm nhạc với phong trào đấu tranh cách mạng.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, âm nhạc của Đỗ Nhuận tiếp tục gắn với những chặng đường của đất nước. Những ca khúc như Nhớ chiến khu, Áo mùa đông, Du kích Sông Thao lần lượt ra đời trong những năm kháng chiến. Đặc biệt, trong năm 1954, ông sáng tác Giải phóng Điện Biên, một trong những tác phẩm tiêu biểu gắn với chiến thắng Điện Biên Phủ.
Không dừng lại ở những ca khúc, Đỗ Nhuận còn mở rộng sức sáng tạo sang các thể loại âm nhạc lớn. Ông viết “Cô Sao”, được xem là vở opera đầu tiên của nền opera Việt Nam, sau đó là “Người tạc tượng”. Những sáng tác ấy cho thấy sự tìm tòi của ông trong việc đưa âm nhạc Việt Nam đến những hình thức biểu đạt mới.
Năm 1957, Hội Nhạc sĩ Việt Nam chính thức được thành lập. Đỗ Nhuận giữ cương vị Tổng Thư ký đầu tiên, và tiếp tục đảm nhiệm vị trí này trong khóa II, kéo dài đến năm 1983. Trong nhiều năm, ông góp phần xây dựng tổ chức nghề nghiệp của giới nhạc sĩ và thúc đẩy hoạt động sáng tác âm nhạc nước nhà.
Đỗ Nhuận qua đời năm 1991, khép lại cuộc đời gần bảy thập kỷ gắn bó với âm nhạc. Năm 1996, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật trong đợt trao giải đầu tiên.
Những năm tháng rồi sẽ đi qua, nhưng những giai điệu Đỗ Nhuận để lại vẫn còn vang lên như những trang ký ức bằng âm thanh. Từ những ca khúc viết trong thời chiến đến những tìm tòi ở âm nhạc sân khấu, ông đã để lại một dấu ấn riêng trong hành trình hình thành và phát triển của nền âm nhạc Việt Nam hiện đại.
