Giải phóng Phnom Penh - Chiến thắng 7-1: Trang sử vàng của tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia

NGÀY 7 THÁNG 1 – NGÀY HỒI SINH

Sáng 7/1/1979.

Phnom Penh thức dậy sau những năm tháng kinh hoàng.

Những con đường từng vắng bóng người bắt đầu xuất hiện những bước chân trở lại. Những cánh cửa từng đóng kín nay dần mở ra. Thành phố vẫn còn đó những dấu vết của chiến tranh, nhưng trong không khí đã xuất hiện một cảm giác mà người dân Campuchia tưởng như không bao giờ còn được biết đến:

Hy vọng.

Ngày hôm ấy, lực lượng cách mạng Campuchia cùng các đơn vị quân tình nguyện Việt Nam tiến vào Phnom Penh, đánh đổ chế độ Khmer Đỏ và chấm dứt chế độ diệt chủng.

Đối với lịch sử Campuchia, đó là một ngày đặc biệt.

Đối với Việt Nam và Campuchia, đó còn là một dấu mốc của tình đoàn kết và sự hy sinh giữa hai dân tộc.

NHỮNG NGÀY KHÔNG THỂ QUÊN

Trước ngày Phnom Penh được giải phóng, Campuchia đã trải qua những năm tháng đau thương chưa từng có.

Từ năm 1975 đến 1979, chế độ Khmer Đỏ thực hiện chính sách cực đoan, gây ra cái chết của khoảng 1,7 triệu người Campuchia do hành quyết, đói khát, bệnh tật và lao động cưỡng bức.

Những ngôi trường trở thành nơi giam giữ.

Những cánh đồng trở thành nơi lao động khổ sai.

Những gia đình bị chia cắt.

Một người mẹ ôm đứa con nhỏ chạy trên con đường đất.

Đứa trẻ hỏi:

— Mẹ ơi, chúng ta đi đâu?

Người mẹ không trả lời.

Bà chỉ nắm chặt tay con.

Bởi bà cũng không biết ngày mai sẽ ở đâu.

NHỮNG NGƯỜI ĐÃ KHÔNG ĐỨNG NGOÀI

Khi tình hình biên giới Tây Nam trở nên nghiêm trọng và tội ác của Khmer Đỏ đối với người dân Campuchia ngày càng khốc liệt, lực lượng cách mạng Campuchia đã đứng lên chống lại chế độ này.

Trong cuộc chiến đấu ấy, họ nhận được sự hỗ trợ của Việt Nam.

Cuối năm 1978, các lực lượng cách mạng Campuchia phối hợp với quân đội Việt Nam tiến hành cuộc phản công lớn.

Những người lính Việt Nam hiểu rằng phía trước không chỉ là một chiến trường.

Phía trước là những con người đang chờ được giải thoát.

TRÊN CON ĐƯỜNG VỀ PHNOM PENH

Một chiến sĩ Việt Nam hành quân giữa vùng đất Campuchia.

Anh nhìn thấy một ngôi làng gần như không còn người.

Một đồng đội nói:

— Không biết họ đi đâu hết rồi?

Người lính im lặng.

Một lúc sau, họ nhìn thấy một ông già bước ra từ căn nhà đổ nát.

Ông không nói được tiếng Việt.

Người lính cũng không biết tiếng Khmer.

Hai người chỉ nhìn nhau.

Ông già chắp hai tay trước ngực.

Người lính hiểu đó là một lời cảm ơn.

Anh cúi đầu.

Không cần ngôn ngữ.

Trong khoảnh khắc ấy, giữa hai con người xa lạ chỉ còn lại một điều:

Mong muốn được sống trong hòa bình.

NGÀY 7 THÁNG 1 NĂM 1979

Các lực lượng cách mạng Campuchia và quân tình nguyện Việt Nam tiến vào Phnom Penh.

Chế độ Khmer Đỏ sụp đổ.

Ngày 7/1/1979, Phnom Penh được giải phóng.

Những người dân sống sót bước ra khỏi nơi trú ẩn.

Có người khóc.

Có người đứng bất động vì không thể tin rằng mình đã được tự do.

Có người ôm lấy những người lính.

Một người phụ nữ Campuchia nhìn người lính Việt Nam và nói:

— Cảm ơn.

Người lính chỉ lắc đầu.

Anh không biết phải nói gì.

Có lẽ anh cũng đang nhớ những người đồng đội đã nằm lại trên con đường tiến về Phnom Penh.

NIỀM VUI ĐI CÙNG NƯỚC MẮT

Ngày chiến thắng cũng là ngày người ta nhận ra chiến tranh đã lấy đi quá nhiều.

Những ngôi nhà trống.

Những gia đình không còn đủ người.

Những người mẹ không tìm được con.

Những đứa trẻ không còn cha mẹ.

Một người lính Việt Nam đứng bên đường phố Phnom Penh.

Anh nhìn những người dân đang trở về.

Đồng đội hỏi:

— Vui không?

Anh gật đầu.

— Vui.

Rồi anh nói:

— Nhưng tôi ước những người đã hy sinh cũng được nhìn thấy ngày hôm nay.

Không ai nói thêm.

Bởi chiến thắng nào cũng có những người không thể chứng kiến.

TÌNH HỮU NGHỊ ĐƯỢC VIẾT BẰNG MÁU

Sau ngày 7/1/1979, Việt Nam tiếp tục phối hợp với lực lượng cách mạng Campuchia trong quá trình đánh đuổi tàn quân Khmer Đỏ và giúp Campuchia khôi phục cuộc sống.

Hàng triệu người dân Campuchia có cơ hội trở lại cuộc sống bình thường.

Trường học được mở lại.

Bệnh viện hoạt động trở lại.

Những cánh đồng được canh tác.

Đất nước từng chìm trong bóng tối bắt đầu hồi sinh.

Với nhiều người Campuchia, ngày 7/1 trở thành một ngày có ý nghĩa đặc biệt, gắn với việc thoát khỏi chế độ diệt chủng.

NHỮNG NGƯỜI LÍNH TRỞ VỀ

Sau nhiều năm, một cựu chiến binh Việt Nam trở lại Phnom Penh.

Thành phố đã thay đổi.

Những con đường rộng hơn.

Những tòa nhà mới mọc lên.

Trẻ em cười đùa trên phố.

Ông đứng lặng bên một con đường.

Một người Campuchia lớn tuổi nhận ra ông qua bộ quân phục cũ.

Hai người nhìn nhau.

Rồi người Campuchia đưa tay ra.

Họ bắt tay.

Không cần nói gì.

Người cựu chiến binh nhìn những đứa trẻ đang chạy chơi và mỉm cười:

— Hòa bình thế này là tốt rồi.

MỘT TRANG SỬ VÀNG

Ngày 7/1/1979 là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Campuchia hiện đại.

Đó là ngày Phnom Penh được giải phóng và chế độ Khmer Đỏ bị lật đổ.

Đối với Việt Nam, đây cũng là một phần của cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam và quá trình hỗ trợ nhân dân Campuchia chống lại chế độ diệt chủng.

Nhưng điều còn lại sâu sắc hơn những con số hay những trận đánh là câu chuyện về tình đoàn kết giữa hai dân tộc trong một thời điểm lịch sử đặc biệt.

Có những người Việt Nam đã hy sinh trên đất Campuchia.

Có những người Campuchia đã chiến đấu để giành lại quê hương.

Máu của họ đã hòa vào đất.

HÒA BÌNH LÀ ĐÍCH ĐẾN

Hôm nay, Việt Nam và Campuchia đã bước sang một giai đoạn mới của quan hệ hai nước.

Những thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình có thể không hình dung được những năm tháng mà người dân hai nước từng trải qua.

Nhưng lịch sử vẫn cần được kể lại.

Không phải để khơi lại hận thù.

Mà để hiểu rằng hòa bình quý giá đến thế nào.

Ngày 7/1/1979, giữa một Phnom Penh vừa thoát khỏi bóng tối, có những người lính đã đứng lặng nhìn thành phố.

Họ không biết tương lai sẽ ra sao.

Nhưng họ biết một điều:

Những đứa trẻ Campuchia sẽ có cơ hội được lớn lên. Những gia đình sẽ có cơ hội đoàn tụ. Và một đất nước sẽ có cơ hội đứng dậy từ đống đổ nát.

Đó chính là ý nghĩa sâu xa của ngày 7/1.

Một trang sử được viết bằng sự hy sinh, nhưng điều mà những người đã nằm xuống mong muốn nhất vẫn là một ngày hai dân tộc được sống trong hòa bình, tôn trọng và hữu nghị.

Và vì thế, khi nhắc lại Chiến thắng 7/1, chúng ta không chỉ nhớ về một ngày giải phóng Phnom Penh.

Chúng ta còn nhớ đến những con người đã góp phần mở ra một bình minh mới cho Campuchia.

Bình minh của sự sống. Bình minh của hòa bình. Và bình minh của tình hữu nghị Việt Nam – Campuchia.