Giai thoại ly kỳ về nhà khoa học Lưu Văn Lang
Tác phẩm tái hiện hành trình từ một chàng trai nghèo ở Sa Đéc vươn lên trở thành kỹ sư công chánh đầu tiên của Đông Dương, với nhiều thành tựu nổi bật trong lĩnh vực xây dựng giao thông và tài chính. Bài viết nhấn mạnh tài năng, ý chí học tập, cũng như những đóng góp quan trọng của ông trong các công trình lớn và việc thành lập ngân hàng Việt Nam đầu tiên, qua đó thể hiện niềm tự hào dân tộc và tinh thần vượt khó của người Việt.
Giai thoại ly kỳ về nhà khoa học Lưu Văn Lang
Năm 1904, người dân ở làng Tân Phú Đông, tỉnh lỵ Sa Đéc (nay là TP Sa Đéc thuộc tỉnh Đồng Tháp) chứng kiến lễ vinh quy bái tổ của chàng trai 24 tuổi tên Lưu Văn Lang, tốt nghiệp Bác vật ngành kỹ nghệ vật lý cầu đường. Thời điểm đó Lưu Văn Lang là người Việt Nam đầu tiên tốt nghiệp chuyên ngành này nên đích thân viên Toàn quyền Đông Dương là Paul Doumer về tận làng Tân Phú Đông đọc diễn văn khai mạc.
Ngay trong buổi lễ, Paul Doumer công bố bổ nhiệm Bác vật Lưu Văn Lang vào chức vụ "giám lý công chánh lục lộ" sở Công chánh Đông Dương. Với chức vụ đó, ông đi khắp các nước Đông Dương để giám sát việc thi công các công trình giao thông vận tải.
Bác vật ngành công chánh lục lộ đầu tiên của Đông Dương
Bác vật Lưu Văn Lang sinh ngày 5/6/1880 trong một gia đình Nho học nghèo ở làng Tân Phú Đông, hạt Sa Đéc. Cha ông là một thợ rèn thuộc nhánh họ Lưu di cư theo triều Nguyễn từ Huế vào Nam.
Khác với nhiều công tử giàu có được cha mẹ lót tiền, xuất cảnh du học, nhờ những thành tích học tập xuất sắc tại địa phương, ông được chính quyền cấp học bổng về Sài Gòn học tại Trường Chasseloup Laubat. Năm 1897, ông tốt nghiệp tú tài hạng ưu và lại được cấp học bổng sang Pháp du học.
Nhiều tài liệu cho rằng, ông tốt nghiệp Bác vật hạng thứ 3 trong số 250 sinh viên Trường Arts et Manufactures de l'École Centrale de Paris (Trường Kỹ nghệ và Mỹ thuật Trung ương Paris). Tuy nhiên, nếu tốt nghiệp trường này, ông không thể được bổ nhiệm chức vụ "giám lý" ngay sau khi tốt nghiệp.
Ngay sau khi nhận nhiệm sở năm 1904, ông được cử sang Vân Nam (Trung Quốc) giám sát thi công tuyến đường xe lửa nối liền Côn Minh với Hải Phòng (Việt Nam). Đó là chặng đầu của tuyến đường sắt xuyên Đông Dương dài 885km, khởi công năm 1901. Tuyến đường sắt này được đánh giá là kỳ công nhất thế giới lúc bấy giờ vì nó xuyên qua rất nhiều địa hình đồi núi hiểm trở. Theo ghi nhận của lịch sử, đã có hơn 12.000 trong số 60.000 nhân công thiệt mạng vì tai nạn và bệnh tật trong thời gian thi công 10 năm.
Năm 1910, tuyến đường sắt này hoàn thành, Bác vật Lưu Văn Lang tiếp tục giám sát thi công rất nhiều tuyến đường, cây cầu khu vực Đông Dương và Việt Nam trong đó có những công trình nổi tiếng như: Cầu Monivong, tuyến đường xe lửa Phnom Penh - Battambang, Campuchia; cầu Long Biên, Việt Nam) và rất nhiều cây cầu ở khu vực Tây Nam Bộ.
Năm 1929, ông là người sáng lập ngân hàng mang tên Việt Nam đầu tiên kể từ khi thực dân Pháp đô hộ. Đó là Việt Nam Ngân hàng, trụ sở đặt tại Sài Gòn. Ông trở thành người Việt Nam đầu tiên là Chủ tịch Hội đồng quản trị một ngân hàng thời Pháp thuộc.
