Giai thoại về tình duyên bang giao và lòng kiêu hãnh nước Nam

Bên cạnh những chiến công hiển hách ngoài trận mạc, dân gian còn lưu truyền một câu chuyện tình duyên vô cùng ly kỳ giữa Yết Kiêu và công chúa nước láng giềng. Sau khi cuộc kháng chiến chống quân Nguyên thắng lợi, Danh tướng Yết Kiêu được cử tham gia phái đoàn sứ bộ nhà Trần sang triều đình phương Bắc để thiết lập lại ban giao hòa bình.

Tại kinh đô phương Bắc, triều đình giặc không chỉ nể phục uy danh quân sự của nhà Trần mà còn kinh ngạc trước khí phách của các sứ thần. Con gái của vua Nguyên khi ấy là Quận chúa (hoặc Công chúa) trong một lần chứng kiến vẻ ngoài oai phong, dũng mãnh và tài năng ứng biến thông tuệ của Yết Kiêu tại đại yến đã đem lòng thầm thương trộm nhớ. Nàng tha thiết xin vua cha được kết duyên cùng vị dũng tướng nước Nam và hứa hẹn sẽ ban cho anh tước vương, giàu sang phú quý tột đỉnh nếu anh chịu ở lại làm rể phương Bắc.

Đứng trước sự quyến rũ của vinh hoa và tước lộc ở đất khách, Yết Kiêu đã lịch thiệp nhưng dứt khoát từ chối. Anh cúi đầu tạ ơn và dõng dạc nói: "Lòng trung của tôi đã dâng trọn cho mảnh đất nước Nam, thân xác này là để bảo vệ giang sơn bờ cõi của tổ tiên. Người nước Nam chỉ có thể lấy vợ nước Nam, xin nén lòng thành của Công chúa".

Lời từ chối đầy khí tiết và lòng tự tôn dân tộc của anh khiến triều đình phương Bắc vừa thẹn vừa nể, không dám ép buộc. Anh trở về nước trong sự chào đón vinh quang của triều đình và nhân dân, trọn đời giữ vững tấm lòng son sắt với quê hương đất mẹ.