Gian khổ miền Đông và nụ cười của “Anh Sáu Giăng”

Gian khổ miền Đông và nụ cười của “Anh Sáu Giăng”

Miền Đông Nam Bộ những năm 1964 là một vùng đất của khói lửa và những cuộc hành quân không ngơi nghỉ. Rừng già Tây Ninh khi ấy vừa là mái nhà, vừa là chiến hào của những người lính cách mạng. Giữa màu xanh hun hút của đại ngàn là những căn lán đơn sơ, những con đường đất đỏ bị bom cày xới, những bữa cơm vội vã bên bếp lửa và những đêm dài thấp thỏm nghe tiếng máy bay vọng từ xa.

Trong những ngày tháng cam go ấy, có một người từ miền Bắc vượt Trường Sơn vào Nam theo mệnh lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, với bí danh thân mật mà cán bộ, chiến sĩ thường gọi: Anh Sáu Giăng.

Con đường vào chiến trường của Anh Sáu không phải con đường của một vị tướng chỉ quen với bản đồ và những căn phòng họp. Đó là những cung đường Trường Sơn cheo leo, những cánh rừng thăm thẳm, những trận sốt rét rừng và những đêm ngủ vội bên gốc cây. Khi đặt chân tới căn cứ Trung ương Cục miền Nam ở Tây Ninh, ông nhanh chóng hòa mình vào cuộc sống của chiến trường.

Miền Đông khi ấy gian khổ đến tột cùng.

Muỗi rừng vo ve suốt ngày đêm. Sốt rét quật ngã không ít cán bộ, chiến sĩ. Gạo thiếu, thuốc men thiếu, quần áo cũng chẳng đủ lành lặn. Có những hôm, một bữa cơm chỉ có chút rau rừng và vài miếng lương khô chia nhau. Ban ngày, máy bay địch có thể bất ngờ xuất hiện trên bầu trời, bom đạn trút xuống những cánh rừng tưởng như bình yên. Ban đêm, cả đơn vị lại lặng lẽ di chuyển, xóa dấu vết, tránh những cuộc càn quét.

Thế nhưng giữa tất cả những gian khổ ấy, người ta vẫn thường bắt gặp một hình ảnh rất đỗi giản dị.

Anh Sáu trong chiếc quần đùi, chiếc mũ tai bèo, đôi dép đơn sơ và nụ cười luôn rộng mở.

Nụ cười ấy có sức mạnh lạ kỳ.

Nó làm dịu đi những khuôn mặt hốc hác vì thiếu ngủ. Nó khiến những người lính trẻ đang nhớ nhà bỗng thấy lòng mình ấm lại. Trong những ngày bom đạn phủ xuống rừng già, chỉ cần nghe tiếng Anh Sáu cười, không khí quanh lán như nhẹ đi đôi chút.

Nhưng điều khiến cán bộ, chiến sĩ kính phục Anh Sáu không chỉ là nụ cười.

Ông không muốn ngồi mãi trong một căn hầm được bảo vệ cẩn mật để nghe báo cáo. Ông muốn tận mắt nhìn thấy chiến trường, muốn nghe tiếng nói của người lính ở nơi tuyến đầu.

Vậy là những chuyến đi bắt đầu.

Anh Sáu đi bộ hàng chục cây số đường rừng. Có khi đường trơn nhão sau một trận mưa, có khi phải lội qua những con suối nước đỏ ngầu phù sa. Có những đoạn rừng cây gai cào rách cả quần áo. Có những đêm ông và cán bộ đi trong bóng tối, chỉ dựa vào ánh sáng mờ của bầu trời xuyên qua tán lá.

Đến một căn cứ đại đội, ông ngồi xuống ngay bên những người lính.

Không có khoảng cách giữa một vị Đại tướng và người chiến sĩ trẻ.

Anh Sáu hỏi chuyện rất tự nhiên:

“Ăn uống thế nào?”

“Có đủ gạo không?”

“Anh em có ai bị sốt rét không?”

“Địch đánh vào đây thì các đồng chí xử trí thế nào?”

Những câu hỏi tưởng như giản dị, nhưng ông lắng nghe từng câu trả lời. Có người kể chuyện thiếu gạo. Có người nói đơn vị vừa trải qua một trận càn. Có người chỉ vào đôi dép đã mòn vẹt dưới chân rồi cười: “Dép này chắc còn đi được lâu!”

Anh Sáu cũng cười.

Rồi ông ngồi xuống ăn cùng mâm cơm với bộ đội.

Bữa cơm chiến trường chẳng có gì sang trọng. Một nồi cơm ít ỏi, bát canh rau rừng, đôi khi thêm chút cá khô hoặc muối. Nhưng chính trong những bữa cơm như thế, ông hiểu hơn bao giờ hết người lính của mình đang sống và chiến đấu ra sao.

Đêm xuống, ông không tìm một chiếc giường êm hơn.

Ông ngủ cùng anh em trên những sạp tre đơn sơ.

Có những đêm đang ngủ, tiếng máy bay vọng tới. Cả khu căn cứ lập tức im phăng phắc. Những người lính nắm chặt vũ khí, chờ đợi. Còn Anh Sáu cũng nhanh chóng rời khỏi sạp tre, cùng anh em kiểm tra công sự, nắm tình hình.

Bom có thể làm rung chuyển cả cánh rừng.

Nhưng không dễ làm rung chuyển lòng người.

Với Anh Sáu, chiến trường không chỉ là nơi diễn ra những trận đánh. Chiến trường còn là nơi ông phải hiểu từng người lính, từng con đường, từng cánh rừng và từng bữa cơm thiếu thốn. Ông đi để nghe, để thấy, để chia sẻ và để cùng bộ đội tìm cách vượt qua những ngày tháng khốc liệt nhất.

Một chiến sĩ trẻ từng nhìn ông trong bộ quần áo giản dị, chiếc mũ tai bèo bạc màu và nụ cười sảng khoái giữa rừng già mà không khỏi nghĩ:

“Tướng mà như một người lính.”

Có lẽ chính vì thế mà Anh Sáu được bộ đội tin yêu.

Giữa thời hoa lửa, người ta có thể quên một mệnh lệnh được đọc vào ngày nào, một cuộc họp diễn ra ở đâu. Nhưng họ khó quên một vị tướng đã từng ngồi chung mâm cơm, nằm chung sạp tre, đi cùng họ qua những con đường rừng đầy bom đạn.

Và càng khó quên hơn là nụ cười của Anh Sáu Giăng.

Nụ cười ấy không phải vì chiến tranh nhẹ nhàng.

Nó nở giữa những ngày gian khổ nhất, như một lời nhắn nhủ không thành tiếng: dù bom đạn có khốc liệt đến đâu, dù con đường phía trước còn đầy hy sinh, người lính vẫn phải giữ vững niềm tin.

Trong ký ức của những người từng sống giữa rừng già miền Đông năm ấy, Anh Sáu Giăng không chỉ là một vị tướng.

Ông là người đồng đội.

Là người anh.

Là người cùng ăn một bữa cơm đạm bạc, cùng nằm dưới mái lán đơn sơ, cùng đi qua những cánh rừng đầy hiểm nguy.

Và giữa thời hoa lửa, hình ảnh người tướng già trong chiếc quần đùi, chiếc mũ tai bèo và nụ cười rộng mở vẫn hiện lên thật gần gũi.

Một nụ cười của người từng đi qua gian khổ.

Một nụ cười truyền lửa cho cả một chiến trường.