Giàng A Dên - tiếng khèn từ núi rừng Mường Bo
NGƯỜI LÍNH GIÀNG A DÊN – TIẾNG KHÈN TỪ NÚI RỪNG MƯỜNG BO
Những năm cuối thập niên 1940, khi ngọn lửa kháng chiến chống thực dân Pháp lan rộng khắp mọi miền đất nước, xã Mường Bo – một bản làng nhỏ bên dòng suối Mường Hoa – cũng hòa vào khí thế ấy. Giàng A Dên, chàng thanh niên người Mông mới ngoài hai mươi tuổi, là một trong những người đầu tiên của Mường Bo tham gia đội du kích địa phương.
Sinh ra trong nghèo khó, Dên lớn lên giữa núi rừng, quen với nương ngô, rẫy lúa. Nhưng cậu cũng hiểu nỗi nhục mất nước, khi chứng kiến những đoàn lính Pháp và tay sai kéo lên càn quét vùng núi, bắt dân nộp lương thực, đốt nhà, bắt người. Có hôm, một người chú trong bản bị bắn chỉ vì không chịu giao thóc. Nỗi đau ấy nung nấu trong Dên quyết tâm cầm súng.
Cuối năm 1949, Dên cùng 30 thanh niên Mường Bo gia nhập bộ đội chủ lực, hành quân xuôi về Phú Thọ, rồi lên Yên Bái, tham gia chiến dịch phá đường tiếp tế của Pháp trên tuyến sông Hồng. Dù chưa qua trường lớp, nhưng người lính vùng cao giỏi leo núi, băng rừng, thiện chiến trong phục kích. Dên nhanh chóng trở thành trinh sát giỏi, dẫn đường cho đơn vị men theo những con đường bí mật để áp sát đồn địch.
Mùa xuân 1951, trong một trận đánh đồn ở Trạm Tấu, đơn vị của Dên rơi vào vòng vây. Hỏa lực địch mạnh, đồng đội thương vong nhiều. Chỉ huy bị thương, Dên xung phong bò lên cao điểm ném lựu đạn phá ổ đại liên, mở đường thoát cho đơn vị. Bị mảnh đạn găm vào vai, máu loang đỏ tấm áo chàm, nhưng Dên vẫn gắng lê người về vị trí. Đêm ấy, trên chiến trường lạnh buốt, người lính Mường Bo ngất đi bên một đồng đội vừa hi sinh.
Sau nhiều tháng điều trị, Dên từ chối về hậu phương, kiên quyết trở lại đơn vị. Năm 1954, anh tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong trận đánh đồi A1, Dên là tổ trưởng tổ phá mìn. Đêm tối, dưới mưa pháo, anh và đồng đội đào hầm, phá lô cốt để mở đường xung phong. Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954 như một giấc mơ. Nhưng với Dên, đó là giấc mơ được trả bằng máu của anh em.
Năm 1956, Giàng A Dên trở về Mường Bo. Anh không còn là chàng trai nghèo xưa, mà là một người lính chiến thắng, mang trên mình vết thương và ký ức chiến trường. Anh tập trung vào việc vận động bà con bỏ tục lệ lạc hậu, trồng lúa nước, nuôi trâu bò, xây dựng bản làng. Đêm hòa bình đầu tiên trở về, Dên ngồi bên bếp lửa, thổi khèn bản Mường Bo – tiếng khèn trầm buồn, như kể lại những năm tháng xương máu của người con núi rừng.
Người dân Mường Bo vẫn nhớ mãi một Giàng A Dên giản dị, ít nói, sống trọn đời vì bản làng. Anh mất năm 1988, nhưng câu chuyện về người lính trẻ dũng cảm ấy vẫn được truyền lại trong mỗi lần bản mở hội, như tiếng khèn ngân vang giữa núi rừng, nhắc nhở thế hệ sau rằng tự do hôm nay được đánh đổi bằng máu.
