Giàng Lao Pà – Người anh hùng của núi rừng Si Ma Cai

Giàng Lao Pà – Người anh hùng của núi rừng Si Ma Cai

Núi rừng sinh ra người anh hùng

Giữa vùng núi cao trập trùng, nơi mây trời Tây Bắc vờn quanh những đỉnh núi đá tai mèo, có một bản nhỏ nép mình bên sườn núi mang tên Sín Hồ Sán - nay là xã Sán Chải, huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai.

Ở nơi ấy, gió thổi vi vu quanh năm, những thửa ruộng bậc thang như sóng lượn, tiếng khèn Mông hòa với tiếng suối tạo nên khúc ca bất tận của núi rừng. Từ mảnh đất ấy, hơn bảy mươi năm trước, một cậu bé người Mông chào đời - Giàng Lao Pà.

Cậu lớn lên trong nghèo khó, trong những ngày tháng đất nước chìm trong khói lửa của thực dân Pháp. Những câu chuyện mẹ kể về người Mông bị bắt phu, bị cướp thóc, bị đốt nhà… khắc sâu trong tâm trí Giàng Lao Pà như những vết sẹo không thể phai. Cậu bé ấy đã sớm nuôi trong lòng lời thề: “Lớn lên, mình sẽ cầm súng đánh giặc, để người Mông không còn phải chạy trốn, để trẻ con được cười dưới nắng!”

Càng lớn, Giàng Lao Pà càng hiểu hơn nỗi đau của dân bản. Giặc Pháp từ Lào Cai tràn lên Si Ma Cai, đốt nương, cướp thóc, bắt người làm phu.
Mỗi khi nhìn cảnh người làng bị áp bức, trong lòng ông dâng lên ngọn lửa căm hờn.
Rồi một ngày, tin về Việt Minh và Cách mạng Tháng Tám lan đến vùng biên. Giàng Lao Pà như tìm được ánh sáng dẫn đường giữa đêm tối. Ông tìm đến cán bộ Việt Minh, tha thiết xin được vào đội du kích để “được cầm súng giết giặc, giữ đất, giữ làng”.

Những ngày đầu vào đội du kích

Năm 1949, đội du kích của xã Sín Hồ Sán được thành lập. Giàng Lao Pà là một trong những thanh niên đầu tiên tham gia. Vũ khí khi ấy rất thiếu thốn: vài khẩu súng kíp cũ, vài quả lựu đạn tự chế, còn lại là dao, gậy, ná…. Nhưng trong mắt ông và đồng đội, niềm tin mạnh hơn cả súng đạn.

Đội du kích của Giàng Lao Pà hoạt động bí mật, ban ngày làm nương, ban đêm tổ chức họp dân, tuyên truyền cách mạng, rải truyền đơn. Họ dạy nhau đọc chữ, học hát những bài ca cách mạng: “Việt Nam độc lập muôn năm!”, “Bác Hồ muôn năm!”.

Trong ánh đuốc bập bùng, Giàng Lao Pà thường nói với bà con: “Chúng ta là người Mông, người Việt Nam - máu đỏ da vàng như nhau. Nếu không đứng lên, ai sẽ cứu mình? Đánh đuổi giặc đi thì núi rừng này mới thật sự là của dân ta!”

Trận chiến mùa đông năm 1951

Đầu năm 1951, thực dân Pháp huy động một lực lượng lớn - 300 tên lính, với súng đại liên, súng cối - kéo lên Si Ma Cai. Mục tiêu của chúng là chiếm giữ vùng biên, dập tắt phong trào du kích đang phát triển mạnh. Lúc ấy, Giàng Lao Pà đang là Xã đội trưởng xã Sín Hồ Sán, chỉ huy 12 dân quân du kích. Đối đầu với một đạo quân gấp hàng chục lần, ông vẫn bình tĩnh, quả cảm. Ông cùng đồng đội chia quân thành nhiều tổ nhỏ, phục kích trên các lối mòn hiểm trở quanh bản. Cả đêm, họ bí mật giấu mình sau đá, rải mìn, chôn chông, chuẩn bị cho trận đánh lớn. Khi trời vừa hửng sáng, tiếng kèn Pháp vang lên, quân giặc tràn vào bản. Giàng Lao Pà hô lớn: “Vì đất này là của chúng ta - không được lùi bước!”

Tiếng súng vang rền giữa núi rừng. Du kích nấp sau đá, bắn từng viên đạn chính xác. Địch không quen địa hình, hoảng loạn, sa vào bãi mìn và hố chông. Trận đánh kéo dài suốt nhiều giờ, khói súng mù mịt. Cuối cùng, giặc Pháp bị đánh tan, bỏ lại xác chết và vũ khí, tháo chạy khỏi Si Ma Cai. Chiến thắng ấy làm nức lòng nhân dân khắp vùng cao Lào Cai. Từ các bản làng xa xôi, người dân kéo về chúc mừng đội du kích. Những người già rưng rưng nước mắt nói: “Từ nay, con cháu người Mông đã có người anh hùng thật sự.”

Mười năm diệt phỉ, bảo vệ bản làng

Sau khi đánh đuổi được giặc Pháp, vùng biên vẫn chưa yên. Tàn quân Pháp và bọn thổ phỉ lợi dụng núi cao, rừng sâu tiếp tục gây rối, cướp bóc dân lành. Giàng Lao Pà lại xung phong đứng mũi chịu sào, lãnh đạo đội du kích truy quét, vận động phỉ ra hàng. Ông không chỉ giỏi chiến đấu mà còn rất giỏi thuyết phục và cảm hóa con người. Nhiều lần, ông một mình vào sào huyệt của phỉ, nói chuyện bằng tiếng Mông. Ông kể cho họ nghe về Cách mạng, về Bác Hồ, về cuộc sống mới không còn bị áp bức. Có tên phỉ ban đầu hung hăng chĩa súng, nhưng nghe lời ông, cuối cùng lặng lẽ hạ nòng súng xuống. Họ nói: “Giàng Lao Pà không phải đến để giết chúng tôi. Ông đến để cứu người Mông khỏi chết.”

Trong 10 năm - từ 1949 đến 1959, Giàng Lao Pà và đồng đội vận động được 606 tên phỉ ra hàng, riêng ông gọi được 305 tên, thu 220 khẩu súng các loại - một kỳ tích phi thường.

Nhờ đó, Si Ma Cai được bình yên, bà con có thể yên tâm làm nương, nuôi con, xây lại bản làng sau chiến tranh.

Người anh hùng giản dị giữa đời thường

Sau khi đất nước hòa bình, Giàng Lao Pà tiếp tục công tác ở địa phương. Ông vẫn mặc chiếc áo chàm cũ, vẫn đi bộ khắp bản, hướng dẫn dân trồng ngô, trồng lúa, dạy con cháu học chữ, giữ gìn phong tục đẹp của dân tộc Mông

Ông thường dặn: “Giặc không chỉ là kẻ mang súng. Giặc còn là cái đói, cái dốt. Muốn thắng nó, phải học, phải đoàn kết.” Bà con yêu quý gọi ông bằng cái tên thân mật: “Pà Cách Mạng” - nghĩa là ông Pà của Cách mạng.

Với ông, danh hiệu hay huân chương không quan trọng bằng việc dân được ấm no, trẻ được đến trường. Vinh quang và niềm tự hào của Si Ma Cai

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho ông Giàng Lao Pà, người con ưu tú của núi rừng Si Ma Cai. Ông trở thành người đầu tiên của tỉnh Lào Cai được nhận danh hiệu cao quý ấy. Khi tin vui truyền đến từng bản làng, khắp vùng Si Ma Cai rợp cờ hoa. Tiếng khèn, tiếng trống, tiếng hò reo vang dội cả núi rừng.

Người dân nói với nhau: “Giàng Lao Pà được phong Anh hùng - đó là niềm vinh dự của người Mông, của cả Lào Cai ta!”. Những năm tháng cuối đời, ông sống giản dị, luôn quan tâm đến lớp trẻ. Ông thường kể chuyện cho các cháu nghe, dặn dò: “Các con sinh ra trong hòa bình, nhưng phải nhớ máu của cha ông đã đổ xuống. Giữ núi, giữ rừng, giữ đất là giữ linh hồn của dân tộc.”

Tên người sống mãi với non sông

Khi ông qua đời, cả Si Ma Cai chìm trong tiếc thương. Để tưởng nhớ công lao to lớn của người anh hùng, một con đường trung tâm thị trấn Si Ma Cai đã được đặt tên Giàng Lao Pà. Hằng năm, vào dịp kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, học sinh và người dân lại mang hoa đến dâng, kể lại cho nhau nghe câu chuyện về người anh hùng của núi rừng. Giờ đây, khi đến Si Ma Cai, đi trên con đường mang tên ông, người ta vẫn nghe đâu đó trong gió tiếng khèn Mông réo rắt như lời gọi của quá khứ: “Pà ơi, núi rừng vẫn nhớ ơn người! Con cháu vẫn tiếp bước giữ gìn biên cương, như người từng làm năm xưa.”

Giàng Lao Pà - người con trai dân tộc Mông, sinh ra từ núi rừng, đã sống và chiến đấu như một huyền thoại. Ông là biểu tượng cho lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và ý chí quật cường của đồng bào vùng cao Lào Cai. Cuộc đời ông - từ một nông dân nghèo thành người anh hùng - là minh chứng cho sức mạnh của lòng dân, cho niềm tin vào cách mạng. Tên ông sẽ mãi sáng trong lòng những thế hệ con cháu Tây Bắc - như ngọn lửa bất diệt soi sáng núi rừng Si Ma Cai.