GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG TỪ CÂU CHUYỆN THẬT

Phùng Ngọc Hùng luôn tin rằng, lịch sử chỉ thực sự chạm đến trái tim con người khi nó được kể bằng những câu chuyện thật. Không phải bằng khẩu hiệu, không phải bằng những lời kêu gọi to tát, mà bằng những ký ức cụ thể, giản dị và đau đớn. Với ông, giáo dục truyền thống không nằm ở việc nhắc đi nhắc lại những chiến công, mà ở việc giúp người nghe hiểu được con người đã sống, đã đau khổ và đã lựa chọn như thế nào trong những thời khắc sinh tử.

Khi kể về nạn đói năm 1944–1945, ông không dùng những con số thống kê khô cứng. Ông kể về những buổi sáng bước ra đường đã thấy người chết đói nằm trước cửa nhà. Ông kể về mùi khét của thóc cháy, về những người dân liều mạng nhặt từng hạt thóc rồi bị đánh đập đến chết. Những câu chuyện ấy khiến người nghe lặng đi, bởi họ nhận ra lịch sử không xa xôi mà rất gần, rất thật, rất người.

Phùng Ngọc Hùng hiểu rằng thế hệ trẻ ngày nay sinh ra trong hòa bình, được học hành đầy đủ, có thể khó hình dung được sự khốc liệt của quá khứ. Chính vì vậy, ông càng coi trọng việc kể lại câu chuyện thật, không tô hồng, không né tránh nỗi đau. Ông tin rằng chỉ sự thật mới tạo ra sự thấu cảm, và chỉ sự thấu cảm mới nuôi dưỡng được lòng biết ơn.

Trong những buổi trò chuyện với học sinh, sinh viên hay con cháu trong gia đình, ông không bao giờ đứng ở vị trí của người lên lớp. Ông kể chuyện như một người ông kể lại đời mình. Chính sự mộc mạc ấy khiến người nghe cảm nhận được chiều sâu của lịch sử, chứ không phải áp lực phải ghi nhớ.

Ông từng nói rằng, nếu chỉ học lịch sử bằng sách vở, người ta có thể thuộc bài nhưng chưa chắc đã hiểu. Nhưng khi nghe một nhân chứng kể lại cảnh xác người la liệt trên đường, hay khoảnh khắc người dân tay không giành chính quyền, thì lịch sử sẽ in sâu vào tâm trí như một trải nghiệm tinh thần.

Giáo dục truyền thống từ câu chuyện thật, theo ông, còn là cách để tránh sự vô cảm. Khi con người không hiểu quá khứ, họ dễ coi nhẹ hiện tại, dễ thờ ơ với những giá trị chung. Ngược lại, khi hiểu rằng mỗi bữa cơm no, mỗi ngày yên bình đều được đánh đổi bằng máu và nước mắt, con người sẽ sống có trách nhiệm hơn.

Phùng Ngọc Hùng không kỳ vọng tất cả người trẻ đều trở thành anh hùng. Ông chỉ mong họ trở thành những con người tử tế, biết trân trọng lịch sử, biết giữ gìn hòa bình và không quay lưng với vận mệnh chung của đất nước. Với ông, đó chính là thành công lớn nhất của việc giáo dục truyền thống bằng câu chuyện thật.