Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu: Bậc hiền tài và cây đại thụ của văn hóa Việt Nam

GIÁO SƯ, ANH HÙNG LAO ĐỘNG VŨ KHIÊU – HỌC GIẢ HÀNG ĐẦU VÀ CỐT CÁCH TRÍ THỨC VIỆT NAM

1. Thân thế và Những năm tháng đầu đời

Giáo sư Vũ Khiêu (tên khai sinh là Đặng Vũ Khiêu) sinh ngày 19 tháng 9 năm 1916 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Đây là vùng đất nổi tiếng với truyền thống hiếu học và là quê hương của nhiều bậc trí thức lớn.

Ông lớn lên trong một gia đình có truyền thống Nho giáo lâu đời. Ông tốt nghiệp tú tài tại trường Bonnal (nay là Trường THPT Ngô Quyền, Hải Phòng) và sớm dấn thân vào con đường dạy học cũng như hoạt động cách mạng từ năm 1935.

2. Hoạt động cách mạng và sự nghiệp công tác

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Giáo sư Vũ Khiêu hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực tuyên huấn tại chiến khu Việt Bắc. Ông từng đảm nhiệm các vị trí quan trọng như:

• Trưởng ban Tuyên huấn của chiến khu Việt Bắc.

Sau khi hòa bình lập lại vào năm 1954, ông chuyển sang công tác nghiên cứu khoa học xã hội và giữ nhiều trọng trách:

• Phó Giám đốc Việt Nam Thông tấn xã (nay là Thông tấn xã Việt Nam) giai đoạn 1957 – 1958.

3. Di sản học thuật và văn hóa

Giáo sư Vũ Khiêu được coi là học giả hàng đầu trong nhiều lĩnh vực như triết học, mỹ học, xã hội học, văn hóa học và văn học. Ông là tác giả và chủ biên của hàng trăm đầu sách giá trị, tiêu biểu là:

• "Đẹp" (1963): Cuốn sách đặt nền móng cho mỹ học hiện đại Việt Nam.

"Nhà Nho cuối cùng"

Ông được tôn vinh là "nhà Nho cuối cùng" của Việt Nam với phong thái uyên bác và cốt cách cao đẹp. Ông là chuyên gia số 1 về các thể loại cổ văn như văn tế, văn bia và câu đối. Ông là tác giả của bản Chúc văn Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương và nhiều bài văn bia tại các công trình tưởng niệm liệt sĩ trên khắp cả nước, tiêu biểu như bài "Chuông tưởng niệm Thanh niên xung phong Đại đội 915" tại Thái Nguyên.

4. Danh hiệu và khen thưởng cao quý

Ghi nhận những đóng góp đặc biệt cho dân tộc, Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông nhiều phần thưởng cao quý:

• Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ (đợt 1, năm 1996).

5. Gia đình và những năm cuối đời

Gia đình Giáo sư Vũ Khiêu là biểu tượng của tầng lớp trí thức mẫu mực. Vợ ông là bà Nguyễn Thị Quý. Ông có 4 người con đều thành đạt và tiếp nối truyền thống nghiên cứu của cha, trong đó nổi bật là GS.TS Đặng Cảnh Khanh (con trai thứ hai).

Giáo sư Vũ Khiêu qua đời ngày 30 tháng 9 năm 2021 tại Bệnh viện Hữu Nghị, Hà Nội, hưởng thọ 105 tuổi (theo tuổi khai sinh) hoặc 106 tuổi (theo cách tính của người Việt). Sự ra đi của ông là một mất mát lớn đối với nền văn hóa và khoa học nước nhà.

1. "Gia đình Anh hùng Lao động lừng danh Việt Nam" — Người quan sát.