GIÁO SƯ, BÁC SĨ, ANH HÙNG LAO ĐỘNG TÔN THẤT TÙNG – NHÀ KHOA HỌC Y KHOA HÀNG ĐẦU CỦA ĐẤT NƯỚC

Giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng (1912–1982) là một trong những nhà khoa học và phẫu thuật viên tiêu biểu của nền y học Việt Nam. Với tài năng, tinh thần sáng tạo và sự tận tụy với người bệnh, ông đã có những đóng góp quan trọng cho ngành ngoại khoa Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực phẫu thuật gan.

Người thầy thuốc trẻ tài năng

Ngay từ những năm học tập và nghiên cứu, Tôn Thất Tùng đã bộc lộ năng lực khoa học nổi bật. Khi mới 27–28 tuổi, ông đã có công trình được trao huy chương bạc của Liên hiệp Pháp và huy chương bạc của Đại học Y Paris. Năm 28 tuổi, ông trở thành Chủ nhiệm Khoa Ngoại Trường Y Hà Nội.

Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã công bố 62 công trình nghiên cứu trên các tạp chí y học ở Pháp và Viễn Đông, trở thành một trong những nhà khoa học y khoa Việt Nam có nhiều công trình được công bố nhất thời kỳ đó.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông cùng các giáo sư Hồ Đắc Di, Hoàng Tích Trí, Đặng Văn Ngữ và nhiều thầy thuốc khác góp sức xây dựng Trường Đại học Y tại chiến khu. Trên cương vị Thứ trưởng Bộ Y tế và Cố vấn phẫu thuật của Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, ông trực tiếp đến các chiến trường, tham gia phẫu thuật cho nhiều thương binh nặng.

Dành trọn tâm huyết cho phẫu thuật gan

Sau ngày Thủ đô được giải phóng năm 1954, giáo sư Tôn Thất Tùng xin thôi chức Thứ trưởng Bộ Y tế để tập trung cho chuyên môn. Ông đảm nhiệm Giám đốc Bệnh viện Phủ Doãn, sau đổi tên thành Bệnh viện Hữu nghị Việt – Đức, đồng thời tiếp tục giảng dạy tại Đại học Y Dược Hà Nội.

Ông đặc biệt dành nhiều tâm huyết nghiên cứu phương pháp cắt gan. Ngày 7/1/1961, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt – Đức, ông thực hiện ca cắt thùy gan phải cho một bệnh nhân ung thư. Ca phẫu thuật chỉ kéo dài khoảng 6 phút, trở thành một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử phẫu thuật gan.

Điểm nổi bật của phương pháp do ông phát triển là việc tìm và kiểm soát các mạch máu, ống mật ngay trong nhu mô gan, giúp rút ngắn đáng kể thời gian phẫu thuật và hạn chế mất máu.

Trong một năm làm việc tại Bệnh viện Việt – Đức, giáo sư Tôn Thất Tùng đã thực hiện khoảng 50 ca cắt gan, tích lũy kinh nghiệm phẫu thuật đặc biệt phong phú. Phương pháp của ông về sau được biết đến rộng rãi với tên gọi “Phương pháp Tôn Thất Tùng” (Ton That Tung Method).

Những đóng góp có giá trị cho y học thế giới

Trong suốt sự nghiệp khoa học, giáo sư Tôn Thất Tùng đã công bố nhiều công trình nghiên cứu, trong đó có những công trình đặt nền tảng quan trọng cho sự phát triển của ngoại khoa Việt Nam.

Các nghiên cứu về phẫu thuật gan của ông được giới chuyên môn quốc tế quan tâm. Công trình “Phẫu thuật cắt gan” được xuất bản tại Pháp, sau đó được dịch và xuất bản tại Nga. Phương pháp Tôn Thất Tùng cũng được giới thiệu trong một số tài liệu y khoa quốc tế.

Với những đóng góp nổi bật, ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô, thành viên Viện Hàn lâm Phẫu thuật Paris và tham gia nhiều tổ chức phẫu thuật quốc tế. Riêng về phẫu thuật gan, ông có hơn 50 công trình được đăng trên các tạp chí chuyên ngành.

Năm 1977, Viện Hàn lâm Phẫu thuật Paris trao tặng ông Huy chương Lannelongue, một phần thưởng dành cho những nhà phẫu thuật xuất sắc.

Tấm gương tận tụy với người bệnh

Không chỉ là một nhà khoa học, giáo sư Tôn Thất Tùng còn là một người thầy thuốc tận tâm và một nhà giáo có nhiều đóng góp cho sự nghiệp đào tạo y khoa. Ông vừa nghiên cứu, vừa trực tiếp phẫu thuật, giảng dạy và đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ.

Cuộc đời ông gắn bó với quan niệm cao đẹp của nghề y: đem tri thức và tài năng để cứu chữa người bệnh, phục vụ nhân dân. Những đóng góp của ông không chỉ có giá trị đối với nền y học Việt Nam mà còn để lại dấu ấn trong lịch sử ngoại khoa thế giới.

Ngày 7/5/1982, giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng qua đời tại Hà Nội, hưởng thọ 70 tuổi. Sự ra đi của ông là mất mát lớn đối với nền y học nước nhà.

Qua 70 năm cuộc đời, ông để lại 123 công trình khoa học, cùng nhiều thành tựu có giá trị trong lĩnh vực ngoại khoa. Sau khi qua đời, ông được Nhà nước truy tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học; năm 1992 được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Tên tuổi giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng ngày nay được đặt cho nhiều đường phố, cơ sở giáo dục và y tế ở nhiều địa phương.

Giáo sư, bác sĩ Tôn Thất Tùng đã dành trọn cuộc đời cho khoa học, nghề y và sự nghiệp cứu người. Ông là biểu tượng tiêu biểu của trí tuệ, tinh thần sáng tạo, lòng tận tụy và trách nhiệm của người thầy thuốc Việt Nam; một nhà khoa học lớn đã góp phần đưa nền ngoại khoa nước nhà vươn lên và để lại dấu ấn sâu sắc trong y học thế giới.