Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ - Người hiến dâng trọn đời cho khoa học và cho Tổ quốc

Trong lịch sử dân tộc, có những con người đã sống và cống hiến như những ngọn lửa bất diệt, soi sáng cả một thời đại. Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ chính là một trong những ngọn lửa ấy. Ông không chỉ là nhà khoa học xuất sắc, mà còn là một trí thức yêu nước, người đã chọn chia sẻ đến tận cùng số phận của dân tộc.

Từ những năm tháng tu nghiệp tại Nhật Bản, ông đã khẳng định tài năng với nhiều công trình nghiên cứu vi khuẩn học, đặc biệt là tìm ra giống nấm sản xuất Penicillin. Nhưng điều khiến ông trở nên vĩ đại không chỉ là tri thức, mà là quyết định trở về Tổ quốc, hòa mình vào kháng chiến, từ bỏ mọi đãi ngộ để đứng cùng nhân dân trong cuộc đấu tranh giành độc lập. Giữa núi rừng kháng chiến, trong những phòng thí nghiệm thô sơ, ông đã biến tre nứa, nước dừa, hạt ngô thành nguyên liệu để sản xuất kháng sinh cứu chữa thương binh. Ông vừa là nhà khoa học, vừa là người thầy tận tụy, gieo tri thức cho lớp lớp sinh viên y khoa. Hình ảnh dáng người nhỏ bé, ánh mắt hiền lành nhưng kiên nghị, miệt mài bên kính hiển vi đã trở thành biểu tượng của trí thức kháng chiến.

Sau hòa bình, ông dành trọn tâm huyết cho nghiên cứu phòng chống sốt rét - căn bệnh đã kìm hãm dân tộc suốt hàng nghìn năm. Không quản hiểm nguy, ông cùng đồng sự đi vào rừng sâu, bắt muỗi, lấy mẫu máu, tìm thoa trùng sốt rét để tìm ra quy luật lây truyền và biện pháp phòng ngừa. Nhờ những công trình ấy, tỷ lệ sốt rét ở miền Bắc giảm mạnh, khiến cả thế giới kinh ngạc.

Năm 1967, trong một chuyến công tác vào chiến trường miền Nam để tiếp tục nghiên cứu vaccine sốt rét, giáo sư Đặng Văn Ngữ đã hy sinh dưới loạt bom B52, như một người lính ngã xuống trên Trường Sơn. Ông ra đi, nhưng di sản khoa học và tinh thần cống hiến của ông vẫn sống mãi. Tên ông được đặt cho nhiều trường học, bệnh viện, con phố. Nhưng hơn hết, ông sống trong lòng nhân dân như một ngọn lửa bất diệt - một trí thức yêu nước, người đã cống hiến đến hơi thở cuối cùng cho khoa học và cho Tổ quốc.