Giáo sư, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ: Người mang phép màu "Penicillin" ra mặt trận (1910 - 1967)

Kháng chiến không chỉ cần súng đạn mà còn cần đến sự hy sinh của những bậc đại trí thức thao lược trên mặt trận y tế. Bác sĩ Đặng Văn Ngữ (quê ở Huế) là một nhà khoa học tài ba, từng có thời gian dài học tập và nghiên cứu thành danh tại Nhật Bản. Thế nhưng, tiếng gọi của cuộc kháng chiến chống Pháp đã đưa ông từ bỏ môi trường sống hiện đại, từ bỏ mọi danh vọng quốc tế để lặn lội về nước, lên chiến khu Việt Bắc đầy lam sơn chướng khí.

Vào những năm đầu kháng chiến chống Pháp, thương binh của ta tử vong hoặc phải cưa bỏ tay chân rất nhiều do vết thương nhiễm trùng, trong khi thuốc kháng sinh là một thứ vô cùng xa xỉ, bị địch phong tỏa nghiêm ngặt. Giữa núi rừng thô sơ, bằng những dụng cụ tự chế từ ống nứa, chai lọ cũ, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ đã nghiên cứu và nuôi cấy thành công "Nước lọc Penicillin". Dung dịch kỳ diệu này đã lập tức được đưa ra các mặt trận, tẩm vào bông gạc cứu sống hàng vạn chiến sĩ khỏi tình trạng hoại tử xương thịt, làm nên một kỳ tích y học trong hoàn cảnh chiến tranh du kích.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi bộ đội ta hành quân xẻ dọc Trường Sơn, căn bệnh sốt rét ác tính lại trở thành "kẻ thù không tiếng súng" đáng sợ nhất. Không ngần ngại tuổi tác, Đặng Văn Ngữ một lần nữa gùi ba lô lội bộ vào chiến trường miền Nam để nghiên cứu vắc-xin chống sốt rét. Ngày 1 tháng 4 năm 1967, trong lúc đang làm việc tại một trạm y tế dã chiến ở Thừa Thiên Huế, ông đã hy sinh trong một loạt bom rải thảm của máy bay B-52 Mỹ. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn, nhưng công lao của ông đã góp phần trực tiếp gìn giữ sinh mạng cho lớp lớp thế hệ bộ đội cụ Hồ.