GIÁO SƯ, BÁC SĨ ĐẶNG VĂN NGỮ – NGƯỜI THẦY THUỐC KHOÁC ÁO BLU TRẮNG GIỮA KHÓI LỬA CHIẾN TRANH
Có những con người không cầm súng ra trận nhưng vẫn trở thành người chiến sĩ anh hùng. Họ chiến đấu bằng tri thức, bằng lòng nhân ái và bằng khát vọng cứu người. Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ là một con người như thế — một trí thức yêu nước đã dành trọn cuộc đời cho nền y học Việt Nam và hy sinh giữa chiến trường khi những công trình khoa học vẫn còn dang dở.
1. Người trí thức mang trong mình khát vọng phụng sự Tổ quốc
Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ sinh ngày 4 tháng 4 năm 1910 tại Huế, trong một gia đình nhà nho. Từ sớm, ông đã say mê học tập, nghiên cứu và lựa chọn con đường y học với mong muốn góp phần chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Ông là một trong những nhà khoa học có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển của ngành ký sinh trùng học Việt Nam, đặc biệt trong nghiên cứu và phòng, chống bệnh sốt rét. Đối với ông, khoa học không chỉ là con đường tìm kiếm tri thức mà còn là phương tiện để phục vụ con người, phục vụ đất nước.
CÔN TRÙNG QUY NHƠN
+1
Khi đang tu nghiệp tại Nhật Bản, ông vẫn luôn hướng lòng mình về quê hương. Trước những khó khăn của đất nước trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông quyết định trở về tham gia kháng chiến, đem kiến thức và tài năng của mình phục vụ dân tộc.
Đó là lựa chọn của một người trí thức đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên sự an toàn và những điều kiện sống thuận lợi của bản thân.
2. Giữa khói lửa chiến tranh, chiếc kính hiển vi cũng là vũ khí chiến đấu
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, điều kiện thuốc men và trang thiết bị y tế vô cùng thiếu thốn. Nhiều thương binh đứng trước nguy cơ tử vong vì nhiễm trùng vết thương, trong khi nguồn thuốc kháng sinh khan hiếm.
Trước thực tế ấy, Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã kiên trì nghiên cứu, tìm cách sản xuất dung dịch penicillin phục vụ điều trị thương binh ngay trong điều kiện kháng chiến gian khổ. Công trình này góp phần quan trọng vào việc cứu chữa những người lính bị thương, giảm nguy cơ nhiễm trùng và bảo vệ sức khỏe cho lực lượng kháng chiến.
Hãy thử hình dung giữa núi rừng chiến khu, khi phương tiện nghiên cứu còn thô sơ, hóa chất và dụng cụ đều thiếu thốn, người thầy thuốc vẫn miệt mài bên những mẫu vật, những ống nghiệm và các thiết bị đơn giản. Mỗi kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có thể đem lại cơ hội sống cho những người lính đang chiến đấu nơi tiền tuyến.
Với Giáo sư Đặng Văn Ngữ, phòng thí nghiệm không nhất thiết phải là một tòa nhà khang trang; khoa học cũng không thể tách rời cuộc sống của nhân dân. Ở bất cứ nơi đâu có người bệnh cần được cứu chữa, ở đó người thầy thuốc phải tìm cách cống hiến.
Chính tinh thần ấy đã làm nên hình ảnh một nhà khoa học vừa tài năng, vừa giàu lòng nhân ái, luôn tìm cách biến tri thức thành sức mạnh phục vụ cuộc kháng chiến của dân tộc.
3. Chuyến đi cuối cùng vào chiến trường và sự hy sinh giữa tuổi đời cống hiến
Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc, Giáo sư Đặng Văn Ngữ tiếp tục dành tâm huyết cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và xây dựng ngành y học nước nhà. Ông là Viện trưởng đầu tiên của Viện Sốt rét, cơ sở đặt nền móng quan trọng cho công tác nghiên cứu và phòng, chống bệnh sốt rét ở Việt Nam.
CÔN TRÙNG QUY NHƠN
+1
Nhưng khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ngày càng ác liệt, bệnh sốt rét trở thành mối đe dọa lớn đối với sức khỏe bộ đội và thanh niên xung phong trên các chiến trường. Những người lính không chỉ phải đối mặt với bom đạn mà còn phải chiến đấu với căn bệnh nguy hiểm, làm suy giảm sức lực và khả năng chiến đấu.
Trước tình hình ấy, dù tuổi đã cao, Giáo sư Đặng Văn Ngữ vẫn quyết tâm xin vào chiến trường để trực tiếp nghiên cứu các biện pháp phòng, chống sốt rét và thực hiện hướng nghiên cứu vắc-xin phòng bệnh.
Đầu năm 1967, ông cùng đoàn cán bộ khoa học lên đường vào chiến trường Trị – Thiên. Hành trang của ông là kiến thức, kinh nghiệm, những dụng cụ nghiên cứu và một niềm tin mãnh liệt rằng khoa học phải đến tận nơi nhân dân và chiến sĩ đang cần.
Ngày 1 tháng 4 năm 1967, trong khi đang thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu tại chiến trường Thừa Thiên – Huế, Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã hy sinh trong một trận bom của quân đội Mỹ. Ông ra đi khi công trình nghiên cứu vắc-xin phòng sốt rét vẫn còn dang dở, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với gia đình, đồng nghiệp và nền y học Việt Nam.
CÔN TRÙNG QUY NHƠN
+2
Sự hy sinh ấy là một minh chứng xúc động cho tinh thần dấn thân của người trí thức cách mạng: không đứng ngoài những gian khổ của đất nước, không chỉ nghiên cứu vì danh tiếng cá nhân, mà sẵn sàng đem cả cuộc đời mình phục vụ nhân dân.
Ông không ngã xuống khi đang cầm súng, nhưng ông đã chiến đấu đến giây phút cuối cùng bằng tri thức, trách nhiệm và trái tim của một người thầy thuốc.
4. Di sản của người thầy thuốc anh hùng
Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ đã để lại những dấu ấn sâu đậm trong lịch sử y học Việt Nam. Các công trình nghiên cứu của ông về penicillin, ký sinh trùng và muỗi truyền bệnh sốt rét có giá trị quan trọng đối với y học và công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Với những đóng góp to lớn, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ cho các công trình khoa học tiêu biểu. Tên tuổi của ông trở thành biểu tượng đẹp về người trí thức yêu nước, nhà khoa học tận tụy và người thầy thuốc hết lòng vì sự sống của con người.
CÔN TRÙNG QUY NHƠN
+2
Điều đáng quý nhất mà ông để lại không chỉ là những công trình khoa học, mà còn là một bài học sâu sắc về lý tưởng sống: học tập để phụng sự, nghiên cứu để cống hiến, và đặt lợi ích của nhân dân, của Tổ quốc lên trên lợi ích riêng của bản thân.
5. Bài học cho thế hệ trẻ hôm nay
Câu chuyện về Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ nhắc nhở thế hệ trẻ rằng lòng yêu nước không chỉ thể hiện qua những việc làm lớn lao, mà còn được vun đắp từ tinh thần trách nhiệm trong từng nhiệm vụ hằng ngày.
Đối với đoàn viên, thanh niên xã Mường Khiêng, tấm gương của ông gợi mở những bài học thiết thực:
Nuôi dưỡng khát vọng học tập, làm chủ tri thức: Không ngừng nâng cao trình độ, kỹ năng và năng lực ứng dụng khoa học, công nghệ vào học tập, lao động và công tác.
Sống có lý tưởng, có trách nhiệm: Biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân; chủ động đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn, sẵn sàng đến những nơi người dân cần sự giúp đỡ.
Lấy tinh thần phục vụ nhân dân làm thước đo cống hiến: Tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ công.
Kiên trì, sáng tạo và không ngại gian khó: Biến kiến thức thành hành động, biến nhiệt huyết tuổi trẻ thành những công trình, phần việc cụ thể, thiết thực vì cộng đồng.
Mỗi đoàn viên hôm nay có thể chưa làm được những việc lớn lao như các thế hệ đi trước, nhưng hoàn toàn có thể bắt đầu bằng một hành động nhỏ, một nhiệm vụ được hoàn thành tốt, một việc làm có ích cho bản làng và một tinh thần trách nhiệm được giữ vững mỗi ngày.
Bởi truyền thống cách mạng chỉ thực sự sống mãi khi được thế hệ hôm nay tiếp nối bằng hành động cụ thể.
🌻 Lời kết – Tri ân người trí thức dấn thân
Có những cuộc đời khép lại giữa bom đạn, nhưng lý tưởng và những giá trị tốt đẹp mà họ để lại vẫn tiếp tục lan tỏa qua nhiều thế hệ.
Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ đã dành cả cuộc đời cho khoa học, cho người bệnh và cho Tổ quốc. Hình ảnh người thầy thuốc miệt mài nghiên cứu giữa chiến trường sẽ mãi là ngọn lửa soi sáng tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ Việt Nam.
Tuổi trẻ Mường Khiêng hôm nay nguyện tiếp bước các thế hệ cha anh, ra sức học tập, rèn luyện, sáng tạo, tình nguyện vì cộng đồng; góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển, văn minh và giàu đẹp.
Xin nghiêng mình tưởng nhớ và tri ân Giáo sư, bác sĩ, Anh hùng Lao động, liệt sĩ Đặng Văn Ngữ — người chiến sĩ trên mặt trận khoa học, người thầy thuốc trọn đời vì sự sống của nhân dân!
