Giáo sư, Bác sĩ Hồ Đắc Di: Người thầy vĩ đại và đại cây tùng của nền Y học Việt Nam

Giáo sư, Bác sĩ Hồ Đắc Di (11/05/1900 – 25/06/1984) là một biểu tượng kiệt xuất của nền y học và giáo dục Việt Nam hiện đại. Xuất thân trong một gia đình danh gia vọng tộc ở Huế, ông sang Pháp du học và tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa tại Đại học Paris năm 1927. Với năng lực kiệt xuất, ông trở thành người Việt Nam duy nhất thời Pháp thuộc được phong chức danh Giáo sư Đại học Y Dược Hà Nội và là phẫu thuật viên người Việt duy nhất được phép mổ tại Bệnh viện Phủ Doãn (nay là Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức).

Trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học, ông đóng góp hàng chục công trình mang giá trị thực tiễn và học thuật cao. Nổi bật nhất là phương pháp phẫu thuật nối thông dạ dày - tá tràng để điều trị chứng hẹp môn vị do loét dạ dày — một sáng kiến y học được cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao lúc bấy giờ vì tính hiệu quả và độ an toàn cho bệnh nhân.

Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, gạt bỏ những đãi ngộ và danh vọng cá nhân, Giáo sư Hồ Đắc Di quyết định đi theo kháng chiến, đem trọn tài năng phục vụ nhân dân và Tổ quốc. Ông được Chính phủ lâm thời giao trọng trách làm Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội — trường đại học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa — và giữ cương vị này suốt hơn 30 năm (1945 – 1976).

Trong những năm tháng kháng chiến thiếu thiếu đủ bề ở chiến khu Việt Bắc, ông cùng các đồng nghiệp vừa tổ chức cứu chữa thương bệnh binh, vừa dựng trường giảng dạy trong rừng để đào tạo nên những thế hệ bác sĩ kiệt xuất cho đất nước như GS. Tôn Thất Tùng, GS. Đặng Văn Ngữ, GS. Đỗ Xuân Hợp. Không chỉ là một nhà phẫu thuật tài hoa và nhà quản lý giáo dục tầm cỡ, ông còn là Hiệu trưởng sáng lập Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và là Chủ tịch đầu tiên của Tổng hội Y học Việt Nam.

Với những cống hiến đặc biệt to lớn cho sự nghiệp bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển nền y học nước nhà, Giáo sư Hồ Đắc Di đã được Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu cao quý, trong đó có Huân chương Độc lập hạng Nhất và Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ (đợt 1). Tên của ông hiện nay được đặt cho nhiều tuyến đường và trường học tại các thành phố lớn trên cả nước.