GIÁO SƯ, BÁC SĨ, LIỆT SĨ ĐẶNG VĂN NGỮ – NHÀ KHOA HỌC HIẾN TRỌN ĐỜI CHO TỔ QUỐC

Sinh ra trên quê hương Thừa Thiên – Huế, trưởng thành trong môi trường học thuật, Đặng Văn Ngữ sớm bộc lộ tư chất thông minh và niềm đam mê nghiên cứu khoa học. Năm 1943, ông được cử sang Nhật Bản tu nghiệp. Tại Tokyo, bằng tài năng và sự cần mẫn, ông nhanh chóng ghi dấu ấn trong giới khoa học với nhiều công trình nghiên cứu về vi sinh vật và ký sinh trùng. Đặc biệt, ông đã tìm ra giống nấm có khả năng sản xuất Penicillin – loại kháng sinh quý giá bậc nhất lúc bấy giờ.

Thế nhưng, giữa tương lai rộng mở nơi đất khách, trái tim người trí thức Việt Nam vẫn luôn hướng về Tổ quốc. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, ông từ bỏ cuộc sống ổn định cùng những điều kiện nghiên cứu thuận lợi tại Nhật Bản để trở về Việt Nam, mang theo hành trang giản dị chỉ gồm vài bộ quần áo và một ống giống nấm Penicillin quý giá.

Cuối năm 1949, sau hành trình đầy gian nan vượt qua nhiều quốc gia và núi rừng hiểm trở, Đặng Văn Ngữ trở về chiến khu. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, ông bắt tay ngay vào việc nghiên cứu sản xuất thuốc kháng sinh phục vụ kháng chiến. Một ngôi chùa nhỏ ở Yên Thành được cải tạo thành phòng thí nghiệm. Không có thiết bị hiện đại, ông cùng đồng nghiệp tận dụng tre nứa, ống sậy, nguyên liệu sẵn có trong dân để tiến hành nghiên cứu.

Từ những điều kiện thô sơ ấy, những lọ Penicillin đầu tiên của Việt Nam đã ra đời. Thành công đó không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn góp phần cứu sống hàng nghìn thương binh, chiến sĩ trên các chiến trường, giảm bớt những đau đớn và mất mát do chiến tranh gây ra.

Sau đó, tại chiến khu Việt Bắc, Giáo sư Đặng Văn Ngữ tiếp tục đào tạo nhiều thế hệ cán bộ y tế, dược sĩ, bác sĩ trẻ. Ông không chỉ là một nhà khoa học mà còn là một người thầy tận tụy, luôn truyền cho học trò tinh thần vượt khó, sáng tạo và phụng sự Tổ quốc bằng tri thức.

Hòa bình lập lại ở miền Bắc, Giáo sư Đặng Văn Ngữ lại dồn tâm huyết cho cuộc chiến chống sốt rét – căn bệnh từng cướp đi sinh mạng của biết bao người dân và chiến sĩ. Ông cùng đồng nghiệp lặn lội đến những vùng rừng núi xa xôi nhất để khảo sát thực địa, nghiên cứu muỗi truyền bệnh và tìm kiếm giải pháp phòng chống hiệu quả.

Có những đêm giữa núi rừng, ông cùng cộng sự ngồi hàng giờ làm mồi cho muỗi đốt để bắt mẫu nghiên cứu. Không quản ngại gian khổ, hiểm nguy, ông trực tiếp đi đến những nơi sốt rét hoành hành dữ dội nhất với mong muốn tìm ra phương pháp bảo vệ sức khỏe cho nhân dân và bộ đội.

Năm 1964, nhờ những đóng góp to lớn của ông và ngành y tế, số người mắc sốt rét ở miền Bắc giảm mạnh. Nhưng khi biết hàng vạn cán bộ, chiến sĩ ở chiến trường miền Nam vẫn đang chống chọi với căn bệnh nguy hiểm này, Giáo sư Đặng Văn Ngữ tiếp tục xin vào chiến trường B để nghiên cứu thực địa.

Dù tuổi đã cao, ông vẫn kiên trì rèn luyện sức khỏe để đủ điều kiện hành quân vào Nam. Năm 1967, ông cùng đoàn công tác đặc biệt vượt Trường Sơn tiến vào chiến trường Trị Thiên – Huế. Tại đây, ông tiếp tục nghiên cứu vaccine chống sốt rét và các giải pháp y tế phục vụ kháng chiến.

Ngày 1 tháng 4 năm 1967, trong một trận ném bom B-52 của không quân Mỹ trên dãy Trường Sơn, Giáo sư Đặng Văn Ngữ cùng các cộng sự đã anh dũng hy sinh. Ông ra đi như một người lính thực thụ, ngã xuống giữa chiến trường khi đang thực hiện sứ mệnh cứu người.

Sự hy sinh của Giáo sư Đặng Văn Ngữ là mất mát lớn đối với nền y học nước nhà. Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu, những thế hệ học trò và những giá trị mà ông để lại vẫn tiếp tục được kế thừa, phát triển cho đến hôm nay.