Giáo sư, Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch: Bậc đại trí thức ngã xuống nơi chiến trường (1909 - 1968)
Trong hàng ngũ những trí thức lớn từ bỏ vinh hoa phú quý để theo cách mạng, Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch là một tấm gương chói lọi về y đức và lý tưởng cống hiến. Sinh ra trong một gia đình quý tộc, tốt nghiệp Đại học Y khoa tại Pháp, ông trở về Sài Gòn mở phòng khám và nhanh chóng trở thành một bác sĩ danh tiếng, giàu có bậc nhất. Thế nhưng, trước nỗi đau của dân tộc mất nước, ông đã từ bỏ tất cả để đi theo tiếng gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trở thành Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào năm 1945.
Suốt thời kỳ kháng chiến chống Pháp và những năm xây dựng miền Bắc, Phạm Ngọc Thạch là người đặt nền móng cho hệ thống y tế nhân dân Việt Nam. Ông có đóng góp to lớn trong việc nghiên cứu và áp dụng thành công vắc-xin BCG phòng lao, chế tạo thuốc kháng sinh nội sinh, và đề xướng mô hình y tế dự phòng màng lưới xã/phường. Nhờ những đóng góp xuất sắc, ông được vinh danh trên trường quốc tế và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.
Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, khi chiến trường miền Nam (B2) bước vào giai đoạn ác liệt nhất, thương binh và bộ đội hy sinh vì bệnh sốt rét, bệnh đường ruột rất nhiều. Dù tuổi đã cao và sức khỏe yếu, với tư cách là Bộ trưởng Bộ Y tế, Phạm Ngọc Thạch đã kiên quyết làm đơn tình nguyện vượt Trường Sơn vào thẳng chiến trường miền Nam để trực tiếp nghiên cứu cách chữa bệnh cho bộ đội. Ông sống, làm việc, và ăn ở cùng chiến sĩ trong những căn hầm dột nát giữa rừng sâu Tây Ninh. Ngày 7 tháng 11 năm 1968, do làm việc quá sức và lây nhiễm bệnh ác tính từ chiến trường, ông đã trút hơi thở cuối cùng ngay trên mảnh đất quê hương miền Nam. Phạm Ngọc Thạch hy sinh mang theo sự tiếc thương vô hạn của cả nước, trở thành biểu tượng cao quý nhất của người tri thức dấn thân vì nước, vì dân.
