GIÁO SƯ CAO XUÂN HUY – TẤM GƯƠNG TẬN TỤY VỚI SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC

Sinh ngày 28/5/1900 tại làng Thịnh Mỹ, xã Cao Xá, phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, ông trưởng thành trong gia đình có truyền thống khoa bảng, hiếu học. Được tiếp cận với sách vở từ nhỏ, ông sớm hình thành vốn tri thức sâu rộng, tạo nền tảng cho con đường nghiên cứu và giảng dạy sau này.

Năm 1922, ông đỗ Thành chung tại Huế, sau đó theo học Trường Cao đẳng Sư phạm Đông Dương và tốt nghiệp năm 1925. Năm 1926, ông tham gia Đảng Tân Việt; giai đoạn 1927–1928, ông bị bắt và đày đi Lao Bảo. Những năm tiếp theo, dù cuộc sống nhiều khó khăn, ông vẫn bền bỉ học tập, nghiên cứu và giảng dạy tại nhiều nơi như Biên Hòa, Sài Gòn và Huế.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông được mời làm giáo sư Trường Đại học Việt Nam. Năm 1949, ông tham gia giảng dạy triết học tại lớp Đại học Văn khoa ở vùng tự do Liên khu IV. Từ năm 1951, ông công tác tại Trường Dự bị Đại học Việt Nam ở Thanh Hóa; từ năm 1957, tiếp tục giảng dạy tại Trường Đại học Tổng hợp và Trường Đại học Sư phạm. Năm 1959, ông chuyển về Viện Văn học, tiếp tục nghiên cứu và truyền dạy tri thức về triết học, chữ Hán và văn học cổ phương Đông. Năm 1960, ông được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì.

Từ năm 1965 đến năm 1968, ông là giáo sư chính của lớp Đại học Hán học do Viện Văn học tổ chức - lớp đại học Hán học đầu tiên ở nước ta theo tư liệu được cung cấp. Sau đó, ông tiếp tục đào tạo các lớp Hán học nâng cao, tham gia giảng dạy và bồi dưỡng chuyên sâu về Hán Nôm. Trong suốt khoảng 50 năm, từ năm 1925 đến năm 1975, ông bền bỉ đứng trên bục giảng, góp phần đào tạo nhiều thế hệ học trò, nhà nghiên cứu và cán bộ giảng dạy.

Với những cống hiến xuất sắc cho khoa học và giáo dục, Giáo sư Cao Xuân Huy được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu tiên năm 1996. Ông qua đời ngày 22/10/1983 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 84 tuổi, để lại dấu ấn sâu đậm trong nền giáo dục và nghiên cứu Hán học Việt Nam.

Từ tấm gương Giáo sư Cao Xuân Huy, tôi càng ý thức rõ trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc không ngừng học tập, rèn luyện, nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo và tận tâm với công việc. Tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được vận dụng để phục vụ con người và sự phát triển của đất nước. Noi gương những nhà giáo, nhà khoa học đi trước chính là cách thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống hiếu học, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển.