Giáo sư Đặng Văn Ngữ – Người từ bỏ vinh hoa để dâng hiến trọn đời cho y học kháng chiến
Tấm gương ngời sáng về trí tuệ và đạo đức cách mạng của vị giáo sư đầu ngành từ bỏ cuộc sống vinh hoa ở nước ngoài về chiến khu chế tạo Penicillin và hy sinh dưới thảm bom B52 khi nghiên cứu vaccine sốt rét
Có những trí thức lớn mà danh tiếng của họ đã vượt ra tầm thế giới, nhưng họ sẵn sàng từ bỏ cuộc sống nhung lụa ở nước ngoài để trở về nước, dấn thân vào gian khổ cùng nhân dân kháng chiến. Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ – người đặt nền móng cho ngành Ký sinh trùng học Việt Nam – chính là một nhân cách lớn như thế.
Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo ở Huế, tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa xuất sắc năm 1937 tại Đại học Đông Dương, ông từng có thời gian tu nghiệp vẻ vang tại Nhật Bản. Năm 1949, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông từ bỏ mọi vinh hoa phú quý tại Tokyo để băng rừng về chiến khu Việt Bắc. Tại đây, trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, ông đã lập nên kỳ tích vô tiền khoáng hậu: nghiên cứu sản xuất thành công "nước lọc Penicillin" từ nấm ngô, cứu sống hàng vạn thương binh khỏi bị nhiễm trùng hoại tử vết thương.
Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, nhận thấy bệnh sốt rét hoành hành dữ dội cướp đi sinh mạng và sức chiến đấu của hàng vạn chiến sĩ Trường Sơn, dù đã lớn tuổi, Giáo sư Đặng Văn Ngữ vẫn quyết tâm xin đi B để nghiên cứu vaccine phòng chống sốt rét tại chỗ. Để có sức khỏe hành quân vượt Trường Sơn, hằng ngày ông lặng lẽ khoác ba lô chứa gạch nặng dần lên đến 25kg gạo để tập luyện. Giữa rừng già Trường Sơn, vị giáo sư đầu ngành không ngại xắn ống quần làm "mồi" cho muỗi đốt để bắt muỗi nghiên cứu. Ngày 1/4/1967, trong một trận bom rải thảm bằng B52 của Mỹ tại phía Tây Thừa Thiên Huế, người trí thức vĩ đại ấy đã anh dũng hy sinh khi công trình vaccine còn dang dở. Sự hy sinh của ông là tổn thất vô cùng lớn lao, nhưng tinh thần dấn thân, phụng sự Tổ quốc đến hơi thở cuối cùng của ông mãi là biểu tượng ngời sáng của trí thức Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh.
