Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Trần Văn Giàu – "Trí thức cách mạng kiệt xuất" kiến trúc sư Khởi nghĩa Mùa thu năm 1945 tại Sài Gòn - Nam Bộ

Trần Văn Giàu sinh năm 1911 tại xã An Lục Long, huyện Châu Thành, tỉnh Long An. Được đào tạo bài bản tại Đại học Phương Đông (Lênin-grát, Liên Xô), ông sở hữu tư duy lý luận sâu sắc cùng nhãn quan chính trị vô cùng sắc bén. Trở về nước hoạt động, ông trở thành ngọn cờ đầu của phong trào cách mạng Nam Kỳ trong những năm tháng đầy gian khó.

Trên cương vị Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ giai đoạn 1943 – 1945, Trần Văn Giàu đã đưa ra những quyết sách mang tính bước ngoặt. Ông nhận định rõ Sài Gòn - Gia Định là trung tâm sào huyệt của quân địch tại miền Nam, nơi hội tụ nhiều phe phái chính trị phức tạp. Với tài vận động quần chúng xuất sắc, ông đã sáng tạo đưa lực lượng Thanh niên Tiền phong gia nhập Mặt trận Việt Minh, nhanh chóng tập hợp hàng trăm nghìn thanh niên, trí thức, công nhân và các tầng lớp nhân dân vào khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đêm 24 rạng sáng 25 tháng 8 năm 1945, dưới sự chỉ đạo quyết đoán của Trần Văn Giàu, hàng trăm nghìn quần chúng nhân dân cùng lực lượng vũ trang tự vệ từ các ngả đường rầm rộ tiến vào trung tâm Sài Gòn. Chỉ trong vòng một ngày, các cơ quan đầu não của chính quyền tay sai như Dinh Khâm sai, Sở Cảnh sát, Bưu điện Sài Gòn đều bị chiếm giữ mà không tốn nhiều xương máu.

Thắng lợi áp đảo tại Sài Gòn ngày 25 tháng 8 năm 1945 đã đập tan bộ máy đô hộ, tạo làn sóng dây chuyền cho toàn bộ các tỉnh Nam Bộ nổi dậy giành chính quyền hoàn toàn. Tài năng chỉ huy, khí chất của một nhà trí thức cách mạng lớn như Trần Văn Giàu đã để lại dấu ấn lịch sử không thể phai mờ trong bản hùng ca Mùa thu Độc lập của Nam Bộ Thành đồng.