Giáo sư Tạ Quang Bửu cùng người vợ của mình

Nhưng ít ai biết rằng, để có thể chuyên tâm dành nhiều thời gian cho nghiên cứu khoa học thì sau lưng cụ luôn có một hậu phương vững chắc. Đó là cụ bà Hoàng Thị Kim Oanh- người vợ tảo tần, hậu phương vững chắc, lo toan mọi việc lớn nhỏ trong gia đình, yêu thương chồng con hết mực.Tình yêu và hôn nhân của 2 cụ cũng là một câu chuyện đặc biệt mà theo lời cụ bà từng kể với các con cháu, đó là “tiếng sét ái tình”.Thời điểm hai người quen nhau, cụ ông ở Huế, cụ bà ở Hà Nội. Trong một lần theo cha vào Huế, cụ gặp cụ ông. Cả hai “ưng mắt” nhau ngay lần gặp đầu tiên. Chỉ sau một vài câu trao đổi, hôn sự coi như đã được ấn định. Đám cưới được tổ chức khoảng chừng hơn 1 năm sau.Ngày ấy, cùng với bà Hoàng Thị Minh Hồ (con gái nhà nho yêu nước, thương gia Hoàng Đạo Phương, vợ nhà tư sản dân tộc yêu nước Trịnh Văn Bô) là chị họ con ông bác ruột, cụ bà Hoàng Thị Kim Oanh được coi là một trong những hoa khôi đất Hà Thành, không thiếu người theo đuổi. Vì thế, khi về làng Đại Yên làm đám cưới, dân làng vẫn xì xào “sao hoa khôi mà lại đi lấy ông vừa lùn, vừa đen, vừa xấu thế”.Đó là câu chuyện vui về “nhan sắc” của cụ ông khi đứng cạnh cụ bà, chứ kỳ thực khi ấy cha ông đã khá có tiếng khi là huynh trưởng của Hội Hướng đạo sinh Trung kỳ.Điều đặc biệt hơn trong cuộc hôn nhân của 2 cụ là trước đó, Tạ Quang Bửu và nhà văn hoá Hoàng Đạo Thuý - bố vợ cụ - vẫn coi nhau là “anh em”, có mối quan hệ rất gần gũi và thân thiết. GS Tạ Quang Bửu chỉ kém bố vợ mình 10 tuổi và hơn vợ tới 16 tuổi. Tuy nhiên, trái lại với nhiều dự đoán thông thường, cụ Hoàng Đạo Thuý hết sức ủng hộ mối lương duyên của GS Tạ Quang Bửu với con gái mình, có lẽ phần nhiều vì trân quý và nể trọng trí tuệ của “người anh em”.Cuộc hôn nhân của 2 cụ hạnh phúc và yên ấm với 6 người con - 4 trai, 2 gái lần lượt ra đời. Chưa bao giờ, cụ ông nặng nhẹ với cụ bà một lời. Từ khi kết hôn cho tới lúc cụ ông rời xa trần thế, hai người vẫn luôn gọi nhau là “anh - em” - cách xưng hô ngọt ngào mà ở thời ông bà ít người dùng.Là vợ của một nhà khoa học “chỉ biết đọc sách và nghiên cứu”, vậy nên cụ bà là người quán xuyến, lo toan mọi việc trong gia đình để chồng không bao giờ phải phiền lòng.Ông Thiếu tướng Tạ Quang Chính- người con trai thứ tư của GS Tạ Quang Bửu kể rằng, một hình ảnh luôn khắc ghi trong trí nhớ của ông về mẹ. “Mỗi khi có khách của ông tới nhà, bà đon đả ra chào và mời nước. Bà còn nhớ cả sở thích của mỗi vị khách ghé thăm. Nhưng bà chỉ luôn dừng lại ở đó, ngay sau khi rót nước xong, bà lui về ngay phía sau, không bao giờ tham gia vào những cuộc trò chuyện của cha tôi và các vị khách, dù đó là những người đã cực kỳ gần gũi, thân thiết với ông”.Ông Chính nhớ rằng dù gặp nhiều khó khăn nhưng mẹ ông chưa từng phàn nàn chuyện tiền nong, cơm áo với chồng. Ngay cả trong những giai đoạn khó khăn nhất, “ngày nào bà cũng lo cho chồng được một tách cà phê, vài lát bánh mỳ vào bữa sáng”. Còn GS Bửu, vốn dĩ chỉ cần tiền để làm 3 việc: mua sách, cắt tóc và thi thoảng hút điếu thuốcMãi về sau, khi chứng kiến sự vất vả của vợ con, cụ Bửu mới bắt đầu quan tâm hơn một chút tới kinh tế gia đình. Sau khi sinh cô con gái út, cụ bỏ thuốc để có thêm chút tiền cho vợ xoay xở. Lúc ấy, cụ đang là hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa Hà Nội.Những năm cuối đời của cụ cũng là giai đoạn khó khăn của người công chức, gia đình nào cũng phải nuôi 1-2 con lợn để tăng gia sản xuất. Mỗi lần nhận nhuận bút viết bài ở đâu đó, cụ lại đưa cho vợ để mua lợn giống.Vào ngày cụ Tạ Quang Bửu mất mất. Khi cụ Tố Hữu đến viếng, có hỏi thăm cụ bà ‘chắc những năm cuối đời, cụ Bửu cũng vất vả, khó khăn lắm’. Lúc ấy, cụ bà mới nói một câu: ‘Không, tôi cũng nuôi lợn, nuôi gà, đảm bảo sức khoẻ cho anh (Bửu)’. Câu nói ấy của cụ bà có lẽ cũng vừa như một lời trách, vừa coi đó là một chuyện bình thường suốt bao năm qua mà người vợ hiền thảo ấy vẫn làm.