Giáo sư, tiến sĩ, Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Đức Dân

Nguyễn Đức Dân là người sống rất trọng tình. Đó là cái tình không chỉ ồn ào, thoáng qua mà sâu lắng bền lâu. Từ năm 1988, do nhu cầu công tác, ông và một số giáo sư lão thành của ngành Ngữ văn đã vào thành phố Hồ Chí Minh để xây dựng và phát triển đội ngũ các nhà khoa học ở phía Nam sau khi đất nước thống nhất. Con đường dài hai ngàn cây số không bao giờ làm giảm nhiệt tình của ông đối với cái nôi khoa học, nơi ông lập nghiệp từ thuở ban đầu. Đó là Khoa Ngữ văn Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Hàng năm “đến hẹn lại lên”, ông thường ra Hà Nội giảng dạy tại các cơ sở đào tạo hoặc tham gia phản biện luận án tién sĩ ở một số hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp Nhà nước. Ông cũng là thành viên tích cực tham gia giảng dạy chuyên đề sau đại học và giảng dạy các môn học cơ bản, nâng cao cho sinh viên hệ Chất lượng cao của Khoa Ngôn ngữ học Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN. Mỗi lần ra Bắc, ông không quên các học trò cũ của mình nay đang công tác tại trường và các cơ quan, viện nghiên cứu ở Hà Nội. Ông thường dành những cuốn sách mới xuất bản đem tặng học trò. Đồng thời ông cũng vô cùng phấn khởi mỗi khi các trò của mình có một công trình được xuất bản. Cái tình của ông thật trầm lắng mà sâu sắc. Nó được thể hiện ở mỗi cuộc gặp gỡ, mỗi phút trò chuyện. Không chỉ có niềm vui, mà ngay cả ai đó có nỗi buồn, gặp trắc trở hay oan khiên, ông đều cảm thông, chia sẻ, động viên bằng những lời mộc mạc nhưng vô cùng cảm động.

 GS. Nguyễn Đức Dân còn là một người nhiệt huyết và đầy trách nhiệm. Nhắc đến ông, mặc dù mấy chục năm đã trôi qua, nhưng đến nay nhiều  người trong Khoa Ngữ văn vẫn còn nhớ đến công lao không nhỏ của ông trong việc kiến tạo ra những mối quan hệ hợp tác với nước ngoài. Đó là năm 1979-1980, khi sang giảng dạy tại Đại học Paris 7 (Cộng hoà Pháp) ông đã mở ra một chặng đường mới trong hợp tác giảng dạy giữa hai trường Đại học Paris 7 và Đại học Tổng hợp Hà Nội. Có nhiều chuyến công du của các thầy cô giáo Khoa Ngữ văn sang nước Pháp bắt đầu từ đây. Chỉ riêng việc tạo cầu nối cho những người đi sau tiếp tục “xuất dương” có thể nói ông là một người rất có ý thức trách nhiệm đối với đồng nghiệp và thế hệ trẻ.

Sự nghiệp đào tạo của giáo sư đã trải qua gần nửa thế kỷ. Bây giờ khắp ba miền Trung - Nam - Bắc đều có những học trò  được ông đào tạo đã trở thành các nhà nghiên cứu, giáo sư, tiến sĩ. Không những thế, ông còn có công đào tạo nhiều sinh viên, nghiên cứu sinh nước ngoài. Cho đến nay, ông đã hướng dẫn thành công tổng cộng là 10 luận án tiến sĩ và phó tiến sĩ.

Được Nhà nước phong hàm Giáo sư từ năm 1996, ông luôn phát huy những năng lực chuyên môn của mình để vừa giảng dạy, vừa nghiên cứu và đào tạo các thế hệ cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ. Cho đến nay, ngoài các bài viết đăng trên tạp chí chuyên ngành ông còn cho xuất bản nhiều công trình nghiên cứu có giá trị như: Dictionnaire de fréquence du Vietnamien,  Ngôn ngữ học thống kê: Tuyển tập tiếng cười thế giới, Từ điển các từ tiếng Việt gốc Pháp (viết chung), Hội Nghiên cứu và Giảng dạy Lôgích và tiếng Việt, Tiếng Việt: dùng cho đại học đại cương, Nhập môn thống kê ngôn ngữ học, Ngữ dụng học, Thống kê ngôn ngữ học: một số ứng dụng,  Nhập môn Logic hình thức & Logic phi hình thức, Từ câu sai đến câu hay.

Năm nay, GS. Nguyễn Đức Dân sắp bước sang tuổi 79. Các thế hệ học trò vẫn đang chờ đón những bài giảng của ông để học ông một phong cách làm việc, rèn luyện và phấn đấu không mệt mỏi cùng với những tri thức mà ông đã tích luỹ của một đời tâm huyết làm thầy và làm khoa học.