Giáo sư Tôn Thất Tùng: Bậc thầy y học Việt Nam và phát minh "cắt gan khô" làm rạng danh thế giới

Giáo sư, Viện sĩ, Bác sĩ Tôn Thất Tùng sinh ngày 10 tháng 5 năm 1912 tại Thừa Thiên Huế, là một trong những tên tuổi lớn nhất của y học Việt Nam và thế giới trong lĩnh vực ngoại khoa, đặc biệt là giải phẫu gan. Ngay từ thời trẻ, ông đã thể hiện bản lĩnh kiên cường và trí tuệ vượt trội khi là sinh viên y khoa duy nhất đấu tranh thành công và trúng tuyển kỳ thi nội trú đầu tiên tại các bệnh viện ở Hà Nội dưới thời Pháp thuộc. Bước ngoặt lớn trong sự nghiệp khoa học của ông bắt đầu từ những năm tháng miệt mài tự tay phẫu tích hơn 200 lá gan của tử thi tại phòng mổ để nghiên cứu tường tận về hệ thống mạch máu trong gan. Từ công trình nghiên cứu công phu này, ông đã làm thay đổi hoàn toàn quan niệm y học thời bấy giờ vốn xem gan là cơ quan không thể mổ xẻ vì nguy cơ chảy máu chết người. Năm 1939, ông đã sáng tạo ra phương pháp phẫu thuật thắt tĩnh mạch gan trước khi cắt nhu mô gan, giúp giảm thiểu tối đa lượng máu mất và rút ngắn thời gian một ca mổ gan từ vài tiếng đồng hồ xuống chỉ còn từ 4 đến 8 phút. Kỹ thuật đột phá này được quốc tế vinh danh là "Phương pháp cắt gan khô" hay "Phương pháp Tôn Thất Tùng", khiến giới y học toàn cầu phải kinh ngạc và khâm phục. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, với lòng yêu nước nồng nàn và sau cuộc gặp gỡ đầy cảm화 với Chủ tịch Hồ Chí Minh, bác sĩ Tôn Thất Tùng đã quyết định ở lại chiến khu, gắn bó trọn đời với nền y học kháng chiến và kiến thiết đất nước. Ông từng giữ nhiều trọng trách quan trọng như Thứ trưởng Bộ Y tế, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt - Đức, Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại Đại học Y Dược Hà Nội, đồng thời là người đặt nền móng cho việc phát triển các lĩnh vực chuyên sâu như mổ sọ não, ngoại nhi và mổ tim bằng máy tim phổi nhân tạo ở nước ta. Không chỉ làm rạng danh nền y học nước nhà trên trường quốc tế với Huy chương Lannelongue cao quý của Viện Hàn lâm Phẫu thuật Paris năm 1977, ông còn là nhà khoa học dũng cảm đi đầu trong việc nghiên cứu và công bố những thiệt hại nặng nề của chất độc da cam/dioxin đối với sức khỏe con người Việt Nam. Với những cống hiến vĩ đại và tầm ảnh hưởng to lớn đối với sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân cũng như phát triển khoa học kỹ thuật, ông đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lao động vào năm 1962, truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996) cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Cuộc đời làm việc không mệt mỏi, sự tận tụy đến hơi thở cuối cùng và y đức sáng ngời của Giáo sư Tôn Thất Tùng mãi mãi là tượng đài bất tử, là niềm tự hào lớn lao của các thế hệ thầy thuốc và nhân dân Việt Nam.