GIÁO SƯ TÔN THẤT TÙNG – NGƯỜI ĐƯA NGOẠI KHOA VIỆT NAM VƯƠN TẦM THẾ GIỚI
Giáo sư Tôn Thất Tùng sinh ngày 10/5/1912 tại Thanh Hóa, quê gốc ở làng Dương Xuân Thượng, huyện Hương Trà, nay thuộc thành phố Huế. Ông xuất thân trong một gia đình thuộc hoàng tộc triều Nguyễn. Cha ông là Tôn Thất Niêm, từng giữ chức Tổng đốc Thanh Hóa. Ngay từ khi còn trẻ, ông đã bộc lộ niềm đam mê đặc biệt với khoa học và y học, luôn mong muốn dùng tri thức để cứu người và phục vụ đất nước.
Năm 1931, ông ra Hà Nội học tại Trường Trung học Bảo hộ (nay là Trường Chu Văn An). Sau đó, ông theo học tại Trường Y Dược Đông Dương – ngôi trường đào tạo y khoa duy nhất ở Đông Dương lúc bấy giờ. Trong thời gian học tập, ông đã đấu tranh đòi quyền thi nội trú cho sinh viên người Việt và trở thành người Việt Nam đầu tiên đỗ xuất sắc kỳ thi nội trú của trường.
Từ năm 1935 đến năm 1939, bằng sự kiên trì đáng kinh ngạc, ông đã phẫu tích hơn 200 lá gan tử thi để nghiên cứu hệ thống mạch máu trong gan. Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án "Cách phân chia mạch máu của gan", giúp ông nhận Huy chương Bạc của Đại học Paris và đặt nền móng cho những công trình y học nổi tiếng sau này.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Tôn Thất Tùng tham gia xây dựng nền y tế của nước Việt Nam mới. Ông được giao nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời giữ nhiều trọng trách quan trọng như Giám đốc Bệnh viện Phủ Doãn, Thứ trưởng Bộ Y tế và cố vấn phẫu thuật của ngành quân y trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Trong những năm kháng chiến đầy gian khổ, ông cùng các giáo sư Hồ Đắc Di, Đặng Văn Ngữ và nhiều trí thức lớn đưa Trường Y lên chiến khu Việt Bắc. Dù điều kiện thiếu thốn, ông vẫn kiên trì đào tạo bác sĩ, nghiên cứu khoa học và xây dựng nền móng cho y học cách mạng Việt Nam.
Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất về Giáo sư Tôn Thất Tùng bắt đầu từ việc ông phát hiện giun ký sinh trong đường mật của bệnh nhân. Từ quan sát tưởng chừng rất nhỏ ấy, ông nảy ra ý tưởng nghiên cứu cấu trúc gan một cách toàn diện. Sau nhiều năm miệt mài nghiên cứu, ông sáng tạo nên phương pháp "cắt gan có kế hoạch", còn được thế giới biết đến với tên gọi "Phương pháp Tôn Thất Tùng" hay "mổ gan khô". Phương pháp này giúp rút ngắn thời gian phẫu thuật từ nhiều giờ xuống chỉ vài phút, giảm mất máu và nâng cao đáng kể tỷ lệ thành công.
Ban đầu, phương pháp của ông từng bị nhiều chuyên gia nước ngoài phản đối vì quá mới mẻ. Tuy nhiên, tại Hội nghị Phẫu thuật Quốc tế năm 1952 ở Copenhagen (Đan Mạch), công trình của ông được giới y khoa quốc tế công nhận. Từ đó, tên tuổi Tôn Thất Tùng trở thành niềm tự hào của y học Việt Nam trên trường quốc tế.
Sau năm 1954, ông giữ chức Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại Trường Đại học Y Hà Nội. Ông là người đầu tiên thực hiện phẫu thuật tim tại Việt Nam, đồng thời đặt nền móng cho nhiều chuyên ngành ngoại khoa hiện đại như gan mật, sọ não, ngoại nhi và gây mê hồi sức.
Trong suốt cuộc đời hoạt động khoa học, Giáo sư Tôn Thất Tùng đã công bố hơn 120 công trình nghiên cứu, đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ tài năng, trong đó có những tên tuổi lớn của ngành y Việt Nam. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều danh hiệu khoa học quốc tế danh giá.
Không chỉ là một bác sĩ xuất sắc, Tôn Thất Tùng còn là biểu tượng của tinh thần sáng tạo, ý chí vượt khó và khát vọng đưa trí tuệ Việt Nam sánh vai với thế giới. Những đóng góp của ông đã góp phần đưa nền ngoại khoa Việt Nam từ chỗ non trẻ trở thành một chuyên ngành có vị thế đáng kể trong khu vực.
