Giáo sư Trần Đại Nghĩa

Có một nhà khoa học tài ba, sẵn sàng từ bỏ mức lương 22 lượng vàng/tháng để theo Bác về nước phục vụ kháng chiến.

Cũng chính nhà khoa học ấy đã ghi tên mình vào việc chế tạo, cải tiến Bazooka, SKZ và SAM-2,... góp phần xoay chuyển cục diện chiến trường, tạo nên những chiến thắng lịch sử.

Không ai khác, đó chính là “Ông vua vũ khí Việt Nam” - Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa.

Sinh ngày 13/9/1913 trong một gia đình nghèo tại Vĩnh Long, chàng trai trẻ Phạm Quang Lễ sớm bộc lộ tài năng khi đỗ đầu cả hai kỳ thi tú tài ở tuổi 20.

Tuy vậy, do hoàn cảnh khó khăn, thay vì học đại học, ông buộc phải về Mỹ Tho phụ việc cho một Thư ký kế toán.

Tháng 9/1935, Phạm Quang Lễ sang Pháp du học. Tại đây, dù bị chính quyền bản xứ quản lý khắt khe, ông vẫn kiên trì tốt nghiệp kỹ sư, đồng thời bí mật thu thập, ghi chép hơn 30.000 trang tài liệu về chế tạo vũ khí.

Tháng 9/1946, nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người con ưu tú ấy rũ bỏ vinh hoa, lên đường về nước tham gia kháng chiến.

Tháng 12/1946, ông vinh dự được Bác tin tưởng giao chức Cục trưởng Cục Quân giới và đặt tên mới là Trần Đại Nghĩa.

Dưới sự chỉ đạo của vị giáo sư tài ba, súng và đạn Bazooka, súng không giật SKZ cùng bom bay lần lượt ra đời, góp phần tạo nên những chiến thắng lịch sử giai đoạn kháng chiến chống Pháp.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Trần Đại Nghĩa tiếp tục nghiên cứu thành công kỹ thuật chống bom từ trường, bom laser, cải tiến hỏa tiễn H6,... và nâng độ cao tên lửa SAM-2, góp phần bắn rơi máy bay B-52 năm 1972.

Với những đóng góp ấy, Giáo sư Trần Đại Nghĩa vinh dự được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng sáng tạo Khoa học kỹ thuật cấp Nhà nước cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Ngày nay, tên của ông được trân trọng đặt cho nhiều con đường và trường học trên khắp cả nước, như lời tri ân sâu sắc gửi tới người anh hùng tiêu biểu của dân tộc.