Giáo sư Trần Đại Nghĩa – Huyền thoại ngành Quân giới Việt Nam

Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13 tháng 9 năm 1913 tại xã Chánh Hiệp, quận Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long (nay thuộc xã Hòa Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long) và mất ngày 9 tháng 8 năm 1997 tại TP. Hồ Chí Minh. Ông là nhà khoa học lớn, Thiếu tướng đầu tiên của ngành Quân giới Việt Nam, Anh hùng Lao động, được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp giao nhiệm vụ xây dựng ngành chế tạo vũ khí cho quân đội ta trong những năm tháng kháng chiến gian khổ.

Mồ côi cha từ nhỏ, Phạm Quang Lễ vươn lên bằng tinh thần hiếu học vượt bậc và nhận học bổng sang Pháp du học năm 1935. Tại đây, ông tốt nghiệp hàng loạt bằng kỹ sư tài năng và âm thầm nghiên cứu chuyên sâu về khí tài quân sự. Năm 1946, nghe theo lời gọi của Bác Hồ, ông từ bỏ mức lương cao cùng điều kiện sống xa hoa ở Paris để trở về Việt Nam phụng sự Tổ quốc. Ông được Bác giao trọng trách Cục trưởng Cục Quân giới và trao tặng tên mới: Trần Đại Nghĩa.

Trong chiến khu Việt Bắc thiếu thiếu nguyên vật liệu và máy móc, Giáo sư Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự đã đối mặt với muôn vàn khó khăn khi nghiên cứu chế tạo súng chống xe tăng Bazooka. Với bản lĩnh khoa học kiên cường, ông đã tính toán chính xác nguyên lý nhồi thuốc nổ hình phễu và kỹ thuật đúc đầu đạn. Đầu năm 1947, súng Bazooka do Việt Nam sản xuất đã xuất kích tại trận Chùa Trầm, bắn cháy xe tăng Pháp, làm phá sản chiến thuật đột kích bằng bọc thép của địch, tạo nên bước ngoặt lớn về vũ khí trên chiến trường.

Cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Trần Đại Nghĩa là biểu tượng ngời sáng của lòng yêu nước, tinh thần xả thân vì độc lập dân tộc và trí tuệ Việt Nam. Những cống hiến vĩ đại của ông không chỉ góp phần làm nên thắng lợi của hai cuộc kháng chiến mà còn đặt nền móng vững chắc cho nền khoa học nước nhà. Thế hệ hôm nay và mai sau nguyện ghi nhớ sâu sắc công ơn của ông, quyết tâm học tập, sáng tạo để tiếp bước con đường dựng xây và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.