Giáo sư Trần Đại Nghĩa – người đặt nền móng cho sự phát triển của khoa học Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam

Giáo sư Trần Đại Nghĩa – người đặt nền móng cho sự phát triển của khoa học Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Vào đầu tháng 5/1946, khi công du đàm phán với Pháp tại Pari, cậu thanh niên Phạm Quang Lễ (sinh ra và lớn lên tại vùng đất Vĩnh Long) đã nhờ người giới thiệu muốn gặp chủ tịch Hồ Chí Minh để trình bày nguyện vọng của bản thân sau nhiều năm du học bên Pháp

Bác hỏi “Thế nguyện vọng của chú là gì?

Lễ trả lời rất nhanh: “Kính thưa cụ, nguyện vọng cao nhất của tôi là được trở về Tổ quốc cống hiến hết năng lực và tinh thần”

Đến tháng 9/1946, chuyến tàu về nước cùng Bác có 4 việt kiều trong đó có Lễ. Bác chia sẻ về khó khăn của đất nước, người băn khoăn rằng, liệu họ có chịu nổ không, Lễ liền trả lời: “Tôi chịu nổi”. Người lại hỏi, quê nhà không có kỹ sư và công nhân vũ khí, máy móc thì lại thiếu, liệu có làm được không. Lễ trả lời Bác: “Tôi làm được”. Lần gặp gỡ với Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời yêu nước của chàng thanh niên yêu nước Phạm Quang Lễ. Từ bỏ vị trí kỹ sư trưởng ở hãng nghiên cứu chế tạo máy bay Concord với mức lương tương đương 22 lượng vàng ở Pháp để theo tiếng gọi của Tổ quốc.

Cái tên Trần Đại nghĩa ra đời khi được Bác giao giữ chức vụ quan trọng Cục trưởng Quân giới. Bác căn dặn: “Việc của chú là việc đại nghĩa, vì thế, từ nay Bác đặt tên cjo chú là Trần Đại Nghĩa. Dùng bí danh này để giữ bí mật cho chú và để bảo vệ gia đình, bà con chú còn ở trong Nam”. Nói rồi, người còn giải thích ý nghĩa cái tên: “Một là họ Trần, là họ của danh tướng Trần Hưng Đạo. Hai là, Đại Nghĩa là nghĩa lớn để chú nhớ đến nhiệm vụ của mình với nhân dân, với đất nước. Đại Nghĩa còn là chữ của Nguyễn Trãi trong Bình Ngô đại cáo”.

Kể từ khắc ấy cái tên Trần Đại Nghĩa đã gắn chặt với cuộc đời của chàng thanh niên mang trong phòng lí tưởng phụng sụ tổ quốc Phạm Quang Lễ. Sau này, khi lập gia đình, vợ chồng ông cũng lấy họ “Trần” để đặt tên cho con với mong muốn nối sự nghiệp của cha với đất nước.