GIÁO SƯ TRẦN ĐẠI NGHĨA: NGƯỜI THẮP LỬA TẠI XƯỞNG QUÂN GIỚI ĐỘI CẤN
Câu chuyện về Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa – "Ông vua vũ khí" của Việt Nam. Tại Xưởng Quân giới Đội Cấn (Định Hóa, Thái Nguyên), ông đã trực tiếp chỉ đạo nghiên cứu và chế tạo thành công súng Bazoka vào năm 1947. Đây là bước ngoặt lịch sử, góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, biến những công cụ thô sơ thành vũ khí sắc bén giữa lòng chiến khu ATK
GIÁO SƯ TRẦN ĐẠI NGHĨA: NGƯỜI THẮP LỬA TẠI XƯỞNG QUÂN GIỚI ĐỘI CẤN
Từ bỏ vinh hoa để về với "ngàn lau tài ngàn"
Câu chuyện bắt đầu không phải tại rừng núi Việt Bắc mà từ kinh đô ánh sáng Paris. Năm 1946, kỹ sư Phạm Quang Lễ (tên thật của Giáo sư Trần Đại Nghĩa) đang có một cuộc sống đủ đầy với mức lương tương đương 20 lượng vàng mỗi tháng. Thế nhưng, nghe theo tiếng gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh và dòng máu Lạc Hồng, ông đã từ bỏ tất cả để theo Bác về nước, mang theo hành trang là khối óc thiên tài về chế tạo vũ khí để phục vụ kháng chiến.
Kỳ tích Bazoka giữa đại ngàn Định Hóa
Đặt chân đến chiến khu Việt Bắc, Giáo sư Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự đã triển khai các cơ sở nghiên cứu và sản xuất, tiêu biểu là Xưởng Quân giới Đội Cấn (Nhà máy Quân giới K77) tại xóm Đồng Làn, xã Đồng Thịnh, huyện Định Hóa. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn của những năm 1947 - 1954, khi máy móc thô sơ và vật tư cực kỳ khan hiếm, bài toán cấp bách đặt ra cho ngành quân giới là làm sao để tiêu diệt được xe tăng và thiết giáp của thực dân Pháp.
Chính tại mảnh đất lịch sử này, Giáo sư đã ngày đêm miệt mài nghiên cứu bên bàn làm việc đơn sơ với những bản vẽ kỹ thuật phức tạp. Và rồi, mốc son chói lọi đã đến: súng Bazooka "made in Vietnam" được chế tạo thành công vào đầu năm 1947. Khi những quả đạn Bazooka đầu tiên xé toạc vỏ thép xe tăng địch tại mặt trận Chùa Trầm (tháng 3/1947), quân Pháp đã vô cùng bàng hoàng, không thể hiểu vì sao Việt Minh lại có thể sở hữu loại vũ khí hiện đại có sức công phá lớn đến thế.
Lời động viên của Bác và ngọn lửa niềm tin
Không chỉ là nơi làm việc, Xưởng Đội Cấn còn ghi dấu kỷ niệm thiêng liêng giữa vị "tổng công trình sư" và vị Cha già dân tộc. Vào đúng ngày sinh nhật Bác 19/05/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm xưởng. Sự hiện diện giản dị và những lời động viên ân cần của Bác đối với cán bộ, công nhân tại đây đã trở thành nguồn động lực to lớn. Đối với Giáo sư Trần Đại Nghĩa và các đồng đội, đó là sự tin tưởng tuyệt đối của Đảng và Bác Hồ giao phó, thôi thúc họ tiếp tục thi đua sản xuất phục vụ cho các chiến dịch lớn, đặc biệt là Chiến dịch Biên giới 1950.
Tiếp bước truyền thống anh hùng
Ngày nay, Xưởng Quân giới Đội Cấn đã trở thành Di tích lịch sử Quốc gia, một "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước. Câu chuyện về Giáo sư Trần Đại Nghĩa và những người lính thợ quân giới năm xưa vẫn sống mãi với thời gian. Đó là minh chứng hùng hồn cho ý chí tự lực tự cường, là bài học quý giá để thế hệ trẻ chúng ta hôm nay soi mình, rèn luyện và cống hiến cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
