Giáo sư Trần Đại Nghĩa và những cống hiến vô giá cho ngành quốc phòng

Hồ sơGiải mậtThế giới bí ẩnNhân vật - Sự kiệnVụ án nổi tiếngGiáo sư Trần Đại Nghĩa và những cống hiến vô giá cho ngành quốc phòngThứ Hai, 14/08/2017 06:30 | Nhân vật - Sự kiệnGiáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa là nhà khoa học lớn, đại diện xuất sắc cho đội ngũ khoa học Việt Nam. Ông được biết đến với danh hiệu “ông vua” vũ khí, người có công lớn trong việc xây dựng ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam.Chủ tịch nước kiểm tra công trình Khu lưu niệm Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại NghĩaKhởi công Khu lưu niệm Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại NghĩaKỷ niệm 100 năm ngày sinh của Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại NghĩaNhà khoa học được Bác Hồ đặt tên

Ông tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13/9/1913 tại làng Chánh Hiệp, quận Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long (nay là xã Hòa Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long).

Năm lên 6 tuổi, Phạm Quang Lễ chứng kiến sự ra đi của người cha thân yêu. Lời trăn trối của cha “con phải chăm lo học hành, sau này mang kiến thức của mình ra để giúp ích cho đời” đã theo ông suốt cả cuộc đời. Ông lớn lên trong vòng tay yêu thương của mẹ và chị gái. Với tư chất thông minh vượt trội, sau khi kết thúc Đệ nhất cấp trường tỉnh Mỹ Tho, ông lên Sài Gòn theo học trường Trung học Pétrus Ký nổi tiếng. Ông luôn được thầy cô và bạn bè chú ý bởi sự thông minh và trí nhớ khác người.
Bác Hồ làm việc với Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa. Ảnh tư liệuNăm 1935, ông du học Pháp và sau những năm tháng học tập cần cù, với trí thông minh và nghị lực cao, Phạm Quang Lễ đã nhận được cùng lúc ba bằng đại học: Kỹ sư cầu đường, kỹ sư điện và cử nhân toán học. Sau đó ông học lấy tiếp bằng Kỹ sư hàng không, bằng của Trường mỏ và Đại học bách khoa. Trong 11 năm du học ở nước ngoài, ông đã âm thầm nghiên cứu kỹ thuật, công nghệ và hệ thống tổ chức chế tạo vũ khí.

Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp dự Hội nghị Fontainebbeau. Trong thời gian ở Pháp, Bác Hồ đã thu hút được đông đảo trí thức Việt kiều về nước phục vụ kháng chiến.

Cuộc gặp gỡ giữa ông và Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Paris đã trở thành cuộc gặp gỡ định mệnh làm thay đổi cuộc sống của Phạm Quang Lễ.

Rời thủ đô Paris hoa lệ, Phạm Quang Lễ trở về Tổ quốc mang theo tâm nguyện phụng sự đất nước. Trước yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Pháp gay go, ác liệt, ngày 5-12-1946, ông được Bác Hồ giao làm Cục trưởng Cục Quân giới với trọng trách là nghiên cứu, chế tạo ra vũ khí để bộ đội ta đánh giặc. Bác nói: “Đây là việc đại nghĩa. Vì thế, từ nay Bác đặt tên cho chú là Trần Đại Nghĩa...”.

Những cống hiến vô giá cho ngành công nghiệp quốc phòng

Đảm nhiệm chức Cục trưởng Cục Quân giới trong điều kiện cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ là một thử thách không nhỏ đối với Trần Đại Nghĩa. Tuy nhiên, với vốn kiến thức tích lũy được trong thời gian học tập ở nước ngoài, cộng với sự thông minh, trí sáng tạo, ông đã nhanh chóng bắt tay vào trực tiếp nghiên cứu và chỉ đạo nghiên cứu sản xuất vũ khí phục vụ cuộc chiến đấu của quân và dân ta.

Trong điều kiện khó khăn và thiếu thốn về nhiều mặt, ông cùng các đồng chí của mình đã chế tạo thành công súng và đạn bazoka, súng đại bác không giật (SKZ), bom bay - những loại vũ khí có trình độ hiện đại của thế giới lúc bấy giờ.

Ngày 3-3-1947 đã trở thành một mốc son của ngành Quân giới Việt Nam trong việc chế tạo khí tài, khi đạn bazoka góp phần bẻ gẫy cuộc tấn công của địch ở vùng Chương Mỹ, Quốc Oai (Hà Tây cũ). Trong chiến dịch Thu Đông năm 1947, bazoka còn bắn chìm cả tàu chiến Pháp trên sông Lô.

Sau đạn bazoka, những năm 1948 - 1949, Trần Đại Nghĩa và các đồng nghiệp trong Cục Quân giới bắt đầu nghiên cứu và chế tạo loại súng có sức công phá mạnh - súng không giật SKZ. Đây là dòng vũ khí hiện đại, mới xuất hiện lần đầu trong trận quân Mỹ đổ bộ lên đảo Okinawa của Nhật Bản hồi cuối chiến tranh thế giới thứ hai.

SKZ Việt Nam xuất trận lần đầu trong trận Phố Lu, đánh phá nhiều lô cốt địch. Năm 1950, tại chiến trường Nam Trung Bộ, trong một đêm, với loại súng không giật này ta đã loại bỏ 5 đồn giặc. Địch hoảng sợ tháo chạy khỏi hàng loạt đồn bốt khác.

Để có thể đánh đòn chí mạng vào các điểm co cụm của địch, Trần Đại nghĩa tiếp tục nghiên cứu và chế tạo thành công loại bom bay tương tự loại V1, V2 của Đức. Bom bay được cấp tốc đưa đến các vùng chiến sự khốc liệt, góp phần làm nên những thắng lợi quan trọng của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược..

Trong cuốn sách “Chiến tranh Đông Dương” của Lucien Bodard, xuất bản 1963 tại Paris (Pháp), có viết: “Trước đây, người Việt chỉ có thể đột phá vào đồn bốt bằng cách lấy sức liều mạng. Nhưng bây giờ họ làm việc đó bằng bazoka hoặc SKZ (một loại đại bác không giật do Việt Minh chế tạo). Cái thứ gây khó khăn cho chúng tôi, cái thứ xuyên thủng bê tông dày 60cm là những quả đạn SKZ 8kg mà người Việt chế tạo ở Đông Dương. Chỉ cần vài quả là đủ tiêu diệt tháp canh của chúng tôi”.

Sự ra đời của những vũ khí mang tên Trần Đại Nghĩa đã đưa trí tuệ Việt Nam vươn tới đỉnh cao của nền khoa học thế giới lúc bấy giờ.

Một đại trí thức, nhà khoa học anh hùng
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc, Trần Đại Nghĩa được Trung ương chuyển sang lĩnh vực dân sự và đặc trách các vấn đề khoa học.

Ông từng giữ chức Giám đốc đầu tiên trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công thương, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp nặng, Ủy viên Ủy ban Khoa học Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban kiến thiết cơ bản Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - Kỹ thuật Nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Chủ tịch đầu tiên của Liên Hiệp các Hội Khoa học - Kỹ thuật Việt Nam (nhiệm kỳ 1983 - 1988), đại biểu Quốc hội các khóa II và III.

Năm 1948, ông được phong hàm Thiếu tướng trong đợt đầu tiên, được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh và danh hiệu Anh hùng lao động tại Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua lần thứ nhất năm 1952.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Giáo sư Viện sĩ Trần Đại Nghĩa đã có những đóng góp to lớn vào các cuộc chiến chống B52, phá hệ thống thủy lợi của địch và chế tạo những trang thiết bị đặc biệt cho bộ đội đặc công.

Năm 1966, ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô.

Năm 1996, ông được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I về các công trình chế tạo vũ khí bazoka, SKZ, bom bay. Các công trình nghiên cứu của ông được các nhà nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, được quân đội nhân dân Việt Nam ứng dụng rộng rãi và là nỗi kinh hoàng cho quân đội đối phương.

Ông ra đi vào 16 giờ 20 phút ngày 9-8-1997 tại TP Hồ Chí Minh, thọ 84 tuổi

Cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Trần Đại Nghĩa được ví như những trang sách, có thể ở trang cuối còn đang viết dang dở, nhưng sẽ được thế hệ mai sau viết tiếp. Nét chữ mới nối tiếp nét chữ cũ - như một dòng chảy mãi không ngừng.
Hồng Quảng (TTXVN)Trần Đại Nghĩa - 'ông Phật làm súng'Thiếu tướng, Giáo sư Trần Đại Nghĩa được mệnh danh là “ông Phật làm súng”, là người đã góp sức chế tạo thành công súng bazooka và súng đại bác không giật (SKZ).Chia sẻ: Từ khóa:Giáo sư Trần Đại Nghĩa,công nghiệp quốc phòng,VideoU23 Việt Nam sang Qatar tập huấn, chuẩn bị cho VCK U23 châu ÁThời sự 24h qua ảnh sáng 26/12An ninh tuyệt đối cho Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc tại Hà NộiẢnhGốm đen, tuyệt tác đỉnh cao nghệ thuật ở Sơn ĐôngChùm ảnh mưa lớn, tuyết dày ở bang California gây lũ quét và sạt lở đấtGiữ lửa nghề ngói âm dương ở Bắc Sơn, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịchChủ tịch nước Lương Cường chủ trì Phiên họp thứ ba Ban Chỉ đạo cải cách Tư pháp Trung ươngRộn ràng không khí đón Giáng sinh trên khắp thế giớiHà Nội bảo đảm an toàn cho người dân vui lễ Giáng sinhKhông khí ấm áp chào đón Giáng Sinh 2025Hai cha con với sáng kiến thoát hiểm cháy nổ nhà cao tầng bằng cáp xiênHà Nội: Người dân đổ về các nhà thờ, khu vui chơi chờ đón đêm Giáng sinh năm 2025Cúp Tứ hùng Thái Nguyên 2025: CLB Hà Nội lội ngược dòng thắng PVF CAND 2 - 1Rộn ràng không khí giáng sinh ở TP Hồ Chí MinhRa mắt không gian chiếu sáng nghệ thuật Hồ Gươm - Tháp RùaMegastoryMegastoryPhát động chương trình 'Triệu tập vở cho học sinh vùng bị thiên tai'MegastoryChung tay kiến thiết kỷ nguyên mớiMegastoryKhát vọng vươn mình của ngành nông nghiệp Việt NamMegastoryHội chợ Mùa Thu 2025 hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cườngInfographicsDự báo dân số Việt Nam nửa thế kỷ tớiDự báo dân số Việt Nam nửa thế kỷ tớiHà Nội: Tạm cấm, hạn chế phương tiện một số tuyến đường ngày 26 và 27/12/2025Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XItin đọc nhiều nhấtNga phản hồi về việc Thổ Nhĩ Kỳ tính đảo ngược thoả thuận S-400 để mua F-35TP Hồ Chí Minh: Dừng khám chữa bệnh BHYT ban đầu tại 4 cơ sởẢnh vệ tinh mới nhất phát hiện điểm kỳ lạ của tàu ngầm Nga bị Ukraine đánh trúngHàng trăm xe tải xếp hàng tại biên giới Ba Lan - Ukraine trước Giáng sinhLầu Năm Góc: Trung Quốc có thể đã nạp hơn 100 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa vào giếng phóngtin mới nhấttin cùng chuyên mụcHồi kết buồn của vị vua khai sinh nền dân chủ Tây Ban NhaThủ lĩnh nhóm chống Hamas vừa bị tiêu diệt ở Gaza là ai?Chân dung nhân vật trở thành tâm điểm trong nỗ lực chấm dứt xung đột UkraineChân dung chỉ huy quân sự Hezbollah ba lần thoát ám sát trước khi thiệt mạngHattie - cơn bão làm thay đổi cả một quốc giadoanh nghiệp - Sản phẩm - Dịch vụThông báo về việc sửa đổi địa chỉ trong giấy phép của Ngân hàng BNP Paribas – Chi nhánh Hà NộiSHB được vinh danh TOP 10 Doanh nghiệp thực thi ESG toàn diện nổi bậtSun Group đề xuất ý tưởng quy hoạch Khu du lịch Thác Bản Giốc Bộ Xây dựng cấp Giấy phép kinh doanh Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc cho Sun Group Xử nghiêm hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới dịp TếtHết tháng 10/2025, Hải quan thu ngân sách được 379.816 tỷ đồng, bằng 92,4% dự toánHải quan khu vực XII chủ động tạo thuận lợi cho doanh nghiệpHải quan khu vực III cam kết 'lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ'Hải quan khu vực V: Thí điểm mô hình thông quan tập trung từ ngày 1/3/2026FPT và GELEX hợp tác chiến lược phát triển công nghệ Blockchain, hướng tới thị trường quốc tếRicoh và TC Group hợp tác đưa AI nhận dạng chữ viết tay vào máy scanKhai trương Văn phòng đại diện Tạp chí Sức khỏe Trẻ em khu vực phía Nam tại TP Hồ Chí MinhDKSH mua lại Biomedic, mở rộng mảng giải pháp khoa học tại Việt NamSamsung ra mắt AI Vision phát triển cùng Google Gemini tại CES 2026Long Châu nhận Huy hiệu Phát triển bền vững từ tổ chức quốc tế EcoVadisPV GAS chủ động đảm bảo nguồn cung khí thiên nhiên năm 2026, tạo đà bứt phá tăng trưởng cho kinh tế - xã hộiHIU khánh thành Trung tâm Mô phỏng - Tiền lâm sàng Răng Hàm Mặt hiện đại, chuẩn hóa đào tạo bác sĩ theo năng lựcHơn 3.000 người dân TP.HCM nhận 'quà' Giáng sinh sức khỏe từ ManulifeHải quan khu vực VIII linh hoạt phát triển quan hệ Hải quan - Doanh nghiệpHải quan khu vực IV hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật để hưởng nhiều lợi íchCác đơn vị thông tin của TTXVNThời sựTHẾ GIỚIKINH TẾXÃ HỘIPHÁP LUẬTVĂN HÓAGIÁO DỤCTHỂ THAOHỒ SƠQUÂN SỰKHOA HỌC - CÔNG NGHỆBIỂN ĐẢOY tếĐịa phươngVIDEOKÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNHTổng biên tập: Ninh Hồng Nga
Phó Tổng biên tập: Nguyễn Trọng Chính, Phạm Thị Tuyết,
Phạm Thuỳ Hương, Đinh Quang DũngGiấy phép số 20/GP-BVHTTDL cấp ngày 18-4-2025.
Trụ sở chính: Số 5 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, Hà Nội
Điện thoại: 024.38248605/39330336; Fax: 024.38253753
Phòng đại diện tại TP Hồ Chí Minh: 116 - 118 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Xuân Hoà;
Điện thoại: 028.39303464
Email: toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức và Dân tộc - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.