Giáo sư Trần Văn Giàu

Từ khói lửa bom đạn đến ánh sáng hòa bình

Tại khu lưu niệm Giáo sư Trần Văn Giàu, những đoàn viên thanh niên đứng trang nghiêm trước bức chân dung ông – một vị giáo sư tóc bạc, ánh mắt sáng và kiên nghị. Giữa không gian yên bình hôm nay, tiếng gió nhẹ lay qua hàng cây, một hướng dẫn viên già trầm giọng kể lại hành trình của người chiến sĩ cách mạng lão thành đã bước ra từ bom đạn, từ khói lửa của những năm tháng hào hùng và đau thương.

Giáo sư Trần Văn Giàu sinh năm 1911 tại một làng quê ở Long An. Ông là nhà hoạt động cách mạng kiên trung, từng giữ vai trò Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ. Nhưng trước khi trở thành nhà giáo, nhà khoa học uyên bác, ông đã trải qua những năm tháng mà bom đạn và tù đày là người bạn đồng hành thường trực.

Những năm 1940, khi phong trào cách mạng Nam Kỳ gặp muôn vàn khó khăn, Trần Văn Giàu cùng các đồng chí đã bị thực dân Pháp bắt giam tại nhà tù Tà Lài khắc nghiệt. Trong bóng tối ẩm mốc của nhà tù, giữa những trận đòn tra tấn dã man, ông vẫn giữ vững niềm tin sắt son. Năm 1941, ông cùng tám đồng chí khác vượt ngục thành công, trở về với nhân dân để xây dựng lại lực lượng cách mạng. Đó là những ngày tháng gian khổ tột cùng: phải ẩn náu trong rừng sâu, vượt sông ngòi, len lỏi qua các làng quê để tuyên truyền, tổ chức quần chúng.

Khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ năm 1945, Giáo sư Trần Văn Giàu là một trong những người trực tiếp chỉ huy cuộc Tổng khởi nghĩa ở Nam Bộ. Ông đã đứng trước hàng vạn đồng bào Sài Gòn, kêu gọi toàn dân đoàn kết, nâng cao cảnh giác trước âm mưu quay lại xâm lược của thực dân Pháp. Chỉ ít ngày sau, ngày 23 tháng 9 năm 1945, cuộc kháng chiến Nam Bộ chính thức bùng nổ. Là Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, ông đã sống những ngày đêm khói lửa ngay tại Sài Gòn và các vùng phụ cận.

Bom đạn Pháp dội xuống dữ dội. Những con phố quen thuộc biến thành chiến trường. Giáo sư Trần Văn Giàu cùng các chiến sĩ và nhân dân vừa cầm súng chiến đấu, vừa tổ chức sơ tán, cứu thương, vừa duy trì chính quyền cách mạng non trẻ. Có những đêm, máy bay Pháp gầm rú trên bầu trời, bom nổ vang trời, đất rung chuyển. Ông đã chứng kiến biết bao đồng chí, đồng bào ngã xuống ngay bên cạnh mình. Có những người bạn chiến đấu vừa còn chia nhau nắm cơm nguội, chỉ lát sau đã nằm lại mãi mãi giữa đống đổ nát. Máu hòa với nước mưa, khói lửa bao trùm khắp Nam Bộ.

Dù giữa muôn vàn gian khổ, Giáo sư Trần Văn Giàu vẫn giữ vững bản lĩnh của một nhà cách mạng và một nhà giáo. Ông vừa lãnh đạo kháng chiến, vừa truyền bá tư tưởng, giáo dục cán bộ và quần chúng về tinh thần yêu nước. Sau này, khi hòa bình lập lại, ông trở thành Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, dành trọn phần đời còn lại cho sự nghiệp giáo dục và nghiên cứu lịch sử, triết học, góp phần xây dựng đất nước.

Hôm nay, đứng trước khu lưu niệm, chúng ta được lắng nghe câu chuyện ấy mà lòng dâng trào cảm xúc. Người hướng dẫn viên già chậm rãi nói:

“Các bạn trẻ thân mến, Giáo sư Trần Văn Giàu và thế hệ cha anh đã bước ra từ khói lửa bom đạn, từ những nhà tù tối tăm, từ những trận đánh không cân sức để mang lại độc lập, tự do cho Tổ quốc. Chiến tranh với các bạn chỉ là những trang sách, nhưng với ông và đồng đội, đó là máu, là nước mắt, là tuổi thanh xuân phải đánh đổi. Nhờ những hy sinh ấy, hôm nay các bạn mới được ngồi đây, được học hành, được mơ ước tương lai trong bầu trời hòa bình không tiếng bom rơi.”

Chúng ta càng hiểu hơn rằng, hòa bình không phải là thứ tự nhiên có sẵn, mà là kết quả của biết bao máu xương và ý chí quật cường. chúng ta thầm hứa với lòng mình sẽ trân trọng từng ngày tháng yên bình, học tập thật tốt, rèn luyện bản lĩnh để góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, không để chiến tranh và đau thương trở lại.

Hòa bình hôm nay thật quý giá. Và ký ức về Giáo sư Trần Văn Giàu – nhà cách mạng kiên trung, nhà giáo vĩ đại – mãi là bài học sâu sắc cho thế hệ trẻ Việt Nam.