Giáo Sư , Viện sĩ Trần Đại Nghĩa -ông vua vũ khí của CM Việt Nam
Tên thật của ông là Phạm Quang Lễ , quê quán ở tỉnh Vĩnh Long

Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (1913 – 1997) là một huyền thoại, “ông vua vũ khí” của cách mạng Việt Nam, người có công lao vĩ đại trong việc đặt nền móng cho ngành công nghiệp quốc phòng và trực tiếp góp phần làm thay đổi cục diện các cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc. Bằng tài năng xuất chúng và lòng yêu nước nồng nàn, ông đã biến những điều tưởng chừng như không thể thành có thể. Những sáng chế của ông đã giúp quân đội ta vượt qua sự chênh lệch lớn về vũ khí, trang bị để đánh thắng hai đế quốc sừng sỏ là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.Công lao lớn nhất và mang tính bước ngoặt của Trần Đại Nghĩa diễn ra trong những năm tháng đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trở về từ nước Pháp hoa lệ năm 1946, rời bỏ cuộc sống giàu sang với mức lương tương đương 22 lạng vàng một tháng, ông bước thẳng vào chiến khu Việt Bắc gian khổ với hành lý là hàng tấn tài liệu mật về vũ khí. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn về cả máy móc, nguyên vật liệu và nhân lực, ông cùng các cộng sự tại Cục Quân giới đã ngày đêm nghiên cứu, chế tạo thành công những loại vũ khí có sức công phá bẻ gãy ý chí của quân thù.Nổi bật nhất trong giai đoạn này là việc chế tạo thành công súng và đạn Bazooka vào đầu năm 1947. Loại vũ khí này có khả năng xuyên thủng xe tăng, xe bọc thép của địch, giúp bộ đội ta bẻ gãy các cuộc tiến công bằng cơ giới, bảo vệ an toàn cho chiến khu Việt Bắc trong chiến dịch Thu – Đông 1947. Tiếp đó là súng không giật (SKZ) – một sáng tạo mang tính đột phá xuất sắc của Trần Đại Nghĩa. Súng SKZ rất gọn nhẹ nhưng lại có sức công phá tương đương với đại bác, chuyên dùng để tiêu diệt các lô cốt, pháo đài kiên cố bằng bê tông cốt thép của quân Pháp mà các loại súng thông thường không thể xuyên thủng. Ngoài ra, việc mô phỏng và chế tạo bom bay dựa trên nguyên lý bom V1 cũng đã đánh trúng các mục tiêu sâu trong lòng địch, gây hoang mang tột độ cho binh lính Pháp tại các vùng bị chiếm đóng.Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, dù tuổi đã cao và bận rộn với nhiều chức vụ quản lý nhà nước, Giáo sư Trần Đại Nghĩa vẫn tiếp tục đóng góp những ý kiến chiến lược và trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán kỹ thuật hóc búa nhất trên mặt trận quân sự. Ông đã âm thầm cùng các cộng sự nghiên cứu, tìm ra các biện pháp kỹ thuật để giúp tên lửa SAM-2 của ta không bị nhiễu radar bởi các thiết bị điện tử tối tân của Mỹ. Điều này tạo điều kiện quyết định cho lực lượng Phòng không - Không quân bắn rơi siêu pháo đài bay B-52 trên bầu trời Hà Nội, làm nên chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" năm 1972. Đồng thời, ông cũng tham gia chỉ đạo việc nghiên cứu các phương pháp rà phá bom từ trường, thủy lôi của Mỹ tại các cảng biển và tuyến đường huyết mạch Trường Sơn, khơi thông con đường chi viện vô giá cho chiến trường miền Nam.Tóm lại, công lao của Trần Đại Nghĩa trong chiến tranh không chỉ nằm ở số lượng vũ khí ông chế tạo ra, mà quan trọng hơn là ông đã nạp thêm "vũ khí tinh thần" cho quân và dân ta. Sự xuất hiện của những loại vũ khí hiện đại mang nhãn hiệu "Made in Vietnam" giữa lòng chiến khu gian khổ đã chứng minh cho thế giới thấy trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần tự lực tự cường phi thường của con người Việt Nam. Tên tuổi của Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa mãi mãi là một tượng đài bất tử, một ngôi sao sáng trong lịch sử quân sự nước nhà.



